Artaşes sülaləsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Artaşes sülaləsinin bayrağı. Eramızdan əvvəl 189 - Bizim eranın 1-ci illəri

Artaksiad Xanədanı, və ya Artaşes Xanədanı (Ermənicə: Արտաշեսյանների հարստություն / Artaşesyanneri harstutyun), Eramızdan əvvəl 189 - Bizim eranın 1-ci illəri arasında Ermənistan torpaqlarını idarə etmiş sülalənin adıdır. Bu sülalə Arsax krallığıTiqran Krallığı adlı dövlətləri yaratmış və həmin dövlətləri idarə etmişdir.

Sülalənin mənşəyi[redaktə | əsas redaktə]

Artaşes sülaləsi İran mənşəli Yevrandid sülaləsinin qolu idi.[1][2]

Hökmdarlar[redaktə | əsas redaktə]

Aşağıda bu xanədana məxsus olan hökmdarlar göstərilmişdir:

  • I Artaksiad (I. Arsax), eramızdan əvvəl 189-160-cı illər. → Arsax Krallığını qurub idarə etmişdir.
  • I Artavazde, eramızdan əvvəl 160-149-cu illər → Arsax Kralı
  • I Tigran, eramızdan əvvəl 149-128-ci illər → Arsax Kralı
  • II Artavazde, eramızdan əvvəl 128-95-ci illər → Arsax Kralı
  • II Tigran (Böyük Tiqran), eramızdan əvvəl 95-55-ci illər → Tiqran Krallığını qurmuş və idarə etmişdir.
  • III Artavazde, eramızdan əvvəl 55-34 → Tiqran Kralı

III Artavaze zamanından sonra gələn xanədan mənsubları Tiqran Krallığının süqutundan sonra digər dövlətlərə vassallıq etmişdirlər. Bunlar:

  • II Artaksiad (II. Arsax), eramızdan əvvəl 30-20-ci illər → Parfiya

vassalı

  • III Tigran, eramızdan əvvəl 20-6-cı illər → Romalıların vassalı
  • IV Artavazde, eramızdan əvvəl 6-1-ci illər → Romalıların vassallı
  • IV Tigran, eramızdan əvvəl 6-1-ci illər → Parfiya vassalı

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Garsoian, N. (2005). "TIGRAN II". Encyclopaedia Iranica. Tigran (Tigranes) II was the most distinguished member of the so-called Artašēsid/Artaxiad dynasty, which has now been identified as a branch of the earlier Eruandid dynasty of Iranian origin attested as ruling in Armenia from at least the 5th century B.C.E
  2. Garsoian, Nina (2004). "ARMENO-IRANIAN RELATIONS in the pre-Islamic period". Encyclopaedia Iranica. However, the recent discovery in Armenia of boundary stones with Aramaic inscriptions, in which the ruler Artašēs proclaims himself “the son of Zareh” and an “Eruandid king” (Perikhanian, 1966), demonstrates that both “generals” [Artaxias and Zariadris], far from being Macedonians, belonged in fact to the earlier native dynasty, albeit probably to collateral branches, and that the Eruandids, or Artaxiad/Artašēsids as they came to be known, with their Iranian antecedents, continued to rule Armenia as before. An unexpected corroboration of this dynastic continuity is also provided by Xenophon’s much earlier choice of the name “Tigranes” for the crown prince of Armenia in his historical romance, the Cyropaedia (Xen., Cyr. 3.1.7). (...) Except for the occasional princes imposed by the Romans, none of whom succeeded in consolidating himself on the throne, all the dynasties to rule pre-Islamic Armenia were of Iranian stock.