Azərbaycanın birinci xanımlarının siyahısı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Azərbaycanın birinci xanımıAzərbaycan Respublikasının Prezidentinin sahibəsi titulunu daşıyır. Ənənəvi sahibə vəzifəsini Azərbaycanın prezidentinin xanımı yerinə yetirir, bəzən bu titulu o qadın ki, sahib olur ki, o, dövlət başçısının həyat yoldaşı deyil. Bu o halda baş verir ki, prezident subay və yaxud duldur, ya da qadın hansısa səbəbdən birinci xanım vəzifəsini yerinə yetirə bilmir. Birinci xanım titulu seçilmir və heç bir rəsmi xidmət hesab olunmur. Bununla belə, birinci xanım bir çox rəsmi tədbirlərdə iştirak edir, həm də prezidenti əvəz edə bilir. Birinci xanımın ofisi prezident icrası ofisinin budağıdır.

Azərbaycan birinci xanımları (1918–cari)[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Demokratik Cümhuriyyət (1918–1920)[redaktə | əsas redaktə]

Birinci xanım (qızlıq soyadı) Ata Vətəni Həyatı Nikah tarixi Həyat yoldaşı Fəaliyyət dövrü
1 Ümmülbanu Rəsulzadə.png Ümbülbanu Əbdüləziz qızı Rəsulzadə[1]
(qızlıq soyadı — Rəsulzadə)
Azərbaycan d. 1888/Bakı
ö. 1940/Qazaxıstan
1908 Məhəmməd Əmin Rəsulzadə 28 May 1918

7 Dekabr 1918
2 Pəri xanım Topçubaşova.jpg Pərixanım Həsən qızı Topçubaşova[2][3]
(Məlikova)
Azərbaycan d. 1873/Zərdab
ö. 1947/Paris
1893 Əlimərdan bəy Topçubaşov 7 Dekabr 1918

27 Aprel 1920

Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası (1920-1991)[redaktə | əsas redaktə]

Birinci xanım (qızlıq soyadı) Ata Vətəni Həyatı Nikah tarixi Həyat yoldaşı Fəaliyyət dövrü
3 Tamara xanım Xoyskaya.jpg Tamaraxanım Fətəli qızı Xoyskaya[4]
(Xoyskaya)
Azərbaycan d. 1902/Tiflis
ö. 1990/Abşeron
1927 Mirzə Davud Hüseynov Fevral 1920

23 İyul 1920
4 Vera Pavlovna.jpeg Vera Pavlovna Naneyşvili[5]
(Caparidze)
Gürcüstan d. 1887/Suxumi
ö. 1937/Tacikistan SSR
???? Viktor Naneyşvili 23 İyul 1920

9 Sentyabr 1920
5 Mariya Lvovna Markos.jpeg Mariya Lvovna Markos
(Markos)
Ukrayna d. 1885/Kiev
ö. 1945/Moskva
1911 Sergey Kirov 24 iyul 1921

5 Yanvar 1925
6 Frida Naumovna Axundova.jpeg Frida Naumovna Axundova[6][7]
(Şlyomova)
Finlandiya d. 1900/Stokholm
ö. 1957/Moskva
???? Ruhulla Axundov 5 Yanvar 1925

21 Yanvar 1926
7 Yuliya Fyodorovna Tevosyan[8][9]
(Tevosova)
Ermənistan d. 1901/Şuşa
ö. 1939/Xankəndi
19?? Levon Mirzoyan 21 Yanvar 1926

11 İyul 1929
8 Natalya Yevgeniyevna Gikalo
(Çijova)
Qaqauziya d. 1897/Komrat
ö. 1968/Sibir
???? Nikolay Gikalo 11 İyul 1929

5 Avqust 1930
9 Esfir İosifovna Polonskaya.jpeg Esfir İosifovna Polonskaya[10]
(Mogilevskaya)
İsrail d. 1890/Yerusəlim
ö. 1952/Stavropol
???? Vladimir Polonski 5 Avqust 1930

7 Fevral 1933
10 Veranika Rubenova[11]
(Aşaturyan)
Ermənistan d. 1895/Kutaisi
ö. 1961/Bakı
???? Ruben Rubenov 7 Fevral 1933

10 Dekabr 1933
11 Yevgeniya Bağırova.jpg Yevgeniya Mixaylovna Bağırova[12][13][14]
(Gelman)
Almaniya d. 1905/Həştərxan
ö. 1997/Bakı
1930 Mir Cəfər Bağırov 10 Dekabr 1933

6 Aprel 1953
12 Sona Axundova.jpg Sona Əbdülxalıq qızı Axundova[15]
(Axundova)
Azərbaycan d. 1896/Şamaxı
ö. 1982/Bakı
19?? Vəli Axundov 10 İyul 1959

14 İyul 1969
13 Zərifə Əliyeva.jpg Zərifə Əziz qızı Əliyeva[16]
(Əliyeva)
Azərbaycan d. 28.04.1923/Şərur
ö. 15.04.1985/Bakı
1948 Heydər Əliyev 14 İyul 1969

3 Dekabr 1982
14 Tatyana Bağırova.jpg Tatyana Alekseyevna Bağırova[17]
(Valoyeva)
Polşa d. 1938/Xankəndi
Avstriyada yaşayır
19?? Kamran Bağırov 3 Dekabr 1982

21 May 1988
15 Lidiya Konstantinovna Vəzirova[18]
(Baqatinski)
Rusiya d. 1933/Quba
ö. 2013/Moskva
19?? Əbdürrəhman Vəzirov 21 May 1988

25 Yanvar 1990
16 Adilə Mütəllimova.jpg Adilə Mütəllibova[19]
(Həsənzadə)
Azərbaycan d. 1938/Bakı
ö. 2019/Bakı
1961 Ayaz Mütəllibov 25 Yanvar 1990

14 Sentyabr 1991

Qeyd: Azərbaycan SSR-in başçıları olmuş Mir Teymur Yaqubovunİmam Mustafayevin xanımları haqqında heç-bir məlumat yoxdur.


