Andrey Tupolev

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Infobox-realisateur.png
Andrey Tupolev
Fotoqrafiya
bayraqSSRİ aviasiyasının baş konstruktoru
1956 — 1972

Partiya partiyasız
Doğum tarixi
10 noyabr 1888(1888-11-10)
Doğum yeri Tver quberniyası, Flag of Russia.svg Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 23 dekabr 1972 (84 yaşında)
Vəfat yeri Moskva, SSRİ[1]
Dəfn yeri Novodeviçi qəbiristanlığı
Vətəndaşlığı Flag of Russia.svg Rusiya İmperiyası
Flag of the Soviet Union (1955–1980).svg SSRİ
AtasıNikolay İvanoviç Tupolev
AnasıAnna Vasilyevna Tupoleva
Həyat yoldaşıYuliya Nikolayevna Tupoleva

MükafatlarıSosialist Əməyi Qəhrəmanı Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Sosialist Əməyi Qəhrəmanı
"Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Oktyabr İnqilabı" ordeni "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ) "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ) "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ) "Qırmızı Ulduz" ordeni "Şərəf Nişanı" ordeni Suvorov ordeni "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı I dərəcəli "Vətən Müharibəsi" ordeni
SSRİ dövlət mükafatı Lenin mükafatı Stalin mükafatı Stalin mükafatı Stalin mükafatı Stalin mükafatı
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

Andrey Nikolayeviç Tupolev (rus. Андрей Николаевич Туполев; d. 10 noyabr 1888, Pustomazovo kəndi, Tver quberniyası, Rusiya İmperiyası) — 23 dekabr 1972, Moskva, SSRİ) — SSRİ aviakonstruktoru, Üçqat Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1945, 1957, 1972), General-polkovnik-mühəndis (1968), texniki elmlər doktoru.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Andrey Tupolev 10 noyabr 1888-ci ildə Tver quberniyasının Pustomazovo kəndində anadan olmuşdur. 1918-ci ildə Moskva Ali Texniki Məktəbini bitirdikdən sonra N.Y.Jukovski ilə birlikdə Mərkəzi Aerodinamika İnstitutunun təşkilində iştirak etmişdir. Tupolevin rəhbərliyi ilə 100-dən artıq müxtəlif tipli təyyarə yaradılmışdır. Onun təyyarələrində 78 dünya rekordu qazanılmış, 28 nadir uçuş başa çatdırılmışdır. Böyük Vətən Müharibəsində Tupolevin təyyarələrindən geniş istifadə olunmuşdur. Müharibədən sonra da Tupolevin rəhbərliyi ilə bir sıra hərbi və mülki təyyarələr, o cümlədən 1-ci sovet reaktiv bombardmançı təyyarəsi Tu-12 (1947), Tu-16, 1-ci sovet reaktiv sərnişin təyyarəsi Tu-104 (1954), həmçinin Tu-114, Tu-124, Tu-134, Tu-154 təyyarələri işlənib hazırlanmışdır. Tupolev Böyük Britaniya Kral Aviasiya Cəmiyyətinin (1970) və Amerika Aviasiya və Kosmonavtika İnstitutunun (1971) fəxri üzvü olmuşdur. Andrey Tupolev 1972-ci ildə Moskvada vəfat etmişdir.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Andrey Tupolev // Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası (10 cilddə). — IX cild. Bakı, 1986 — Səh.: 379.
  • Рябчиков Е., Магид А., Становление, М., 1978.
  • Пономарев А.Н., Советские авиационные конструкторы, 2 изд., М., 1980.
  • Кербер Л. Л. Ту — человек и самолёт. — М.: Советская Россия, 1973. — 288, [48] с. — (Люди Советской России). — 50 000 экз. (в пер.)
  • Бодрихин Н. Г. Туполев. — Молодая гвардия. — М., 2011. — 456 с. — (ЖЗЛ). — ISBN 978-5-235-03439-6.
  • «С. П. Королёв. Энциклопедия жизни и творчества» — под редакцией В. А. Лопота, РКК «Энергия» им. С. П. Королёва, 2014 г. ISBN 978-5-906674-04-3
  1. Туполев Андрей Николаевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / red. ilə А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.