Avropa ərgəvanı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Bu növ Şərqi Asiya və Cənubi Avropada təbii halda yayılmışdır.

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Geniş çətirli, yarpaqlarını tökən, hündürlüyü 8-10 m-ə, diametri 20-40 sm-ə qədər olan ağac və ya koldur. Gövdələri nahamar, çat-çat qabıqlı, qırmızımtıldır. Yarpaqları növbəli düzülüşlü, sadə, dəyirmi, diametri 4-8 sm-dir. Qaidə hissəsi ürəkvari, tamkənarlı, yelpikvari damarlanır. Ayanın üst tərəfi tünd yaşıl, alt tərəfi isə açıq yaşıldır. Payızda yarpaqları sarı rəngdə olur. Çiçəkləri yarpağın qoltuğunda yerləşən hamaşçiçək qrupuna toplanmışdır. Kasacığı və tacı al-çəhrayı və ya çəhrayıdır. 10 sərbəst erkəkciyi vardır, qayıqcıq və kürəklər yelkəndən uzundur, sütuncuğu başcıq formasındadır. Aprel-may aylarında yarpaq açmamış bütün budaqlar boyu çiçəkləyir. Meyvələri sentyabr-oktyabrda yetişir və uzun müddət ağacda qalır. Paxlası 7-12 sm uzunluqda, açıq şabalıdı, parlaq, xətvaridir. Toxumları yastı, dəyirmi, ovalşəkilli, hamar olub, tünd şabalıdı rəngdə, uzunluğu 4-5 mm, eni 3,5-4 mm-dir. Qırmızı özəkli oduncağı sıx, möhkəm, şabalıdı rəngdə, yaxşı pardaqlanır.

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Sürətlə böyüyür, torpağa tələbkar deyil, zəif şorlaşmaya, budanmaya davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Lənkəran, Muğan və Abşeron yarımadasının park və bağlarında, o cümlədən, Bakı Nəbatat bağında, Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahəsində mədəni şəraitdə

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Balverən bitkidir. Yaşıllaşdırmada tək əkinlərdə istifadə olunur. Oduncağından sarı boyaq hazırlanır. Yarpaqlarında aşı maddələri vardır. Vitaminli və qətranlı bitkidir.

Məlumat mənbələri[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm. Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın “Qırmızı” və “Yaşıl Кitabları”na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. “Azərbaycan dendraflorasi” III cild, Baki, “Elm”, 2016, 400 səh.