Almaniya İmperiyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Almaniya İmperiyası
Deutsches Reich

dağılıb

 

 

 

 

1871 — 1918



 

 

 

 

Flag of the German Empire.svg Wappen Deutsches Reich - Reichsadler 1889.svg
Bayraq Gerb
Şüar
Gott mit uns
Himn
Heil dir im Siegerkranz
German Empire 1914.svg
1914-cü ilə olan Alman İmperiyası sərhədləri
Paytaxt Berlin
Dil(lər) Alman
Din Protestant
Pul vahidi Vereinsthaler
Sahəsi 540,857.54 km²
Əhalisi 64,925,993
İdarəetmə forması Monarxiya
Sülalə Hohenzollern sülaləsi
İmperator
 - 1871 — 1888 I Wilhelm
İmperator
 - 1888 III Fridrix
İmperator
 - 1888 — 1918 II Vilhelm
Versalda Almaniya İmperiyasının yaradılmasının elan edilməsi

Almaniya İmperiyası (alm. Deutsches Reich), bəzən Kayzer Almaniyası və ya İkinci Reyx1871-1918-ci illərdə mövcud olmuş vahid alman dövləti. Lakin Almaniya 1943-cü ilədək rəsmi şəkildə bu adı daşımışdır. 1943-1945-ci illərdə isə "Böyük Alman İmperiyası" (alm. Großdeutsches Reich) adlanmışdır.

Yaranması[redaktə | əsas redaktə]

Reformasiya dövründən FransaRusiya imperiyasının Avropa işlərində iştirak etməyə başladığı vaxtdan bəri almanlar arasındakı parçalanmadan istifadə etmək, onları bir-birilə rəqabətdə və kənar dövlətlərdən asılılıqda saxlamaq bu imperiyaların siyasəti idi. I Fransiysk, Rişelye, XIV LuiNapoleon, II Yekaterina, I AleksandrI Nikolay bütünlüklə bu düşüncə ilə hərəkət edirdilər. Alman dünyasının səpələnməsi əslində müasir tarixin inkişafına neqativ təsir göstərirdi, çünki həmin dünyasız Avropanın iqtisadi və mədəni liderliyi ancaq Atlantik okeanının sahilində cəmlənirdi və ya Rusiyada böyük hərbi imperiya qalxıb Baltik dənizi sahilinə və Polşanın içərilərinə yayılardı. Tədricən almanlar öz mövqeləri ilə razılaşmadılar. Onlar millətçilərə çevrildilər. Bir çox alman mütəfəkkirləri bu fikri müdafiə edirdi ki, Almaniya qərbdən fərqlidir, elə bir günə gəlib çatacaqdır ki, həyatın xüsusi alman yolu və onun öz siyasi sistemi fəaliyyətə başlayacaqdır. Slavyanlara görə almanlar özlərini ölçüyə sığmaz dərəcədə yüksək irq hesab edirdilər. Hegelin əsərlərində daha aydın öz ifadəsini tapmış alman fəlsəfəsi müəyyən xarakterik yol götürdü. Bu fəlsəfə fərdiyyətçiliyin Qərbə məxsus olduğunu elan edirdi, yüngüllüklə fərdi azadlığın üzərindən sıçrayırdı, qrup loyallığını, kollektivçilik və dövlət prinsiplərini şərəflindərməyə meyl edirdi.

1848-ci ildə inqilablar seriyası Almaniyanın bir neçə hökümətini devirdi. Frankfurt assembleyasında konstitusional metodla birləşdmiş Almaniya təşkil etmək üçün özəl vətəndaşlar qrupu təşkil etdilər. Onların cəhdi boşa çıxdı, çünki heç bir hakimiyyətə malik deyildilər. 1848-ci ildən sonra almanlar qüvvə şərtləri haqqında düşünməyə başladılar. Frankfurt adamları da həmçinin uğursuzluğa düçar oldular, çünki onlar kifayət dərəcədə inqilabi deyildilər. Almanlar ayıq, qayda-qanun sevən və hörmətcil xalq idi. Onlar hələ də öz bəzi dövlətlərinə emosional qaydada bağlı idilər. İtaliyada baş verən, Sardiniyadan başqa bütün köhnə hökümətlərin inqilabi yolla məhv edilməsi hadisəsi Almaniyada baş verə bilməzdi.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1870-1871-ci illərdə Prussiyanın rəhbərliyi altındakı Şimali Alman İttifaqı ilə Fransa arasındakı müharibədən qalib çıxan almanlar vahid alman dövlətinin yaradılması yolundakı əsas maneə olan Fransanı kənarlaşdırmaqla ilk addımı atdılar. 18 yanvar 1871-ci ildə Versalda Prussiya kralı I Vilhelm və Baş nazir Otto fon Bismark vahid alman dövlətinin - Almaniya İmperiyasının yaradıldığını elan etdilər. Tezliklə Şimali Alman İttifaqına daxil olmayan cənubi alman dövlətləri də İmperiyanın tərkibinə qatıldılar. 1871-ci ilin aprel ayında Ümumalman Konstitusiyası qəbul edildi.

