Ayris Mördok

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Cin Ayris Mördok
Jean Iris Murdoch
Fotoqrafiya
Doğum tarixi
15 iyul 1919(1919-07-15)
Doğum yeri Dublin, İrlandiya
Vəfatı 8 fevral 1999 (79 yaşında)
Vəfat yeri Oksford, Böyük Britaniya
Vəfat səbəbi Alçheimer xəstəliyi
Həyat yoldaşı John Bayley
VətəndaşlığıFlag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya
PeşələriYazıçı, filosof
TəhsiliBadminton School[1], Somerville College[1]Newnham College[1]
Karyera1953-97
Əsərlərinin diliİngilis
IMDbID 0613755

Cin Ayris Mördok (ing. Jean Iris Murdoch; 15 iyul 1919, Dublin, İrlandiya) — İngilis yazışısı və filosofu. Ədəbiyyat üzrə Mən Buker mükafatının laureatıdır, o bu mükafatın siyahısına, rekord olaraq, 6 dəfə seçilib.[2] Mördok 26 roman, 5 oyun, 5 fəlsəfə əsəri ve 1 ədəd şer toplusu kitablarının müəllifidir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ayris Mördok İrlandiyanın Dublin şəhərində Uils Con Hyuqs Mördok və Ayren Elis ailəsində dünyaya göz açıb. Onun atası məmur idi, anası isə, Ayrisin anadan olmasına qədər mügənni olmuşdur. Ayris ailənin yeganə övladı idi. Ayris Oksford Universitetinin klassik fəlsəfə fakultəsində (1938—1942) Kembric Universitetində isə fəlsəfə fakultəsində (1947—1948) təhsil alır. Oksford Universitetində müəllim kimi işləyir. Universitet illərində o çox sayda önəmli şəxsiyyətlərlə tanış olur. 1938-ci ildə Ayris Kommunist Partiyasının sıralarına daxil olur. 1956-cı ildə o Con Beyli adlı yazıçı və ədəbiyyat tənqidçisi ilə ailə qurur.[3] Həyat yoldaşı ilə, ölənə kimi heç ayrılmayıb, 40 il birlikdə yaşadılar. Onların uşaqları olmadı.

1954-cü ildə Ayris Mördokun "Tor altında" (Under the Net) adlı ilk romanı işıq üzü gördü. 1987-ci ildə o Britaniya Imperiyasının Ordeninin (Order of the British Empire) Xanım-komandoru olur. 1995-ci ildə Mördok öz son əsərini "Ceksonun dileması" (Jackson's Dilemma) adlı romanını yazır. Lakin tənqidçilər əsəri soyuq qarşılayır.

Həyatının son illərini yazıçı Alsheymer xəstəliyi ilə mübarizədə keçirir.[4] Ayris Mördok 8 fevral 1999-cu iltarixində qocalar evində vəfat etdi.[5]

Ayris Mördok çoxları tərəfindən XX əsrin ən yaxşı roman yazarlarından biri və müasir ədəbiyyatın tanınmış klassiki kimi tanınır.

2001-ci ildə yazıçının həyatını haqqında "Ayris" adlı film (rejissor Riçard Ayr) çəkilib. Ayrisin rolunda Keyt UinsletCudi Denç çəkiliblər. Hər iki aktrisa bu rola görə Oskar mükafatına namizəd olmuşdurlar.

Ayris Myordokun kağız arxivi Ayova ştatının Universitetinə verilib.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Romanlar[redaktə | əsas redaktə]

  • Under the Net (Tor altında) (1954)
  • The Flight from the Enchanter (Sehrbazın əlindən qaçış) (1956)
  • The Sandcastle (Qum qalası) (1957)
  • The Bell (Zəng) (1958)ü
  • A Severed Head (Kəsilmiş baş) (1961)
  • An Unofficial Rose (İtburnu) (1962)
  • The Unicorn (Təkbuynuz) (1963)
  • The Italian Girl (İtaliyalı qız) (1964)
  • The Red and the Green (Al və yaşıl) (1965)
  • The Time of the Angels (Mələklər zamanı) (1966)
  • The Nice and the Good (Yaxşılar və Allah) (1968)
  • Bruno's Dream (Brunonun yuxusu) (1969)
  • A Fairly Honourable Defeat (Şərəfli məğlubiyyət) (1970)
  • An Accidental Man (Təsadüflər adamı) (1971)
  • The Black Prince (Qara şahzadə) (roman) (1973
  • The Sacred and Profane Love Machine (Müqəddəs və kafir sevgi maşını) (1974)
  • A Word Child (Şözünün uşağı) (1975)
  • Henry and Cato (Henri və Kato) (1976)
  • The Sea, the Sea (Dəniz, dəniz) (1978), Bu kitab ilə Mən Buker mükafatını qazandı.
  • Nuns and Soldiers (Rahibələr və əsgərlər) (1980)
  • The Philosopher's Pupil (Filosofun şagirdi) (1983)
  • The Good Apprentice (Fəzilət məktəbi) (1985)
  • The Book and the Brotherhood (Kitab və qardaşlıq) (1987)
  • The Message to the Planet (Planetə ismarıc) (1989)
  • The Green Knight (Yaşıl cəngavər) (1993)
  • Jackson's Dilemma (Ceksonun dileması) (1995)
  • Something Special (xüsusi bir şey) (ikinci nəşr, 1999; orijinal nəşr 1957)

Fəlsəfi əsərlər[redaktə | əsas redaktə]

  • Sartre: Romantic Rationalist (1953)
  • The Sovereignty of Good (1970)
  • The Fire and the Sun (1977)
  • Metaphysics as a Guide to Morals (1992)
  • Existentialists and Mystics (1997)

Oyunlar[redaktə | əsas redaktə]

  • A Severed Head (with J.B. Priestly, 1964)
  • The Italian Girl (with James Saunders, 1969)
  • The Three Arrows & The Servants and the Snow (1973)
  • The Servants (1980)
  • Acastos: Two Platonic Dialogues (1986)
  • The Black Prince (1987)

Şerlər[redaktə | əsas redaktə]

  • A Year of Birds (Quşlar ili) (1978; revised edition, 1984)
  • Poems by Iris Murdoch (Ayris Mördokun şerlər toplusu) (1997)
  • 1,0 1,1 1,2 Oxford Dictionary of National Biography / C. MatthewOxford: Oxford University Press, 2004.
  • http://ria.ru/culture/20090728/178897803.html
  • Iris Murdoch 1919 - 1999. — BBC Home, 2009
  • Erkül Puaronun xəstə anası// 1-я Крымская информационно-аналитическая газета. — News Me, 18 aprel 2009
  • Richard Nicholls Iris Murdoch, Novelist and Philosopher, Is Dead. — Nyu York: The New York Times, 9 fevral 1999