Aram Xaçaturyan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Aram İliç Xaçaturyan
Արամ Եղիայի Խաչատրյան
Aram Khachaturian, Pic, 17.jpg
Sənətçi məlumatları
Doğum tarixi 6 iyun 1903(1903-06-06)
Doğum yeri Tiflis Flag of Russia.svg Rusiya
Vəfat tarixi 1 may 1978 (74 yaşında)
Vəfat yeri Moskva Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Dəfn yeri
  • Komitas adına panteon[d]
Vətəndaşlığı
Peşəsi bəstəkar, dirijor, xareoqraf, musiqişünas, musiqi pedaqoqu, universitet müəllimi, pianoçu, film bəstəkarı, pedaqoq, musiqi pedaqogikası, siyasətçicellist

Üslub art music[d], Balet[1][2][3], konsert[d], simfoniya, kamera musiqisi[d][4][5][6], film score[d][7][8], incidental music[d][9][10][11], balet[d][12][13][14]klassik musiqi
Musiqi aləti Violonçel, pianoskripka
Fəaliyyət illəri 1926 — hazırda
Təhsili
Üzvlüyü SSRİ Bəstəkarlar İttifaqı, Academy of Arts of the GDR[d]Soviet Peace Committee[d]
Mükafatları "SSRİ xalq artisti" fəxri adı Sosialist Əməyi Qəhrəmanı "RSFSR xalq artisti" fəxri adı "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 1973 RSFSR əməkdar incəsənət xadimi
Lenin mükafatı SSRİ dövlət mükafatı Stalin mükafatı — 1941 Stalin mükafatı — 1943 Stalin mükafatı — 1946 Stalin mükafatı — 1950
"Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Oktyabr İnqilabı" ordeni "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni "Moskvanın 800 illik xatirəsinə" medalı
İmza
khachaturian.am
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Aram İliç Xaçaturyan (1903-1978) — erməni mənşəli bəstəkar; Azərbaycan SSR xalq artisti (1973),[15] SSRİ xalq artisti, 4 dəfə Stalin mükafatı laureatı (1941, 1943, 1946, 1950).[15] Ermənistan SSR Dövlət himninin müəllifidir (1944).[15]

Mərkəzi Komitədən Üzeyir bəyə zəng edib tapşırmışdılar ki, Aram Xaçaturyanın yeni simfoniyasını hazırladıb dinləmə keçirilsin və şura tərəfindən qəbul edilib təsdiq edilsin. Öyrəndik ki, ermənilər İrəvanda onun əsərini təsdiq etməyiblər.

Üzeyir bəy göstəriş verdi, partitura orkestrdə paylandı, əsər dinlənilməyə hazırlandı.

Professor-müəllim heyəti toplanıb Xaçaturyanın simfoniyasına qulaq asdı. Sonra adəti üzrə Üzeyir bəyin otağında müzkirələr olmalı idi. Hamı gəldi. Divar boyu düzülmüş stullarda əyləşdilər. Xaçaturyan baş tərəfdə oturdu. Mən və Cövdət Hacıyev, biz Üzeyir bəyin assistentləri idik, qapının sol və sağ tərəfindəki stullarda yerimizi tutduq. Bir neçə dəqiqə keçdi. Heç kim dillənmirdi. Adətən bu tipli müzakirələr coşğu ilə keçərdi. Üzeyir bəy bığlarını dartışdırır və gözləyirdi ki, görək kim söz istəyəcək. Toplantı iştirakçıları bir neçə dəqiqəni də məzar sükutu ilə yola verdilər. Nəhayət, Üzeyir bəy dilləndi. Qonaq başa düşsün deyə rusca:

- Nə olar, - dedi, - heç kim danışmaq istəmirsə, mən danışaram. Belə, yoldaşlar. Əgər Çaykovskinin simfoniyasının ifası zamanı trombon bir çərək pauza qədər geciksə, bunu zalda oturan hər bir dinləyici dərhal hiss edər. Xaçaturyanın bu simfoniyasında isə trombonun nəinki gecikdiyini, ümumiyyətlə çalğıya başladı, ya başlamadı, bunu tamaşaçı yox, heç müəllif özü də hiss etməz.

Bunu deyib, Üzeyir bəy susdu. Yenidən otağı bürüyən sükunəti Xaçaturyanın addım səsləri pozdu. O, yekə portfelini götürüb, heç nə demədən otaqdan çıxdı. Bu, onun Azərbaycandan axırıncı gedişi oldu.
— [16]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]