Aleksandr Radişev

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Aleksandr Radişev
Aleksandr Nikolayeviç Radişev
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 31 avqust 1749
Doğum yeri Flag of Russia.svg Rusiya, Moskva
Vəfatı 24 sentyabr 1802
Vəfat yeri Flag of Russia.svg Rusiya, Peterburq
Vəfat səbəbi nitric acid poisoning[d][1]
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Milliyyəti Russia
İxtisası Yazıçı
Təhsili
Fəaliyyəti filosof, yazıçı, roman yazıçısı, şairiqtisadçı
Əsərlərinin dili Rus
Tanınmış əsərləri «Путешествие из Петербурга в Москву»
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Aleksandr Nikolayeviç Radişev (rus. Алекса́ндр Никола́евич Ради́щев); (d.31 avqust 1749, Moskvada - v.24 sentyabr 1802, Peterburqda) — filosof, şair.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Uşağlığı atasını kəndəki əmlakıda kecib. Onun Atası həmçinin də Radişevin ilk müəllimi olub. Latın, pol, fransızalman dillərinə bələd idi.1756- ci ildə Aleksandr Moskva universitetinə atası tərəfindən Moskvaya göndərilir (A.M.Arqamakov 1755-1757-ci ilədək univrsitenin direktoru idi).1762-ci ildə Elizabetta II taç taxma mərasimində,Radişev Peterburqda paji korpusuna göndərildi. 1802- ci ildə vəfat etmişdir.[4] Radişevin dünyagörüşünün formalaşmasında fransız materialistlərinin əsərləri mühüm rol oynamışdır. Radişev fəlsəfənin əsas məsələrini materialistcəsinə həll edərək, aləmin dərkinin hüdudsuzluğu ideasına tərəfdar çıxmışdır. Aləm hissi qavrama, təcrübə və zəka vasitəsi ilə dərk edilir. Materiyanın əsas xüsusiyyətləri varlıq, hərəkət, zaman və məkandır. Fikrin maddi orqanı beyin, insanın fərqləndirici xususiyyəti nitqdir. Radişev tərbiyə probleminə çox fikir verirdi; o, rus inqilabi pedaqogkasının, etika və estetikasının banisidir. Rus inqlabi poeziyasının ilk nümunəsi olan “Azadlıq” adasının (təqr. 1783)[5]

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

  • 1771-ci ildə Radeşev Peterburaqa qayıdır, bir neçə aydan sonra “Jivopis” jurnalına redaktı üçün yolladı. Bu gələcəyin “Puteşestvie iz Peterburqa v Moskvu” («Путешествие из Петербурга в Москву») kitabı olmuşdur.
  • 1780-ci illərdə Radişev “Putişestviya” adlı bir əsərinin üstündə işləyirdi və buna baxmayaraq digər əsərlər və şeyirlər yazırdı.
  • 1789- cu ildə öz evində mətbəə evi açmışdır. 1790- cı ilin mayında öz görkəmli əsirini “Puteşestviye iz Peterburqa v Moskvu” («Путешествие из Петербурга в Москву»).[4]
  • Peterburqdan Moskvaya səyahət, B , 1952;
  • Polnoye sobr.soç., t.1- 3, M.-L., 1938-1952;
  • Путешествие из Петербурга в Москву, Вольность, М., 1981.[5]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]