Arpaçay (çay)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Arpaçay
azərb. Arpaçay
Ölkələr Flag of Armenia.svg Ermənistan
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan



RegionNaxçıvan MR
MənbəyiBasarkeçər dağ silsiləsi
Mənbə yüksəkliyi2 985[1] m
MənsəbiAraz
Mənsəb yüksəkliyi780[1] m
Uzunluğu126[1] km
Mayilliyi17,5 m/km
HövzəsiArazKürXəzər
Hövzə sahəsi2 630[1][2] km²
QollarıAlagöz çayı, Qabaxlı çayı
Commons-logo.svg Arpaçay Vikianbarda

ArpaçayErmənistanın hazırkı Vayotsdzor mərzindən və Naxçıvanın Şərur rayonundan axır. Araz çayının sol qolu və NMR-nın ən böyük və sulu çayıdır.

Uzunluğu 126 km, hövzəsinin sahəsi 2630 km²-dir.[1] Başlanğıcını Basarkeçər dağ silsiləsində Cermuk şəhərindən 12 km şimal-şərqdə, 2.985 metr hündürlükdəki yerləşən zirvədən (koordinatları: 39° 57′ 5.27″ şm. e. 45° 39′ 52.36″ ş. u.) götürür. Yeraltı sular, qar və qismən yağış suları ilə qidalanır. Suvarmada geniş istifadə edildiyindən yayda suyu Araza çatmır. Arpaçayından Göycə gölünə su axıtmaq məqsədi ilə 1970-ci ildə 48.6 km uzunluğunda tunel çəkilmişdir.[2] 1977-ci ildə Şərur rayonu ərazisində çayın üzərində su tutumu 150 mln. m³ olan su anbarı (Arpaçay su anbarı) tikilmişdir.[3]

Keşişkənd şəhəri yaxınlığında Arpaçayın orta illik su sərfi 11.5 m³/san-dir.[4] Bunun 50%-i yazda, 25%-i yayda, 14%-i payızda, 11%-i isə qışda keçir. Orta illik asılı gətirmələr sərfi 2.38 kq/san, lillənməsi isə 120 q/m³-dir.

2013-cü ildə Arpaçay üzərində Arpaçay Su Elektrik Stansiyası inşa edilmişdir.

  • Arpaçayın qolları:

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii sərvətlər Nazirliyi: Azərbaycanın çayları, gölləri və su anbarları
  2. 2,0 2,1 Значение слова "Арпа" в Большой Советской Энциклопедии
  3. Xalq qəzeti.- 2012.- 5 iyun.- səh. 6.
  4. Арпа — Географическая энциклопедия