Arqun ağa Oyrot

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Arqun ağa Oyrot
Vəfat tarixi 17 iyun 1275(1275-06-17)
Peşəsi hərbi qulluqçu

Arqun ağa Oyrot (17 iyun 1275(1275-06-17)) — Monqolların ilk dövründə Azərbaycanın canişini.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

1252-ci ildə ulu xan Məngu qağanın (1251-1259) Azərbaycandakı canişini Oyrot ulusundan Arqun ağa idi. Arqun ağa Hülaku xanın (1256-1265) hakimiyyəti dönəmində yüksək vəzifə tutmuşdu. Abaqa xanın (1265-1282) dövründə baş vəzir vəzifəsinə ucalmışdı.

Arqun ağa 17 iyun 1275-ci ildə vəfat еdib.

Arqun ağa və Xaçın knyazı Həsən Cəlal[redaktə | əsas redaktə]

Orta əsr tarixçilərinin verdiyi məlumata görə Xaçın knyazı Həsən Cəlal Sartak ilə birlikdə Məngu xanın (1251-1259) yanında olarkən Azərbaycan canişini Arqun ağadan ona şikayət etmişdi Məngu xan isə onun təhlükəsizliyini təmin etmək üçün Həsənə xüsusi vəkalətnamə vermişdi. Bunu eşidən Arqun ağa Həsən Cəlal vətənə qayıdan kimi, bəhanə ilə onun bir neçə qohumunu əsir tutdu. Bu zamaı Həsənin qızı Rzukan atasını azad etmək üçün bir dəstə atlı ilə gecə ikən Monqolustana Məngu xanın yanına yola düşür. Bundan xəbər tutan Arqun ağa Həsənin qızı Məngu xanın yanına çatmamış, Həsənin haqqında ölüm hökmü çıxarır. Salnaməçilərin yazdığına görə Arqun ağa Həsənin boynuna qəlib, ayağına isə dəmir qandal vüraraq Qəzvinə aparır və orada onu gecə ikən bütün oynaçaqlarından doğratdıraraq böyük əzabla öldürdür. Bu hadisə 1252-ci ildə olmuşdur. Mənbə məlumatlarına görə bir müsəlman Həsənin meyidini quyuda saxlayır, sonra isə onu Həsənin oğlu Atabəyə verir.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Arqun ağanın Novruz ağa, Ləkzi ağa, Qəzal ağa, Girеy Məlik ağa, Tərəci ağa, Narın ağa, Yolqutluq ağa, Bulduq ağa, Oyratay ağa adlı oğulları vardı.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]