Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Avropada Təhlükəsizlik və
Əməkdaşlıq Təşkilatı
Organization for Security and Co-operation in Europe
ATƏT
OSCE
OSCE logo.svg
ATƏT-ə üzv dövlətlər yaşıl, tərəfdaşlar narıncı rənglə işarələnmişdir
Növü Regional təşkilat
Yaranma tarixi 4 aprel 1973
Mərkəzi Flag of Austria.svg Avstriya, Vyana
Sədri Flag of Kazakhstan.svg Kanat Saudabayev
Üzvləri 56 üzv, 11 tərəfdaş dövlət
Rəsmi saytı OSCE.Org

Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı, ATƏT (ing. Organization for Security and Co-operation in Europe, OSCE) — 3 - 7 iyul 1973-cü il tarixlərində Helsinkidə keçirilmiş xarici işlər nazirlərinin müşavirəsi ilə başlamış prosesin davamı olaraq yaranmış regional təşkilat.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

30 iyul - 1 avqust 1975-ci il tarixində yenidən Helsinkidə keçirilmiş müşavirədə Avropanın 33 dövlətinin, həmçinin ABŞKanadanın dövlət və hökumət rəhbərləri Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Müşavirəsinin Yekun aktını (Helsinki müqaviləsi) imzalamışlar. Təşkilat 1995-ci il yanvarın 1-dək Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Müşavirəsi (ATƏM) adlanmışdır (ing. Conference for Security and Cooperation in Europe - CSCE). Hazırda 56 üzv və 11 tərəfdaş dövlətlə dünyanın ən böyük regional təşkilatıdır. [1]

ATƏT "soyuq müharibə"nin qurtarmasından sonra ümumavropa təhlükəsizlik sistemini formalaşdıran, yeni Avropanın siyasi və iqtisadi həyatının sivil birgəyaşayış qaydalarını müəyyən edən, dövlətlərarası münasibətləri rəqiblik və münaqişə relsindən əməkdaşlıq və qarşılıqlı mənafe istiqamətlərinə yönəldən bir təşkilat funksiyasını icra edir.

ATƏT 1975-ci ildə yaradılandan bəri təşkilatın yüksək səviyyədə 6 sammiti keçirilib. Təşkilatın son zirvə görüşü 1999-cu ildə İstanbulda keçirilmişdi. ATƏT-in Astanada 2010-cu ilin dekabrın 1-2-də keçiriləcək növbəti sammitində təşkilata üzv olan 56 ölkənin, habelə qurumun tərəfdaşı olan 12 ölkənin dövlət və hökumət başçıları, o cümlədən 68 beynəlxalq təşkilatın rəhbərləri iştirak edəcəklər[2].

Azərbaycan 1992-ci ildən ATƏT-in üzvüdür. Həmin il martın 24-də Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə, danışıqlar vasitəsi ilə həlli üçün ATƏT-in Minsk qrupu yaradılmışdır.

İştirakçı olan dövlətlər[redaktə | əsas redaktə]

Atət-in iştirakçıları[redaktə | əsas redaktə]

Dövlət Dövlət
Flag of Austria.svg Avstriya Flag of Malta.svg Malta
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan Flag of Moldova.svg Moldova
Flag of Albania.svg Albaniya Flag of Monaco.svg Monako
Flag of Andorra.svg Andorra Flag of Mongolia.svg Monqolustan
Flag of Armenia.svg Ermənistan Flag of the Netherlands.svg Niderland
Flag of Belarus.svg Belarus Flag of Norway.svg Norveç
Flag of Belgium (civil).svg Belçika Flag of Poland.svg Polşa
Flag of Bulgaria.svg Bolqarıstan Flag of Portugal.svg Portuqaliya
Flag of Bosnia and Herzegovina.svg Bosniya və Herseqovina Flag of Russia.svg Rusiya
Flag of the Vatican City.svg Vatikan Flag of Romania.svg Rumıniya
Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya Flag of San Marino.svg San-Marino
Flag of Hungary.svg Macarıstan Flag of Serbia.svg Serbiya
Flag of Germany.svg Almaniya Flag of Slovakia.png Slovakiya
Flag of Greece.svg Yunanıstan Flag of Slovenia.png Sloveniya
Flag of Georgia.svg Gürcüstan Flag of the United States.svg ABŞ
Flag of Denmark.svg Danimarka Flag of Tajikistan.svg Tacikistan
Flag of Ireland.svg İrlandiya Flag of Turkmenistan.svg Türkmənistan
Flag of Iceland.svg İslandiya Flag of Turkey.svg Türkiyə
Flag of Spain.svg İspaniya Flag of Uzbekistan.svg Özbəkistan
Flag of Italy.svg İtaliya Flag of Ukraine.svg Ukrayna
Flag of Kazakhstan.svg Qazaxıstan Flag of Finland.svg Finlandiya
Flag of Canada.svg Kanada Flag of France.svg Fransa
Flag of Cyprus (bordered).svg Kipr Flag of Croatia.svg Xorvatiya
Flag of Kyrgyzstan.svg Qırğızıstan Flag of Montenegro.svg Monteneqro
Flag of Latvia.svg Latviya Flag of the Czech Republic.svg Çexiya
Flag of Lithuania.svg Litva Flag of Switzerland.svg İsveçrə
Flag of Liechtenstein.svg Lixtenşteyn Flag of Sweden.svg İsveç
Flag of Luxembourg.svg Lüksemburq Flag of Estonia.svg Estoniya
Flag of Macedonia.svg Makedoniya

Əməkdaşlıq üzrə tərəfdaşlar[redaktə | əsas redaktə]

Araılq dənizi İl Asiya İl
Flag of Algeria.svg Əlcəzair Flag of Afghanistan.svg Əfqanıstan 2003
Flag of Egypt.svg Misir 1995 9009
Flag of Israel.svg İsrail 2002 Flag of South Korea.svg Cənubi Koreya 2001
Flag of Jordan.svg İordaniya 00000 Flag of Thailand.svg Tailand 2000
Flag of Morocco.svg Mərakeş 8888 Flag of Japan.svg Yaponiya 1992
Flag of Tunisia.svg Tunis 777 Flag of Australia.svg Avstraliya 2009



Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Heydər Əliyev. Müstəqilliyimiz əbədidir: (Çoxcildliyin I-IX cildlərinin köməkçi aparatı).- Bakı, 2008.- 339 səh.
  2. Ermənistan küncə sıxışdırılıb: "2+5" ssenarisindən necə qaçmalı?

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]