Avraam Linkoln

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Avraam Linkoln
Abraham Lincoln
Fotoqrafiya
bayraqAmerika Birləşmiş Ştatlarının 16-ci prezidentibayraq
4 mart 1861 — 15 aprel 1865
Vitse-prezident Hannibal Hamlin (1861-1865)
Endrü Conson (1865)
Sələfi Ceyms Byukenen
Xələfi Endrü Conson

Partiya Respublikaçılar partiyası (1854-1864)
Milli Birlik partiyası (1864-1865)
Doğum tarixi
12 fevral 1809(1809-02-12)
Doğum yeri Flag of the United States (1795–1818).svg Kentukki, ABŞ
Vəfat tarixi 15 aprel 1865 (56 yaşında)
Vəfat yeri Flag of the United States (1863-1865).svg Vaşinqton, ABŞ
Dəfn yeri Ouk-Ric məzarlığı, Sprinqfild, İllinoys
Atası Tomas Linkoln
Anası Nensi Henks
Həyat yoldaşı Meri Todd Linkoln
Uşaqları oğulları: Robert Tod Linkoln, Edvard (1846-1850), Uilyam Linkoln və Tomas
Qoşun növü Illinois National Guard
Rütbəsi captain
Döyüşlər Black Hawk War

İmza
Commons-logo.svg Avraam Linkoln Vikianbarda

Avraam Linkoln (ing. Abraham Lincoln; 12 fevral 1809, Kentukki, ABŞ15 aprel 1865, Vaşinqton, ABŞ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 16-ci prezidenti (1861-1865). ABŞ-ın iki hissəyə parçalanması və vətəndaş müharibəsi dövründə ölkəyə rəhbərlik etmiş, ABŞ-da quldarlığın ləğvini təmin etmişdir.

1832-ci ildə(23 yaşında) ABŞ Konqresinə seçkilərdə namizədliyini irəli sürmüş, lakin yetərli səs toplaya bilməmişdi.

1834-cü ildə(24 yaşında) bir daha namizədliyini irəli sürmüş və İllinoys ştatından Konqresin Nümayəndələr Palatasına üzv seçilmişdi.

1855 (46 yaşında) və 1858-ci (49 yaşında) illərdə Senata üzv olmaq üçün çalışsa da, hər 2 kampaniya uğursuzluqla nəticələnmişdir.

Onun 1861-ci (52 yaşında) ildə hakimiyyətə gəlməsi ilə eyni vaxtda quldarlığın tərəfdarı olan cənub ştatları Amerika Konfederativ Ştatları adı altında birləşərək ABŞ-ın tərkibindən çıxdıqlarını elan etmişlər. 4 il davam edən müharibə sonda ABŞ-ın qələbəsi ilə nəticələnmişdir. Bu qələbədən 6 gün sonra 15 aprel 1865-ci (56 yasinda) ildə Avraam Linkoln teatrda "Bizim Amerikalı əmioğlumuz" (Our American Cousin) tamaşasına baxarkən həmin teatrın aktyoru Con Uilks But tərəfindən qətlə yetirilmişdir. Bununla o, qətlə yetirilmiş ilk ABŞ prezidenti olmuşdur. Güllə atandan sonra Butt səhnəyə çıxaraq latınca “Sic semper tyrannis!” (tərcümədə: “Tiranların taleyi belədir”- cənub ştatı olan Vircinyanın şüarı) kəlməsini səsləndirmişdi.

Avraam Linkoln tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib. Abraham Linkolnun dörd illik prezidentliyi ərəfəsində Vətəndaş Müharibəsi ilə yanaşı ailəsində çətinliklərlə üzləşməsi təsadüfi deyildi. Bir oğlunu erkən yaşlarında itirmiş Linkoln Ağ Evdə məskunlaşarkən digər üç oğlu arasında xeyli yaş fərqi var idi: Robert 17, William 10, Thomas is 7 yaşında idi. Robert bu ərəfədə Harvard Universitetində təhsil alırdı və periodik olaraq valideynlərini ziyarət etmək üçün paytaxta qayıdardı. Ata Linkoln konservativ (Republican) partiyanı təmsil etsə də uşaqları və yoldaşına qarşı çox liberal yanaşırdı və uşaqları tam sərbəst şəkildə böyütməyin tərəfdarı idi. Bu isə xanım Linkolna çox narahat edirdi və bir neçə hallarda şikayətlərini eşitməyən ərindən Senatorların xanımlarına ünvanlanan məktublarda şikayətlənərdi. Hamının sevimlisi olan Williamın 11 yaşında xəstəlikdən vəfat etməsi ailəyə ağır zərbə olmuşdu və üç il sonra atası da teatrda güllələnmişdir. Prezidentin ölümündən sonra Abraham Linkoln partnyoruna müsabiqə verən Mrs. Linkolnun sözlərinə əsasən ərinin işlə bağlə çətinliklərinə baxmayaraq ailəsinə münasibəti heç vaxt dəyişməzdi. Çox keçmədən Thomas da 18 yaşında ağciyər xəstəliyindən vəfat etdi. Universiteti bitirən Robert atasının vəfatından sonra cəbhədən geri dönmüş və anası ilə birlikdə Çikaqoya köçüb atasının yolunu davam etdirmişdir (Abraham Linkoln məşhur vəkil idi). Mary Harlanla evləndikdən sonra üç uşaq atası olan Robert özünü idarə edə bilməyən anasını 1875-ci ildə dəlixanaya məhkum etdirdi. Daha sonra hökümətdə mühim vəzifə tutan Robert Prezident James Garfieldin və Prezident William McKinleyin sui-qəsdinin şahidi olur. Bununla mövcudluğunun prezidentlərə düşərli olmadığını müəyyən edir və iş həyatını tərk edərək ölümünə qədər (1926) atasının xatirələrini mühafizə etməyi qərar verir.

