Aleksandr Yelyaşeviç

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Aleksandr Yelyaşeviç
Aleksander Jeljaszewicz
Jeliaszewicz.jpg
Şəxsi məlumatlar
Ləqəbi Saşa
Doğum tarixi 22 mart 1902(1902-03-22)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 18 avqust 1978(1978-08-18) (76 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
  • Varşava Müsəlman Tatar qəbiristanlığı[d]
Vətəndaşlığı Rusiya İmperiyası
Polşa
Milliyyəti Lipka tatarı
Hərbi fəaliyyəti
Mənsubiyyəti POL Wojska Lądowe.svg Polşa Ordusu
Rütbə mayor
Döyüşlər İkinci Dünya müharibəsi

Aleksandr Yelyaşeviç (22 mart 1902, Vilnüs18 avqust 1978, Qdansk) — Polşa ordusunun Lipka tatarı olan mayoru. O, Polşa ordusundakı sonuncu tatar-müsəlman bölməsinin komandanı olmuşdur..[1]

Həyatının erkən dövrü[redaktə | mənbəni redaktə et]

Etnik olaraq Lipka tatarı olan Yelyaşeviç Rusiya imperiyasının Vilnüs quberniyasında imperator ordusunun kapitanı olan Janın ailəsində dünyaya gəlmişdir. O, 1912-1919-cu illərdə əvvəlcə Pskovdakı Kadet Korpusunda, sonradan isə Ukraynada hərbi təhsil almışdır. 1923-cü ildə Türkiyəyə və Yuqoslaviyaya evakuasiya edilmiş zabitlər məktəbini süvari zabiti olaraq başa vurdu. 1924 və 1925-ci illərdə serb sərhəd bölmələrində xidmət etdikdən sonra Polşaya geri dönə bildi.[2]

Polyak ordusunda[redaktə | mənbəni redaktə et]

Eyni ild də polyak ordusuna qoşuldu və Qrudziadzdakı Süvari Zabitlər Məktəbinə göndərildi. 1928-ci ildə Vilnüs qarnizonunun IV Uhlans Alayında peşəkar zabit kimi xidmət etməyə başladı. Onun alayı müasir Vilnüsün bir hissəsi olan Nova Vileykada yerləşirdi. O, burada I Tatar Eskadronunun komandanı idi. Bu eskadron polyak hərb tarixində sonuncu tatar hərbi birləşməsidir. O, 1939-cu ilin sentyabrında Polşa kampaniyasında iştirak etmişdir.

Polşanın işğalı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Sentyabrın ilk günlərində XIII Vilnüs Uhlans alayı Piotrkov yaxınlığında döyüşürdü. Növbti mərhələdə onlar Maciejovic yaxınlığında Vislanı keçməli idilər. 9-10 sentyabrda Maciejovic yaxınlığında tatar eskadronu alman piyadalarına qarşı sonuncu hücumunu həyata keçirdi.

Bu hücum polyak hərb tarixində bir mərhələnin bağlanmasının simvolu oldu - İslam/Tatar alayının sonu. Tezliklə, XIII Vilnüs Uhlan Alayı Lublin yaxınlığındakı Suçovola kəndi yaxınlığında baş vermiş döyüşün nəticəsində tatar alayı darmadağın edildi. Bölməsindən sağ qalmış az sayda insanla Rumın plasdarmına (Polyak ordusunun baş qərərgah rəisi belə bir əmr vermişdi) çatmağa çalışarkən alman tərəfindən əsir tutuldu və bütün müharibə boyunca alman oflaqında (müharibə zamanı əsir götürülmüş düşmən zabitləri üçün yaradılmış düşərgə) yaşadı.[3]

Müharibədən sonra[redaktə | mənbəni redaktə et]

Müharibədən sonra Polşaya geri döndü və Qdansk şəhərində yaşamağa başladı. Burada yaşadığı zaman yerli tatar icmasının Səlim Çazbiyeviç (Mirzə Səlim Çazbiyeviç - Polşa tatarlarının tarixçisi, diplomat və professor) kimi aktiv üzvlərindən birinə çevrildi.[4]

Yelyaşeviç 1978-ci ilin 18 avqustunda Qdansk şəhərində vəfat etdi və Varşavanın İslami Tatar Məzarlığında dəfn edildi.

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Aleksander Miśkiewicz, Tatarzy w służbie Rzeczypospolitej, Tygodnik Wileńszczyzny, 3 - 9 sierpnia 2006 r. nr 31 (wydanie internetowe nr 308)
  2. "Słownik biograficzny Tatarów polskich XX wieku" (PDF). bibliotekatatarska.pl.
  3. "Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych". www.wbc.poznan.pl.
  4. "Jeljaszewicz Janusz". encyklopedia.pwn.pl.