Aldan ulusu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Aldan ulusu
Автомобильный мост через реку Алдан в Томмоте.JPG
Bayraq[d] Gerb[d]
Bayraq[d] Gerb[d]

58°40′ şm. e. 125°21′ ş. u.


Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 5 may 1930
Sahəsi
  • 156.800 km²
Hündürlük
2.264 m, 471 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
Rəsmi sayt​ (rus.)
Aldan ulusu xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Aldan ulusu (saxa Алдан улууһа) — Rusiya Federasiyası, Saxa Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. İnzibati mərkəzi Aldan şəhəridir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Rayon 5 may 1930-ci ildə qurulmuşdur.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Rayon Saxa Respublikasının cənubunda, Aldan qalxanında yerləşir. Burad yaşı 3 milyard ildən çox olan ən qədim kristal qaya formasiyaları üzə çıxır. Rayonun ərazisi 156,8 min km²-dir. Bölgədəki ən yüksək nöqtə 2.264 m-dir (Qonam çayının yuxarı hissəsində olan bir dağ).

Rayonun böyük çayları: Aldan, Unqra, Timpton, Qonam, Uçur, Amqa. Bütün çaylar sürətli axına malikdir. Bölgə çökəkliklər və qarışıqlarla zəngindir. Keçid qabiliyyəti III və IV mürəkkəblik kateqoriyasına aiddir. Aldan çayının naviqasiya hissəsi 1773 km-dir. Çay vadiləri demək olar ki, zəif inkişaf etmişdir.

Əhalinin təbii həyat şəraitinin qiymətləndirilməsinə görə, rayon şimaldan 1000 km məsafədə yerləşən Mərkəzi və Şimal-Qərbi Yakutiyanın düz ərazilərindən əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır. Tibbi coğrafi rayonlaşdırma məlumatlarına görə, ərazi çətin kompensasiya ilə əlverişsiz olaraq təsnif edilir. Yeni gələnlər üçün tövsiyə olunan yaşayış müddəti 3 ilə 6 ildir. Tam uyğunlaşma yalnız yerli əhali üçün mümkündür və əhalinin az bir hissəsini təşkil edir: 3.86% - saxalar, 4.11% - evenklər.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Milli tərkib

2010-cu il Ümumrusiya siyahıyaalmasına görə: ruslar - 78,95 %, evenklər - 4,86 %, saxalar - 3,70 %, ukraynalılar — 3,6 %, tatarlar - 1,12 %, evenlər - 0,64 %, ermənilər - 0,63%, digər millətlərdən olanlar - 5,16 %[3].

Yerli özünü idarəetmə[redaktə | əsas redaktə]

Aldan ulusu ərazisinə 4 şəhər və 3 kənd inzibati vahidliyinə ümumilikdə 19 yaşayış məntəqəsi daxildir.

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Sənaye[redaktə | əsas redaktə]

İqtisadiyyatda aparıcı yer mədənçıxarma - qızıl mədəni, tikinti materialları istehsalı, mexaniki təmir və motor nəqliyyat müəssisələri, ağac emalı, zərgərlik, qida sənayesi tutur.

Çinlilər tərəfindən bir dağ-mədən sahəsində qızıl hasil olunur. Ancaq hasilat ətraf mühitin qorunmasına və təhlükəsizliyinə kifayət qədər diqqət yetirmədən həyata keçirilir. Yerli sakinlər qızıl mədənçilərinin hərəkətlərinin "yerli xalqın yerli köçəri quruluşu" üçün təhlükə yaratdığından qəzəblənirlər[4].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. GEOnet Names Server — 2018.
  2. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаRusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
  3. "Перепись населения 2010". 2018-10-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-09-20. (#parameter_ignored_suggest). Росстат.
  4. "Якутия: оленеводы жалуются на китайских золотодобытчиков". Сибирь.Реалии (медиапроект Русской службы Радио «Свобода»). 2019-08-20. İstifadə tarixi: 2020-03-11.