Vəkillik karyerası[redaktə | əsas redaktə]

İlinoys Ali Məhkəməsində vəkillik karyerasına başlayan Linkoln, bir çox işdə uğurlu olaraq o dövrün ən uğurlu vəkilləri arasına girməyi bacardı. Linkolnun ən mühüm işi 1858-ci ildə bir cinayət olub. Linkolnun müvəkkili Uilyam "Duff" Armstronq, Ceyms Metzkeri öldürməklə günahlandırılırdı.1858 ildə müdafiə etdiyi məşhur Uilyam "Duff" Armstronq işiylə, hüquqşunaslığını da nümayiş etdi. Fərqli və o zamanlar nadir rast gəlinən bir taktika istifadə etmək vasitəsilə, təcrübə şahidlərinin yalan söylədiyini cütçü ilə sübut etdi. Linkoln, İllionis əyalətində keçirdiyi 23 illik hüquq həyatı boyu, 5.100-dən çox işdə vəkillik edib

Maraqlı faktlar[redaktə | əsas redaktə]

  • Raşmor dağında təsviri həkk olunan 4 prezidentdən biridir. Onun təsviri sağdan birincidir.
  • Avraam Linkoln ABŞ prezidentləri arasında ən hündür boylu prezidentdir (193 sm). Ən alçaq boylu isə Ceyms Medison (162 sm) olmuşdur.
  • Rəy sorğularına əsasən Avraam Linkoln ABŞ tarixinin ən yaxşı prezidentlərindən biri hesab olunur, halbuki, hakimiyyəti dövründə çoxsaylı tənqidlərə məruz qalmışdı.
  • 1860-cı ilin oktyabrında Vestfilddən olan on-bir yaşlı qız Qreys Bedellu Avraam Linkolna məktub yazaraq saqqal buraxmağı məsləhət bilmiş və o buna əməl etmişdir.
  • "Linkoln" filmi ABŞ rejissoru Stiven Spilberq tərəfindən dahi ABŞ prezidenti Avraam Linkolnun həyatından bəhs edən bioqrafik janrda çəkilmiş filmdir. Linkolnu canlandıran Deniel Dey-Lüis əksər tənqidçilərin rəyinə əsasən ilin ən yaxşı aktyoru seçilmişdir

http://wsemir.com/maraq/maraqli-melumatlar/6467-avraam-lnkoln-haqqnda.html

Vikianbarda Avraam Linkoln ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikisitatda Avraam Linkoln ilə əlaqəli məlumatlar var.

ABŞ tarixi
Greater coat of arms of the United States
Bu məqalələr ölkə seriyasındandır
Xronologiya
İbtidai icma
Məskunlaşmaya qədər
Məskunlaşma
1776–1789
1789–1849
1849–1865
1865–1918
1918–1945
1945–1964
1964–1980
1980–1991
1991–2008
2008–bügünə qədər
Milli mənsubiyyət üzrə
Afroamerikalılar
Amerikalı asiyalılar
Amerikalı çinlilər
Amerikalı flippinlilər
Amerikalı yaponlar
Amerikalı meksikalılar
Amerikalı polyaklar
Mövzu üzrə
Vətandaş hüquqları
1896–1954
1955–1968
Vətəndaş müharibəsi
Mədəniyyət
Demoqrafiya
Diplomatiya
İqtisadiyyat
Historiography
Medicine
Military
Southern
Frontier (Old West)
Technology and industry
Women

ABŞ portalı

Digər maraqlı prezident(lər)[redaktə | əsas redaktə]

Uilyam Henri Harrison(William Henri Harrison)