Aralıq dənizi
Vikipediya, açıq ensiklopediya
| Aralıq dənizi | |
| Aralıq dənizinin peyk vasitəsilə çəkilmiş fotoşəkli | |
| 35° şm. e. 18° q. u. / 35° şm. e. 18° q. u.Koordinatlar: 35° şm. e. 18° q. u. / 35° şm. e. 18° q. u. | |
| Üst akvatoriyası | Atlantik okeanı |
| Ölkələr | |
| Yerləşməsi | Avropa |
| Adalar | Appenin yarımadası, Korsika, Sardiniya, Siciliya |
|
|
22-30 °C |
|
|
7-16 °C |
| İllik yağıntı | 400-1.300 mm |
|
Aralıq dənizi
|
|
Aralıq dənizi — şərqdən Asiya, şimaldan Avropa, cənubdan Afrika qitəsi ilə əhatə olunmuş dəniz. Aralıq dənizi qərbdən Cəbəli-Tariq boğazı və Atlantik okeanı ilə, cənub-şərqdən isə Misirdəki Süveyş kanalı və Qırmızı dənizlə birləşir.
Aralıq dənizi təxminən 2.5 milyon km²-lik bir ərazini əhatə edir. Keçmişdəki böyük antik sivilizasiyalar onun hövzəsində formalaşmışdır.
Etimologiya[redaktə | əsas redaktə]
- Türk dilində - Akdeniz;
- İngilis dilində - Mediterranean Sea. Bu da Latın dilindəki Mediterraneustan (Medi: orta + terra: torpaq, yer) mənasına gəlir.
- Yunan dilində - Mesogeios.
- Ərəb dilində - qarşılığı البحر المتوسط (Bahre-l Mutavassit) "ortada olan dəniz" mənasındadır.
- Fars dilində - Aralıq dənizi üçün istifadə edilən Bahr-e Sefid adı Osmanlı dövrü xəritələrində də görünməkdədir.
- Romalılarda - Mare Nostrum deyirlər ki, bu da Bizim Dəniz mənasına gəlir.
Aralıq dənizinə sahili olan ölkələr[redaktə | əsas redaktə]
- Avropada (qərbdən şərqə): İspaniya, Fransa, Monako, İtaliya, Malta, Sloveniya, Xorvatiya, Bosniya və Herseqovina, Monteneqro, Albaniya, Yunanıstan, Türkiyə.
- Asiyada (şimaldan cənuba): Türkiyə, Suriya, ŞKTR, Kipr, Livan, İsrail, Misir (Asiya hissəsi).
- Afrikada (şərqdən qərbə): Misir, Liviya, Tunis, Əlcəzair, Mərakeş, İspaniya (Seuta və Melilya).
Aralıq dənizindəki böyük adalar[redaktə | əsas redaktə]
- Aralıq dənizinin Şərq hissəsində Kipr, Krit, Rodos, Midilli, Xios
- Aralıq dənizinin Mərkəzi hissəsində Sardiniya, Korsika, Siciliya, Malta
- Aralıq dənizinin Qərb hissəsində İvitsa, Malyorka, Minorka
Aralıq dənizi də özü daxilində bir sira dənizlərə bölünür: Balear dənizi, Liquriya dənizi, Alboran dənizi, İоn dənizi, Kipr dənizi, Egey dənizi, Liviya dənizi, Adriatik dənizi.
- Boğazları: Andikitira boğazı, İtaka boğazı