Artur Makdonald

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Artur Makdonald
ing. Arthur Bruce McDonald
Arthur B. McDonald 5193-2015.jpg
2015-ci ildə Stokholmda olarkən
Doğum tarixi 29 sentyabr 1943(1943-09-29)
Doğum yeri Sidney, Nova Skotiya
Vətəndaşlıq Kanada
Elm sahəsi Astrofizika
İş yeri
Elmi dərəcəsi professor
Elmi rəhbəri Uilyam Alfred Fovler
Mükafatları Nobel mükafatı
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Artur Makdonald - Kanadalı astrofizik. Makdonald Sadbari Neytrin Rəsədxana İnstitutu direktoru və Kinqstonda, Ontarioda olan Queen Universitetində parçacıq astrofizika sahəsində Gordon və Patricia Gray Kürsüsü başçısıdır. Yapon fizikaçı Takaaki Kacita ilə ortaq şəkildə 2015-ci ildə Nobel Fizika Mükafatına layiq görülmüşdür.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Makdonald 29 avqust 1943-cü ildə Sidneydə, Nova Skotiyada anadan olmuşdur. 1956-cı ildə Dalhaus Universitetinin fizika fakültəsini bitirib. 1969-cu ildə Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda doktorluq dissertasiyasını tamamlamışdır.

Akademik karyerası[redaktə | əsas redaktə]

Makdonald Ottavanın şimal-qərbindəki Chalk River Nüvə laboratoriyasında 1970-ci ildən 1982-ci ildə qədər araşdırma vəzifəlisi olaraq çalışmışdır. 1982-1989 illəri arasında Prinston Universitetində professorluq etmişdir. Buradan ayrılıb Queens Universitetində Perimeter Institute for Theoretical Physics hissəsində idarə heyəti üzvü oldu və günümüzdə də işə davam etməkdədir.

Araşdırmaları[redaktə | əsas redaktə]

Fiziklər neytrinlərin kütləsinin olub-olmadığını bir müddətdir ki, araşdırmaqdadırlar. 1960-cı illərin sonlarında edilən təcrübələrdə neytinlərin kütləsinin ola bilməsi fikrinə gəldilər. Günəşin nəzəri modeli neytinlərin çaşdırıcı sayda olması lazım olduğunu göstərirdi. Dünya üzərindəki neytrin detektorları gözlənilən ədədin altında ölçmələr edirdi. Çünki neytronlar üç şəkildə gəlirdi (elektron, muon və tau netrinlər) və günəş neytrin detektorları yalnız elektron neytrinlərinə qarşı həssas idi. İllərcə seçilən şərh, "itkin" neytrinlərin detektor vasitəsilə titrəyişini göstərdi. Əgər bir neytrin titrəyirsə, kvant mexanikası qaydalarına görə kütləyə sahib olmaları lazım idi.

2001-ci ilin avqustunda Makdonald liderliyində Sadbari Neytrin Rəsədxanası ilə edilən işdə Günəşdən gələn neytrinlərin titrəşərək muon və tau neytonlara çevrildiyini müşahidə etdilər. SNG bu hesabatı 13 avqust 2001-ci ildə nəşr etdi. Hesabat çox əhəmiyyətli bir nəticə olaraq görüldü. 2007-ci ildə Benjamin Franklin medalına layiq görüldü. 2015-ci ildə neytinlərin titrəşdiyi kəşfi və kütlələri olduğunun isbatına görə Nobel fizika mükafatını qazanmışdır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]