Apple

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Apple
Loqonun şəkli
Ümumi məlumatlar
Tipi ictimai şirkət
Sənaye proqram təminatı sənayesi[d][1], elektron qurğular[2], rəqəmsal distribusiya, elektronika, informasiya texnologiyaları, mobil telefon sənayesi[d], proqram təminatı tərtibatı
Məhsulları Apple TV, Apple Watch, iPad[d], iPod, iMac, aparat təchizatı, şəbəkə avadanlıqları, iPhone[3], Apple Pay, proqram təminatı[4], fərdi cib kompüteri, Fərdi kompüter, planşet, smartfon, Mac, elektron qurğular, Periferiya qurğuları
Təsis tarixi 1 aprel 1976[5]
İqtisadi göstəriciləri
Ümumi kapital
  • 63.090.000.000 $ (2021)[6]
Ümumi aktivlər
  • 351.002.000.000 $ (25 sentyabr 2021)[6]
Ümumi gəliri
  • 383.285.000.000 $ (2023)[7]
Xalis mənfəəti
  • 96.995.000.000 $ (2023)[7]
Əməliyyat mənfəəti
  • 114.301.000.000 $ (2023)[7]
Struktur
İşçi sayı
  • 164.000 nəf. (2022)[8]
Tərəfdaşlar Apple Store
Rəhbərlik
Təsisçilər
Baş icraçı direktor Tim Kuk[10]
İdarə heyəti Artur D. Levinson[11], Albert Qor[12]
apple.com
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Apple — mərkəzi ofisi Kupertinoda yerləşən Amerikan çoxmillətli texnologiya şirkəti. 2023-cü ilin mart ayına olan məlumata əsasən, Apple bazar kapitallaşmasına görə dünyanın ən böyük şirkətidir[13] və 394,3 milyard ABŞ dolları ilə 2022-ci ilə qədər ən böyük texnologiya şirkətidir.[14] 2022-ci ilin iyun ayına olan məlumata görə, Apple vahid satışlarına görə dördüncü ən böyük fərdi kompüter satıcısı, gəlirə görə ən böyük istehsal şirkəti və dünyanın ikinci ən böyük mobil telefon istehsalçısıdır. Alphabet (Google-un ana şirkəti), Amazon, MetaMicrosoft ilə birlikdə ən böyük Amerikan informasiya texnologiyaları şirkətlərindən biri hesab olunur.

Apple 1 aprel 1976-cı ildə Stiv Voznyak, Stiv CobsRonald Ueyn tərəfindən Voznyakın Apple I fərdi kompüterini hazırlamaq və satmaq üçün Apple Computer Company olaraq təsis edilmişdir. Şirkət 1977-ci ildə Cobs və Voznyak tərəfindən "Apple Computer" adı ilə yaradılmışdır. Şirkətin ikinci kompüteri Apple II ən çox satılan və ilk kütləvi istehsal edilən mikrokompüterlərdən biri oldu. Apple 1980-ci ildə ani maliyyə uğuru üçün birjaya çıxdı. Şirkət 1984-cü ildə Macintosh 128K də daxil olmaqla, innovativ qrafik istifadəçi interfeyslərinə malik kompüterlər hazırladı və bunu həmin il "1984" adlı tənqidi olaraq bəyənilən reklamda elan etdi. 1985-ci ilə qədər onun məhsullarının yüksək qiyməti və rəhbərlər arasında hakimiyyət mübarizəsi problemlərə səbəb oldu. Voznyak Apple-dan istefa verdi və başqa işlərlə məşğul olmağa başladı, Cobs isə istefa verib NeXT-i qurdu və bəzi Apple işçilərini də özü ilə apardı.

1990-cı illərdə fərdi kompüterlər bazarı genişləndikcə, Apple Intel ilə işləyən kompüter klonlarında ("Wintel" olaraq da tanınır) Microsoft Windows əməliyyat sisteminin aşağı qiymətli duopoliyası qarşısında böyük bazar payı itirdi. 1997-ci ildə, iflasa həftələr qaldığı bir müddətdə şirkət Apple-ın uğursuz əməliyyat sistemi strategiyasını həll etmək və Cobsu şirkətə qaytarmaq üçün NeXT-i satın aldı. Növbəti on il ərzində Cobs iMac, iPod, iPhoneiPad-i tənqidi bəyənmə ilə təqdim etmək, "Think different" kampaniyasını və digər yaddaqalan reklam kampaniyalarını başlatmaq, Apple Store pərakəndə satış şəbəkəsini açmaq və şirkətin məhsul portfelini genişləndirmək üçün çoxsaylı şirkətlərin alınması kimi bir sıra taktikalar vasitəsilə Apple-ı gəlirliliyə doğru istiqamətləndirdi. Cobs 2011-ci ildə səhhətinə görə istefa verəndə və iki ay sonra vəfat etdikdə onun yerinə Tim Kuk baş direktor təyin edildi.