Almaniyanın Fransadan aldığı 5 milyard frank məbləğindəki təzminat (kontribusiya) yeni dövlətin iqtisadi inkişafına böyük dəstək oldu.

1888-ci il martın 9-da kayzer I Vilhelm 91 yaşında vəfat etdi. Onun yerini oğlu III Fridrix tutdu. Lakin boğaz xərçəngindən əziyyət çəkən yeni imperator da cəmi 99 gün sonra iyunun 15-də vəfat etdi. Öz liberal görüşləri ilə seçilən III Fridrix sərtlik tərəfdarı olan Bismarkla mübahisələrdən çəkinmirdi. O, Avropadaxili münasibətlərdə qarşıdurmanın əleyhinə çıxış edirdi. III Fridrixdən sonra hakimiyyətə onun böyük oğlu II Vilhelm gəldi. 29 yaşlı kayzer öz nənəsi Böyük Britaniya kraliçası Viktoriyanın sevimli nəvəsi idi və hətta Britaniya Kral donanmasının admiralı rütbəsini daşıyırdı. 1888-ci il Almaniya İmperiyasına rəhbərlik etmiş cəmi üç alman imperatorunun üçünün də eyni vaxtda hakimiyyətdə olduğu il kimi - Üç imperator ili (alm. Dreikaiserjahr) adı ilə tarixə düşüb.

II Vilhelmin hakimiyyət illəri İmperiyanın çiçəklənmə dövrü hesab edilir. Bu dövrdə Almaniya həm yüksək iqtisadi inkişafa nail olmuş, həm də öz hərbi gücünü artıraraq Afrika, Asiya və Okeaniyada bir çox koloniyalar ələ keçirmişdi.

İnzibati-ərazi bölgüsü[redaktə | əsas redaktə]

Karte Deutsches Reich, Verwaltungsgliederung 1900-01-01.png
Dövlət Paytaxt
Krallıqlar (Königreiche)
Flag of Prussia (1892-1918).svg Prussiya (Preußen) Berlin
Flag of Bavaria (striped).svg Bavariya (Bayern) Münhen
Flagge Königreich Sachsen (1815-1918).svg Saksoniya (Sachsen) Drezden
Flagge Königreich Württemberg.svg Vürtemberq Ştutqart
Böyük hersoqluqlar (Großherzogtümer)
Flagge Großherzogtum Baden (1871-1891).svg Baden Karlsruhe
Flagge Großherzogtum Hessen ohne Wappen.svg Hessen Darmştat
Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg Meklenburq-Şverin Şverin
Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg Meklenburq-Strelitz Neustrelitz
Civil flag of Oldenburg.svg Oldenburq Oldenburq
Flagge Großherzogtum Sachsen-Weimar-Eisenach (1813-1897).svg Saksoniya-Veymar-Ayzenax (Sachsen-Weimar-Eisenach) Veymar
Hersoqluqlar (Herzogtümer)
Flagge Herzogtum Anhalt.svg Anhalt Dessau
Flagge Herzogtum Braunschweig.svg Braunschweig Braunşveyq
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1826-1911).svg Saksoniya-Altenburq (Sachsen-Altenburg) Altenburq
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1911-1920).svg Saksoniya-Koburq və Qota (Sachsen-Coburg und Gotha) Koburq
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1826-1911).svg Saksoniya-Meiningen (Sachsen-Meiningen) Meiningen
Knyazlıqlar (Fürstentümer)
Flagge Fürstentum Lippe.svg Lippe Detmold
Flagge Fürstentum Reuß jüngere Linie.svg Reuss Knyazlığı Kiçik qolu Gera
Flagge Fürstentum Reuß ältere Linie.svg Reuss Knyazlığı Böyük qolu Greiz
Flagge Fürstentum Schaumburg-Lippe.svg Şaumburq-Lippe Bükeburq
Flagge Fürstentümer Schwarzburg.svg Şvarzburq-Rudolştadt Rudolştadt
Flagge Fürstentümer Schwarzburg.svg Şvarzbuq-Sondershauzen Sondershauzen
Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Valdek Arolsen
Müstəqil Hanza şəhərləri (Freie Hansestädte)
Flag of Bremen.svg Bremen
Flag of Hamburg.svg Hamburq
Flag of the Free City of Lübeck.svg Lübek
İmperatorluq torpağı (Reichsland)
Dienstflagge Elsaß-Lothringen Kaiserreich.svg Elzas-Lotaringiya (Elsaß-Lothringen) Strasburq

Koloniyaları[redaktə | əsas redaktə]

  • Afrikada:

Toqo, Kamerun, Almaniya Şərqi Afrikası, Tanzaniya, Burundi, Ruanda, Almaniya Cənub-qərbi Afrikası.

  • Asiyada:

Şandun yarımadasında yerləşən Sindao (Kaytçou) liman şəhəri.

  • Okeaniyada:

Yeni Qvineya, Mikroneziya (Nauru, Palau, Marşall, KarolinMarian adaları), Qərbi Samoa.

I Dünya müharibəsi[redaktə | əsas redaktə]