Albaniya coğrafiyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Albaniya - Avropanın cənub-şərqində, Balkan yarımadasının qərbində qərarlaşır. Ölkənin sahillərini Adriatik dəniziİon dənizi yuyur. Albaniya şərqdən qərbə 150 km, şimaldan-cənuba isə 340 km məsafədə uzanır.

Sərhədləri[redaktə | əsas redaktə]

Albaniya ilə Makedoniya sərhədi

Ölkənin sərhədlərinin ümumi uzunluğu 717 km-dir. Şimal-qərbdə Monteneqro (172 km), şimal-şərqdə Kosovo (112 km), şərqdə Makedoniya Respublikası (151 km), cənub-şərqdə Yunanıstan (282 km) ilə sərhədə malikdir.[1][2]

Ölkənin sərhədləri sahil əraziləri istisna olaraq digərləri təbii coğrafi sərhədə malik deyildir. Albaniyanın sərhədləri Londonda dünyanın güçlü dövlətləri tərəfində müəyyənləşdirilmişdir. Birinci Dünya müharibəsi dövründə Albaniya İtaliya, Serbiya, YunanıstanFransa tərəfindən işğal edilmişdir. 1921-ci ildə əvvəlki sərhədlər çərçivəsində bərpa edilir. Sərhədlərin süni şəkildə təşkili öz növbəsində gələcəkdə müüəyyən konfliktlərin yaranmasına səbəb olmuşdur (Kosovo müharibəsiKosovonun müstəqilliyinin elan edilməsi).

Sahil xətti[redaktə | əsas redaktə]

Shëngjin.jpg

Ölkənin sahil xəttinin ümumi uzunluğu 362 km-dir. Sahilləri az girintili-çıxıntılıdır. Ən böyük adası Sazandır. Məhəlli suları sahildən dənizin daxilinə doğru 12 dəniz mili təşkil edir.

Geologiyası və faydalı qazıntıları[redaktə | əsas redaktə]

Albaniyanın topoqrafik xəritəsi

Albaniyanın ərazisinin böyük qismini Dinar öndağlığı əraziləri əhatə edir. Əsasən əhəng daşı, dolomit və digər tikinti materialları ilə zəngindir. Albaniya faydalı qazıntılarla zəngindir: Xrom, Dəmir filizi, Nikel, Boksit və duz. Dağ önü ərazilərdə neft, təbii qaz, bitum və fosfat kimi qazıntılar mövcuddur. Ərazisi yüksək seysmikliyə malikdir.

Relyef[redaktə | əsas redaktə]

Ərasinin 3/4 dağ və təpəliklərdən ibarətdir.

Jezerski Vrh (2694) sa Karanfila (2480).jpg

Ən hündür nöqtəsi 2 764 metrdir (Korab)

İqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Albaniya subtropiq iqlimə malikdir. Yayı isti və quru, qışı isə yumşaq və rütubətlidir. Yay ayları dənizlərdə suyun temperaturu iyulda 24—25°C, yanvarda 8-9°C təşkil edir. Dağlıq ərazilərdə qar bir neçə ay müddətində yerdə qalır. Şimal rayonlarında qış nisbətən sərt keçir.

Şimal Alban alp zonasında yağıntı 2500 mm, sahil zolağında 1000—1350 mm, şərq zonasında isə 760 mm-dir. Yağlntı əsasən payız və qış ayları düşür. İyun-avqust ayları ay ərzində cəmi 32 mm yağıntı düşür[3]

Ekologiya[redaktə | əsas redaktə]

Albaniyada əsas ekoloji problemlər ərazilərim meşəsizləşməsi və eroziyadır. Üstəlik şirin su tutarları getdikcə çirkləndirilir. 1990-ci illərdə təbiətin qorunması məqsədi ilə bir çox qoruq və yasaqlıqlar yaradılmışdır[3]. Ölkədə ümumilikdə alti milli park və 24 qoruq qoruq vardır. Onların ümumi sahəsi 76 min. ha-dır (1997) (Ölkə ərazisinin 1 %).[4][3]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Albania — The World Factbook
  2. R. Eftimi. "SOME CONSIDERATIONS ON SEAWATER-FRESHWATER RELATIONSHIP IN ALBANIAN COASTAL AREA". ITA Consult.
  3. 3,0 3,1 3,2 Albania — Britannica Online Encyclopedia
  4. http://slovari.yandex.ru/dict/krugosvet/article/6/66/1004047.htm%7Ctitle=Албания