Apple 2018-ci ilin avqustunda dəyəri 1 trilyon dollardan çox, 2020-ci ilin avqustunda 2 trilyon dollar və 2022-ci ilin yanvarında 3 trilyon dolları ötmüş[15] ilk ictimai ABŞ şirkəti oldu. Şirkət podratçılarının əmək təcrübələri, ətraf mühitlə bağlı təcrübələri və işgüzar etika, o cümlədən rəqabət əleyhinə təcrübələr və materialların alınması ilə bağlı tənqidlərə məruz qalır. Buna baxmayaraq, şirkətin böyük izləyici kütləsi var və yüksək səviyyədə brend loyallığına malikdir. Həm də ardıcıl olaraq dünyanın ən qiymətli markalarından biri olaraq sıralanır.

Loqo[redaktə | mənbəni redaktə et]

Stiv Cobs Apple şirkətini qurduğu zamanlarda fruktorian idi (yalnız meyvə ilə qidalanırdı). Ən çox sevdiyi meyvə isə alma idi. Yaşadığı ərazinin yaxınlığında böyük bir Makintoş (alma sortu) bağı yerləşirdi və ilin müəyyən aylarında dostları ilə birgə o bağda yaşayırdılar. Şirkətin bu ada layiq görülməsinin ikinci səbəbi almanın cazibə simvolu olmasıdır. Üçüncü səbəb isə ondadır ki, Apple qurulduğu günə qədər Stiv attari şirkətində işləyirdi. Şirkətin adını Apple qoyaraq siyahılarda əlifba sırası ilə Attaridən öndə olmaq istəyirdi. Həmçinin, belə bir maraqlı səbəb də var ki, Cobs qurduğu şirkətə ad fikirləşərkən demişdir ki, 6 saat ərzində mənim şirkətimə ad tapmasanız, mən onun adını Alma (Apple) qoyacağam. Şirkətin ilk loqosunda İsaak Nyuton və başına düşən alma əks etdirilib. Az müddətdən sonra loqonun həddindən artıq qəliz olmasına görə şirkət rebrendinq etdi. Hazırkı loqoda almanın dişlənmiş olması isə onun pomidorla səhv salınmaması üçündür.

Tarix[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yaradılma və inkorporasiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

Əsl Apple I klaviaturasız və monitorsuz satıldığı üçün bu kompüterin sahibi klaviaturanı özü əlavə edib.

Apple şirkəti 1976-cı ilin 1 aprel tarixində Stiv Cobs, Stiv Voznyak və Ronald Veyn tərəfindən, Apple I kompüterini satmaq məqsədilə yaradılmışdır. Apple I-i tamamilə Stiv Voznyak özü dizayn edib və onu Hombrew kompüter klubunda ictimaiyyətə tanıdıb. Bu kompüter RAM, mərkəzi prosessor və video çiplərdən ibarət ana lövhə kimi satılırdı. Apple I birinci dəfə 1976-cı ilin iyununda satışa çıxarılıb və onun o zamankı qiyməti $666.66 idi.

Rəhbərləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. https://apple.com.
  2. https://www.apple.com.
  3. https://www.apple.com/iphone.
  4. National Software Reference Library.
  5. ROR Data. v1.19 2023. doi:10.5281/ZENODO.7644942
  6. 1 2 Apple Financial Results 2021.
  7. 1 2 3 10-K forması. 2023.
  8. https://www.statista.com/statistics/273439/number-of-employees-of-apple-since-2005/.
  9. The Daily Telegraph, Daily telegraph (ing.). / C. Evans London, Thailand: 1855. ISSN 0307-1235; 1477-3805
  10. https://www.apple.com/leadership/tim-cook/.
  11. Press-reliz.
  12. https://www.apple.com/newsroom/2003/03/19Former-Vice-President-Al-Gore-Joins-Apples-Board-of-Directors/.
  13. "Companies ranked by Market Cap – CompaniesMarketCap.com". companiesmarketcap.com (ingilis). April 14, 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: March 22, 2023.
  14. "Apple Reports Fourth Quarter Results". Apple Newsroom (ingilis). October 27, 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: March 22, 2023.
  15. "Apple's market value ends above $3 trillion for first time" (ingilis). Reuters. July 4, 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: June 30, 2023.

Əlavə ədəbiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]