Askomikotlar

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Ascomycota səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
?Askomikotlar
Ascomcyota
Helvella crispa 031130w.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Göbələklər
XƏTA
{{Dikarya}} taksonomik şablonu yoxdur.
Dikarya məqaləsi tapılmadı, ola bilsin Dikarya taksonu haqqında məqalə Azərbaycan dilindədir və latıncadan redirekt olan hələ ki yaradılmayıb.
Böyük takson: Dikarya
Şöbə: Askomikotlar
Elmi adı
Ascomcyota
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ITIS  
NCBI  
EOL  
MB  
PBDB  

Kisəli göbələklər və ya Askomikotlargöbələklərin ən böyük şöbələrindən biridir. Bu şöbə 30000-dən artıq növü birləşdirir ki, bu da məlum göbələk növlərinin 30 %-ni təşkil edir. Askomisetlərin əsas əlaməti cinsi proses nəticəsində kisələrin və ya askların, yəni sabit sayda, adətən 8 ask sporundan təşkil olunmuş təkhüceyrəli strukturun əmələ gəlməsidir. Kisələr ya birbaşa ziqotdan ya da bu ziqotdan meydana gələn askogen hiflər əsasında yaranır.

Ümumi xarakteristikası[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Bu göbələklərin vegetativ cismi şaxələnmiş haploid mitselilərdən təşkil olunmuşdur, onlarda septalaşaraq arakəsmələrə malikdir.
  2. Kisəli göbələklərin hüceyrə divarının tərkibi xitin və qulikan,o cümlədən , D-qlükozanın polimerlərindən ibarətdir.
  3. Kisəli göbələklərin vegetativ çoxalması ya mitselinin fraqmentləşməsi, ya da mayayabənzər hüceyrələrin bölünməsi yolu ilə həyata keçirilir.
  4. Bu göbələklər arasında qeyri-cinsi çoxalma da geniş yayılmışdır. Bu göbələklərin qeyri-cinsi çoxalması həmişə ekzogen sporlar və ya konidilər vasitəsilə həyata keçirilir.
  5. Kisəli göbələklərin cinsi çoxalması müxtəlif yollarla baş verir. Məsələn çoxnüvəli qametangilərin bir-biri ilə sıx əlaqəsini, qametlərdə differansiyasının getməməsini ,nüvənin bir qametdən digərinə keçməsini və s. misal göstərək olar. Eyni zamanda bu göbələklərdə müşahidə olunan spermatogenez və somotoqamiya prosesləri də mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
  6. Kisəli göbələklər həyat tsiklində haplofazaya malik olurlar.
  7. Kisəli göbələklər həm homotallik ,həm də heterotallik ola bilirlər.Kisəli göbələklərin əksəriyyəti antibiotiklərin, vitaminlərin, fermentlərin və s. fizioloji aktiv maddələrin produsenti kimi, böyük iqtisadi əhəmiyyət kəsb edir.[1]

Askomisetlər şöbəsi 5 sinifə bölünür:

  1. Çılpaq kisəlilər sinfi — Hemiascomycetetes
  2. Pirenomisetlər sinfi — Pyrenomycetes
  3. Discomisetlər sinfi — Discomycetes
  4. Lokuloaskomisetlər sinfi — Loculoascomycetes
  5. Plektomisetlər sinfi — Plectomycetes

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. S.M.Cəbrayılzadə. Mikologiya. Bakı. 2011. səh. 133-135.

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]