Aukştaytiya
| Etnoqrafik bölgə | |||||
| Aukştaytiya | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| lit. Aukštaitija | |||||
 Aukştaytiya Milli Parkında Ukoyas gölü | |||||
|
|||||
|
55°43′30″ şm. e. 24°21′50″ ş. u.HGYO |
|||||
| Ölkə | |||||
| İnzibati mərkəz | Panevejis və ya Utena[1] | ||||
| Ən böyük şəhəri | Panevejis | ||||
| Rəqəmsal identifikatorlar | |||||
| Avtomobil nömrəsi | LT | ||||
 |
|||||
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |||||
![Gerb[d]](https://az.wikipedia.org/wiki/Fayl:Coat_of_arms_of_Aukštaitija.png)
Aukştaytiya (lit. Aukštaitija) — Litvanın şimal-şərqində etnoqrafik bölgə. Aukşaytiya dialekti Aukşaytiya bölgəsindən daha geniş ərazidə danışılır.[2]
Adı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Bölgənin adını qeyd edən ən erkən tarixi sənəd 1294-cü ilə aid olan Peter fon Dusburq yazdığı Prussiya torpaqlarının xronikalarıdır. 1420-ci ildə Aukştaytiya sözü Böyük Vitovtun məktubunda qeyd olunur.[1]
Coğrafiya
[redaktə | vikimətni redaktə et]Bölgənin qərbində yerləşən Muşos-Nəmunelis və Nevejis düzənlikləri var.[3] Orda Şventoyi çayı axır. Bölgənin təpəli hissəsi də var.[1] Litvanın göllərinin çoxu bu təpəli hissədə İqnalinanın ətrafında yerləşir.[4] Ölkənin ən dərin (Tauraqnas 50,5 m) və ən böyük (Drukşyay) gölləri də Aukştaytiyada yerləşir.[5] Bölgənin şərqindəki 1300 kv.km. ərazisində uzanan Aukştaytiya Milli Parkının ərazisində 126 göl yerləşir.[6]
Əhali
[redaktə | vikimətni redaktə et]Aukştaytiyanın böyük hissəsi şərqi Aukştatiya ləhcəsində danışır. Bölgənin qərbi hissəsində (Şyaulyay və Kaunas ətrafları) isə qərbi Aukştatiya ləhcəsində danışırlar.[1]
Əhalinin əksəriyyəti katolik litvalılardır. Visaginas şəhərinin ətrafında əhalinin çoxunu ruslar təşkil edir, Birjay ətrafında isə 10% kalvinist litvalıların azlığı var.[6]
Bölgənin qərbi düzənlikləridə çox sayda fermalar mövcuddur. Təpəli şərqdə isə köhnə üslubda saxlanılmış kəndlər var.[7]
Mətbəx
[redaktə | vikimətni redaktə et]Aukştaytiya üçün ənənəvi yeməklər müxtəlif fətir və düşbərə növləridir. Bundan əlavə, bölgədə arpa pivəsinin hazırlaması ənənəsi var[1] və burda həmçinin alma və giləmeyvə şərabları hazırlanır.[8]
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 3 4 5 "ETNINĖS KULTŪROS GLOBOS TARYBA ETNINĖS KULTŪROS GLOBOS TARYBA. Aukštaitija". 21 mart 2020 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 mart 2020.
- ↑ "Etnografinių regionų metai". www.llbm.lt. 17 sentyabr 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 aprel 2019.
- ↑ "News Travel". 8 iyun 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 mart 2020.
- ↑ Lithuania by Sakina Kagda
- ↑ ""Lithuania in the World", No.1, 1999". 9 sentyabr 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 mart 2020.
- 1 2 "Aukštaitija (Northeast Lithuania)". 23 iyul 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 mart 2020.
- ↑ "THE LITHUANIANS J. Kudirka". 27 iyul 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 mart 2020.
- ↑ "Local Taste". 23 oktyabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 mart 2020.