Arev Baqdasaryan

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Arev Baqdasaryan
erm. Արև Բաղդասարյան
Багдасарян1929.jpg
Ləqəbi Naxşun bacı
Doğum tarixi 2 aprel 1913(1913-04-02)
Doğum yeri Şuşakənd, Şuşa qəzası, Yelizavetpol quberniyası, Rusiya İmperiyası Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 17 fevral 1994 (80 yaşında)
Vəfat yeri İrəvan, Ermənistan Ermənistan
Dəfn yeri İrəvan
Vətəndaşlığı Rusiya İmperiyası Rusiya İmperiyası→<
SSRİ SSRİ
Azərbaycan Azərbaycan
Peşəsi müğənni, rəqqasə
Təhsili
Fəaliyyət illəri 1936-1994
Mükafatları "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı "Əmək veteranı" medalı "Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı "Lenin" ordeni "Ermənistan SSR əməkdar artisti" fəxri adı "Ermənistan SSR xalq artisti" fəxri adı — 1961

Arev Qriqoryevna Baqdasaryan (erm. Արև Բաղդասարյան; 2 aprel 1913(1913-04-02), Şuşakənd, Yelizavetpol quberniyası17 fevral 1994(1994-02-17), İrəvan) və ya Naxşun bacı — erməni rəqqasə, mahnı ifaçısı, Ermənistan SSR-in xalq artisti (1961).

Bioqrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Arevin doğulmasından sonra ailəsi Bakıya köçmüşdür. Səhnəyə olan sevgisi və istedadı Arevi həvəskar rəqs dairəsinə gətirib çıxarmış, 1936-cı ildə isə rəqqasə Rostov-na-Donu şəhərində baş tutan olimpiadada birinci yeri tutmuşdur.

1937-ci ildə Karl Marks adına Azərbaycan Sosial-İqtisad İnstitutunu (indiki Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti) bitirmişdir.

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

Silk-film.png Xarici video
Silk-film.png Arev Baqdasaryanın erməni və Azərbaycan dillərində ifası Logo of YouTube (2015-2017).svg

İnstitutu bitirdikdən sonra, Baqdasaryan Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblına qəbul edilmiş və bir müddət ansamblın solisti olaraq çalışmışdır. Tamara xanımdan dərs almışdır. 1938-ci ildə ansamblın təribində Arev Baqdasaryan Moskvada birinci Azərbaycan incəsənəti dekadasında iştirak etmişdir. Moskva dekadasından qayıtdıqdan sonra ansamblın aparıcı solistlərindən biri kimi onu Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasına yönləndirirlər və burada Baqdasaryan peşəkar rəqqasə təhsili alır.

Böyük Vətən müharibəsi illərində Arev Baqdasaryan 89-cu atıcı diviziyasında xidmət edən hərbi qulluqçulara konsert vermək üçün ön cəbhəyə yola düşmüş ilk sənətkarlardan biri olmuşdur.

1942-ci ildə Arev Baqdasaryan Ermənistan SSR Dövlət Filarmoniyasının solisti olur, dünya xalqlarının rəqslərini ifa etməyə başlayır və onun üçün yaradılmış kiçik ansambl tezliklə məşhurlaşır.

Müharibədən sonra Arev Baqdasaryan SSRİ ulduzları ilə birlikdə xarici ölkələrə konsert turuna gedir. 1946-1948-ci illərdə Arev Artemi Ayvazyanın rəhbərlik etdiyi Ermənistan SSRi Dövlər Estrada Orkestrində çalışır.

Televiziyanın yaradılmasından sonra Arev Baqdasaryan SSRİ Dövlət Teleradio Komitəsinin Mərkəzi Televiziyasının birinci musiqili proqramında iştirak edən ilk erməni solist olur.

1948-ci ildə Arev Baqdasaryan özü xalq çalğı alətləri ansamblı təşkil edir və ömrünün sonuna kimi həmin ansamblla birlikdə çıxış edir. Ansamblı yarandığı dövrdən yüksək peşəkarlıq səviyyəsi, rəngarəng repertuarı və virtuoz solo ifaları ilə diqqəri cəlb edir. 1948-ci ilin oktyabrında Baqdasaryan "Ararat vadisindən olan qız" filminin çəkilişlərində iştiraka dəvət alır.

1951-ci ildə Baqdasaryan "Ermitaj" teatrında baş tutan yerli və xarici estrada artistlərinin konsertində iştirak etmək üçün Moskvaya dəvət edilir. Konsertlər Stalinin təşəbbüsü ilə təşkil edilir və o, şəxsən açılışda iştirak edir.

Moskva səfərinin başa çatmasından sonra Ermənistan Rəssamlar İttifaqına Arev Baqdasaryanın portreti və heykəlinin hazırlanması sifariş edilir. Sifariş Arpenik Nalbandyan və Tereza Mirzoyan tərəfindən həyata keçirilir. Sənətkarlar eyni zamanda çalışmış, Baqdasaryan isə onlar üçün "NAxşun bacı" kostyumunda poz vermişdir. Hazırlanmış əsərlərin hər ikisi əvvəlcə Moskvada Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisində nümayiş etdirilir, sonra isə İrəvana qaytarılır. Portret İrəvanın "Moskva kinoteatrı"nda sərgilənir, heykəl isə Ermənistan Milli Qalereyasına verilir.

1955-1987-ci illərdə Arev Baqdasaryan "Barekamutyun" ("Dostluq") ansamblının rəhbəri və solisti olaraq çalışır.

Əlli illik səhnə fəaliyyəti dövründə Arev Baqdasaryan müxtəlif dünya xalqlarının mahnı və rəqslərini ifa edir. Baqdasaryanın reperyarında olan yetmişdən çox mahnı və rəqsin bir hissəsini isə erməni xalq mahnı və rəqsləri təşkil edir. Onların böyük əksəriyyəti isə Qarabağ erməniləri arasında yayılmış musiqilərdir. Baqdasaryanın ən məşhur əsəri özü tərəfindən yazılmış və artistin vizitkartına çevrilmiş "Naxşun bacı" mahnısıdır.[1] Mahnıda "Uzundərə", "Tərəkəmə""Şalaxo" rəqslərinin musiqi və xareoqrafiyasından istifadə edilmişdir.

Arev Baqdasaryan 17 fevral 1994-cü ildə vəfat etmiş və "Naxşun bacı" kostyumunda dəfn olunmuşdur.[2]

Xatirəsi[redaktə | əsas redaktə]

  • Arev BAqdasaryan tərəfindən yaradılmış "Barekamutyun" ansamblına, 1983-cü ildə artistin adı verilmişdir.
  • Sənətkarın İrəvanda yaşadığı ünvanda - Abovyan küçəsi 21 ünvanındakı binanın üzərinə xatirə lövhəsi vurulmuşdur.
  • İrəvanda Sayat Nova və Teryan küçələrinin kəsişməsində ucaldılmış üç metrlik "Qarabağ qadını" heykəlinin obrazı, Arev BAqdasaryanın "NAxşun bacı" obrazından götürülmüşdür.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Егиян В. Передовые женщины Армении. — Ереван, 1971.
  • Степанян Г. Биографический словарь (Деятели армянской культуры) : В 3-х т. — Ереван, 1973. — Т. 1.
  • Араксманян А. Арев Багдасарян. — Ереван, 1973.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]