Amiş

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Qəribə geyimləri ilə bərabər modernizmi və texnologiyanı rədd edən Amişlər əcnəbilər üçün maraq obyeti olmaqla yanaşı istər Amerikada istersə də dünyada bir çox insan onların varlığından xəbərsizdir.Amişlərin originləri 1500-cü illərdə ən başda İsveçrə olmaqla Bir çox Avropa ölkələrində yaşamışdır.Amişlər Adlarını ‘Jacob Amman’-dan (Topluluğun Banisidir) almışdır.Amişlərin dini Xristian dini olmaqla bərabər Protestanlıq məzhəbinə daha yaxındır və Anavaptist (revaptister-təkrar xaç suyuna salınma) qoluna mənsubdurlar.Anavaptistlər dövlət və kilsə bağlantısını rədd edərək ayrıca bir qol müəyyənləşmişdirlər.

İlk Amişlər 1700-cü illərdə Pensilvaniya ştatında məskunlaşmışdılar.Daha sonra buradan bütün Amerikada məskən salıblar.Amişlər dini düşüncələrdən irəli gələn ``Sadə həyat`` anlayışı ilə yaşamlarını davam etdirirlər.

Bu gün Amişlərin sayı Amerikada 150.000 və ya 200.000 arasındadır və əksəriyyəti Ohio,Pensilvaniya ,İndiana və Lowa ştatlarında yaşayırlar.

Amişlər daha çox əkinçiliklə məşğul olur lakin dülgər,faytonçu və açarçılıq kimi peşə nüvləri ilə məşğul olanlarda var.

Evlərində isə qaz lampası və 19 cu əsrdə istifadə edilən ev alətləri istifadə edilir.Həmçinin Amişlər İncil tərs olacağına inandıqları üçün foto çəkdirmirlər.Ev xanımları isə ailənin ehtiyacı olan geyimləri əllərində tikirlər.

Amiş topluluğundan olan uşaqlar sadəcə 8 ci sinifə qədər məktəbə gedirlər,bundan sonra onlar ənənəvi sənətlərə (əkinçilik,maldarlıq,dülgərlik) yiyələnir və o istiqamətdə təhsil alırlar.1972ci ilə qədər Amerikada Amişlərin Təhsili Yarıda qoyması qadağan idi,lakin elə həmin ildə Amerikan Konstitusiya məhkəməsi icbari təhsilin insan haqqlari və konstitusiyaya zidd olduğuna dair qanun qəbul olumasl ilə Amişlərə bu məsələdə heç bir maneə qalmadı 18-ci əsrin şərtlərində yaşamaqlarına baxmayaraq Amişlərin uzunömurlülük əmsalı bir xeyli çoxdur,bu əmsal kişilər üçün 74.3,qadınlar üçün 79.9.Bu ortalama uzunluq Amerikanın ortalama həyat uzunluğu ilə eynilik təşkil edir.Amiş topluluğunda infakt öndə gələn ölüm səbəbləri arasındadır