Alfons (ay krateri)

Alfons
Yerləşdiyi astronomik cisim	Ay
Kraterin diametri	111 km
Şərəfinə adlandırılıb	Müdrik X Alfonso[d]
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Alfons (lat. Alphonsus) — Ayın görünən üzündə yerləşən böyük zərbə kraterlərdən biri. Buludlar dənizinin şimal-şərq sərhədində yerləşir. Krater Kastiliya və Leon kralı, astronom Kastiliyalı X Alfonsonun (1221–1284) adını daşıyır. Adı Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı tərəfindən 1935-ci ildə təsdiq edilmişdir. Kraterin əmələ gəlməsi Nektar dövrünə gedib çıxır.

Ümumi təsviri

Krater şimalda yerləşən Ptolemey krateri ilə bir qədər üst-üstə düşür. Kraterin cənub-qərbində Əl-Bitruci krateri, cənubunda isə Arzahel krateri yerləşir. Krater mərkəzinin selenoqrafik koordinatları 13°23′ Cənub 2°51′ qərb, diametri 110 km və dərinliyi 2,73 km-dir.

Kraterin kənarı bir qədər pozulmuşdur və demək olar ki, altıbucaqlı formaya malikdir. Şimal-şərq hissəsində döşəmədən hündürlüyü təxminən 2300 m-dir. Kraterin dibi cənubdan şimala doğru zərbə zamanı atılan qayaların qırışları ilə kəsişir. Mərkəzi zirvə (Alphonse Alpha) piramidal formaya və dik yanlara malikdir, kraterin dibindən təxminən 1500 m yuxarı qalxır və ehtimal ki, anortozit tərəfindən əmələ gəlib. Krater üzəri nisbətən düz qərb və şərq hissələri şırımlar sistemi ilə örtülmüşdür. Kraterin həcmi təxminən 12000 km³-dir.

Kraterin fərqli bir xüsusiyyəti hövzəsindəki bəzi kiçik kraterlərin ətrafında çoxsaylı piroklastik süxurların izləridir. Bu süxurların mövcudluğu, müşahidə edilən qısamüddətli Ay hadisələri ilə birlikdə kraterdə vulkanik aktivliyin izlərini göstərir.

Ədəbiyyat

• Wood, Chuck. "Micro-Topo". Lunar Photo of the Day. 6 aprel 2005. 14 may 2006 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 iyul 2006.
• Cortright, Edgar M. Rangers Bring the Moon Up Close // SP-168 Exploring Space with a Camera. NASA Langley Research Center. 1968. 48.
• Alter, Dinsmore. "A Suspected Partial Obscuration of the Floor of Alphonsus". Publications of the Astronomical Society of the Pacific. 69 (407). 1957: 158. Bibcode:1957PASP...69..158A. doi:10.1086/127036.
• Alter, Dinsmore. "The Kozyrev Observations of Alphonsus". Publications of the Astronomical Society of the Pacific. 71 (418). 1959: 46. Bibcode:1959PASP...71...46A. doi:10.1086/127330.
• Compton, W. David. "Where No Man Has Gone Before: A History of Apollo Lunar Exploration Missions". NASA. 1989. İstifadə tarixi: 9 fevral 2007.
• Andersson, L. E.; Whitaker, E. A. NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097. 1982.
• Bussey, B.; Spudis, P. The Clementine Atlas of the Moon. New York: Cambridge University Press. 2004. ISBN 978-0-521-81528-4.
• Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C. Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers. 1995. ISBN 978-0-936389-27-1.
• McDowell, Jonathan. "Lunar Nomenclature". Jonathan's Space Report. 15 iyul 2007. İstifadə tarixi: 24 oktyabr 2007.
• Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B. "Report on Lunar Nomenclature by the Working Group of Commission 17 of the IAU". Space Science Reviews. 12 (2). 1971: 136–186. Bibcode:1971SSRv...12..136M. doi:10.1007/BF00171763.
• Moore, Patrick. On the Moon. Sterling Publishing Co. 2001. ISBN 978-0-304-35469-6.
• Price, Fred W. The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press. 1988. ISBN 978-0-521-33500-3.
• Rükl, Antonín. Atlas of the Moon. Kalmbach Books. 1990. ISBN 978-0-913135-17-4.
• Webb, Rev. T. W. Celestial Objects for Common Telescopes (6th revised). Dover. 1962. ISBN 978-0-486-20917-3.
• Whitaker, Ewen A. Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press. 1999. ISBN 978-0-521-62248-6.
• Wlasuk, Peter T. Observing the Moon. Springer. 2000. ISBN 978-1-85233-193-1.

Xarici keçidlər

• Цифровой фотографический атлас Луны.
• кратера с борта Аполлона-12, Аполлона-14, Аполлона-16.
• Фотографии кратера и его окрестностей на сайте Lunar Picture of the Day.
• Кратер Альфонс на карте LAC-77.
• Селенологическая карта окрестностей кратера.
• Кратер Альфонс на карте LM-77.
• "Загадка кратера Альфонс" (PDF). 12 may 2012 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib.
• Andersson, L.E., and E.A. Whitaker, NASA Catalogue of Lunar Nomenclature, NASA Reference Publication 1097, October 1982.