Amerika cökəsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
<td_align="right"_width="40%">Cins:<td_align="left">Cökə&action=edit&preload=Şablon:RedTaxLink/preload&editintro=Şablon:RedTaxLink/intro&preloadparams%5B%5D=<td%20align="right"%20width="40%">Cins:<td%20align="left">Cökə}}, taksonun sistematikasını təsvir etməlidir [[]].
:
† 
(Cökə]])[1]
???:
Amerika cökəsi
Amerika cökəsi
TiliaAmericana (7477 (2575057822).jpg
Elmi təsnifat
XƏTA: taksonomik şablon yoxdur{{
Cins:Cökə
Cins:Cökə
Cins:Cökə
Cins:Cökə
Cins:Cökə
Beynəlxalq elmi adı

Tilia americana (lat. Tilia americana)


Sinonim[redaktə | mənbəni redaktə et]

    • Tilia americana var. americana[4]

Növ müxtəlifliyi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Təbii yayılması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Amerikanın Cənubi-qərbi ştatlarında geniş yayılmışdır.1752-ci ildə İngiltərəyə gətirilmışdır.

Botaniki təsviri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hündürlüyü 20 – 35 (45)m, gövdəsinin diametri 1,2 m-dək olan, şaxələnmiş çətirli, budaqları çox vaxt sallaq, boz və ya açıq qonur qabıqlı, yarpağı tökülən ağacdır. Tumurcuqları hamar, möhkəm, ucu biz, oval, tünd qırmızı rəngli, iki tumurcuq pulcuqludur. Yarpaqları sadə, növbəli, oval və ya ürəkvari formalı, uzunluğu və eni 10-15 sm (bəzən 25 sm-dək), uzun, nazik saplaqlı, kənarı iri dişli və ucu bizdir. Kiçik (diametri 10-14 mm), sarımtıl-ağ, ətirli çiçəkləri 6-20 ədəd sallaq, çətirşəkilli çiçək quruplarına yığılmışdır. Çiçəkləri düz, beş ləçəkli və kasayarpaqlı, çoxsaylı erkəkcikli və beş yuvalı yuxarı yumurtalıqdadır. Çiçəkləmə yayın əvvəli və ya ortası baş verir. Meyvələri yumru, açıq sarı rəngli, diametri 8 10 mm, quru qutucuqlardır.

Ekologiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Amerika cökəsi yumşaq iqlimi olan rayonlarda becərilə bilər.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Respublıkamızda bəzi rayonlarda mədəni şəraitdə rast gəlinir.

İstifadəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yarpaqları və çiçəkləri yeməlidir. Çiçəklərin aktiv maddələrinə flovonoidlər, efir yağları daxildir. Bol nektarı həşaratların müxtəlif növləri tərəfindən istifadə olunur. Taxta əşyaların, qatar korpuslarının düzəldilməsində istifadə edilir. Cökənin çiçəklərindən hazırlanan çay xoş qoxuya malikdir. Tərkibində büzücü təsirə malik olan taminlər vardır.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Tofiq Məmmədov, “Azərbaycan dendroflorasi” V cild, Baki, “Elm”, 2019, 370 səh.


  1. Cins:Cökə
  2. Linnaeus C. Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753.C. 1. səh. 514.
  3. İNaturalist (çd.). 2008.
  4. Amerika cökəsi:''The Plant List saytında takson barədə məlumat. (ing.)