Arı zəhəri

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Merge-arrows.svg Bu məqalə Apitoksin məqaləsinə çox yaxındır və hər ikisinin eyni başlıq altında birləşdirilməsi mümkündür.

Arı zəhəri - arıların zəhər vəziləri tərəfindən ifraz olunan və xüsusi kisəyə toplanan məhlul.

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Arı zəhəri iki zəhər vəzisi tərəfindən hazırlanır, xüsusi kisəyə toplanır. Oradan isə arı sancması zamanı xaric olunur.Arı zəhərinin əsas tərkibi histamin maddəsindən ibarətdir.Ona görə də arı zəhəri ilə zəhərlənməzamanı antihistaminpreparatları(dimedrol və s.)işlədilir.

Arı zəhəri təbabətdə[redaktə | əsas redaktə]

Arı zəhəri respublikamızda və xarici ölkələrin təbabətində geniş şəkildə istifadə edilir. Təbabətdə arı zəhəri natural şəkildə bilavasitə arı sancması ilə və müxtəlif preparatlar şəklində istifadə edilir. Son vaxtlar arı zəhəri oynaq revmatizminin vəsinir xəstəliklərin (işias) radikulit və üçlü sinirin nevralgiyasının müalicəsində yaxşı nəticə verir.

Arı zəhəri apitoksin qan yaradıcı sistemlərə yaxşı təsir edərək hemoqlobinin miqdarını çoxaldır, qanın yaxıcılığını vəlaxtalanmasını azaldır, eritrositlərin çökmə reaksiyasını aşağı salır, ümumi və yerli leykositozu artırır. Arı zəhəri ürək əzələsinin işini nizamlayır,qan təzyiqini aşağı salır və maddələr mübadiləsini yaxşılaşdırır. Arı zəhəri bir çox sağalmayan yaraların müalicəsində işlədiir.

Arı zəhəri elmdə[redaktə | əsas redaktə]

Arılarda olan iki zəhər vəzisinin ifraz etdiyi və sancan zaman neştərindən axan acı, zəhərli, şəffaf maddə. Arı zəhərinin tərkibində bioloji aktiv melittin zülalı, sərbəst aminturşular, fermentlər (gialuronidaza, lesitinaza A), histamin (1%-ə qədər ), nuklein, formiat, ortofosfat və xlorid turşuları, piylər, uçucu yağlar, Mg, Cu, Ca və sairə var. Havada tez qatılaşıb quruyur, suda asan, qarışqa turşusunda və 60°-li spirtdə çətin həll olur. İstiyədavamlıdır (dondurularkən və 115°C-yədək temp-rda xassələri dəyişilmir). Bakterisid təsiri azdır. Qədimdən xalq təbabətində istifadə olunur. Qan təzyiqini aşağı salır, hemoqlobinin miqdarını artırır, qanın yaxıcılığını və laxtalanmasını azaldır, eritrositlərin çökmə reaksiyasını zəiflədir, ürək əzələsinin işini nizamlayır, maddələr mübadiləsini yaxşılaşdırır və s. Arı zəhərindən alınan dərmanlar oynaq xəstəliklərində elektroforez yolu ilə, miozit, radikulit, üçlü sinir nevralgiyası, revmatizm, miqren, trofik xora, endarterioz, bronxial astma, tromboflebit və s. xəstəliklərin müalicəsində məhlul və məlhəm şəklində işlədilir. Böyrək, qara ciyər, mədəaltı vəzi, qan, diabet, ürək-damar və s. xəstəliklərdə istifadə etmək olmaz. Arı zəhərindən apitoksin, venapiolin, melissin (toksamin), virapin və apizartron məlhəmləri hazırlanır. Arı sancdıqda 0,2–0,3 mq zəhər ifraz edir; zəhərin ağrısını azaltmaq üçün yaraya naşatır spirti məhlulu ilə (1 hissə naşatır spirti, 5 hissə su) isladılmış sarğı qoyulur, ağır hallarda ürək fəaliyyətini nizama salan dərman tətbiq edilir. 500 və daha çox arının sancması ölümlə nəticələnir.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]