Müstəqil Azərbaycan dövrü (1991–cari)[redaktə | əsas redaktə]

Birinci xanım (qızlıq soyadı) Ata Vətəni Həyatı Nikah tarixi Həyat yoldaşı Fəaliyyət dövrü
17 Adilə Mütəllimova.jpg Adilə Mütəllibova[19]
(Həsənzadə)
Azərbaycan d. 1938/Bakı
ö. 2019/Bakı
1961 Ayaz Mütəllibov 25 Yanvar 1990

6 Mart 1992
18 Şəkil yoxdur-qadın.svg Əzizəbanu Məmmədova
(Hökümova)
Azərbaycan d. 1947/Gədəbəy
Bakıda yaşayır
??? Yaqub Məmmədov 6 Mart 1992

14 May 1992
19 Adilə Mütəllimova.jpg Adilə Mütəllibova[19]
Üçüncü dəfə
Azərbaycan d. 1938/Bakı
ö. 2019/Bakı
1961 Ayaz Mütəllibov 14 May 1992

18 May 1992
20 Aida Bağırova.jpeg Aida Bağırova
(Bağırova)
Azərbaycan d. 1960/Gəncə
Bakıda yaşayır
1986 İsa Qəmbər 18 May 1992

16 İyun 1992
21 Həlimə Əliyeva.jpeg Həlimə Əliyeva[19][20]
(Dövlətova)
Azərbaycan d. 1940/Naxçıvan
Ö. 2019/Bakı
1979 Əbülfəz Elçibəy 16 İyun 1992

1 Sentyabr 1993
22 Ilham Aliyev attended opening of new building of Haji Javad mosque 2.jpg Mehriban Əliyeva[19]
(Paşayeva)
Azərbaycan d. 26.08.1964/Bakı
1983 İlham Əliyev 31 Oktyabr 2003

Cari

"Birinci Xanımsızlıq" dövrü[redaktə | əsas redaktə]

Son 100 ildə Azərbaycan tarixində elə dövrlər olmuşdur ki, ölkəmizin birinci xanımı olmamışdır, bu yer boş qalmışdır və bunun da öz obyektiv səbəbləri vardır.

Prezident Ata Vətəni Həyat yoldaşı Səbəb Hakimiyyət illəri
1 Stasova2.jpg Yelena Stasova
XX əsr Azərbaycanında yeganə qadın və ən azmüddətli dövlət başçısı
Rusiya Albert Krestnikov Özü qadın dövlət rəhbəri olduğuna görə, birinci xanım mövcud deyildir. 9 - 15 Sentyabr 1920
2 Vladimir Dumbadze.png Vladimir Dumbadze
Azərbaycan SSR-in rəhbəri
Gürcüstan naməlum Hakimiyyətə gəlməzdən çox əvvəl boşanmışdır 15.09.1920 - 24.11.1920
3 Grigory Naumovich Kaminsky.png Qriqori Kaminski
Azərbaycan SSR-in yeganə Ukrayna əsilli dövlət başçısı
Ukrayna yoxdur Hakimiyyətə gələn vaxt subay idi. 24.10.1920 - 24.07.1921
4 Heydar Aliyev 1997.jpg Heydər Əliyev
Azərbaycan SSR I Katibi və müstəqil Azərbaycanın prezidenti
Azərbaycan Zərifə Əliyeva Müstəqil Azərbaycana başçılıq etdiyi dönəmdə xanımı artıq vəfat etmişdi 03.10.1993 - 31.10.2003
  1. d. - Doğum tarixi
  2. ö. - Vəfat etdiyi tarixi

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin dəhşətli ailə faciəsi...
  2. Vəkil Pərican xanım Topçubaşova
  3. Ömürdən uzun mühacirət: Əlimərdan bəy Topçubaşov
  4. Baş nazirin xanımı
  5. Генсека комсомола СССР Косарева погубила женитьба на дочери бывшего руководителя Казахстана... и личного врага Сталина
  6. Владимир Яковлевич Андреев "Воспоминания"
  7. Рядом с Джевдетом Гаджиевым и Аминой Дильбази
  8. Не черно-белое кино
  9. Юлия Тевосян
  10. Полонский Владимир Владимирович (1925-1999)
  11. Вероника, Днепропетровск
  12. Багирова (Гельман) Евгения Михайловна (1905-1997)
  13. Жесткий политик - романтик в душе
  14. Mircəfər Bağırovun ailə həyatından
  15. Vəli Yusif oğlu Axundovun 80 illiyinə həsr olunmuş yubiley yığıncağında nitqi
  16. В Мурманске прошло мероприятие, посвященное 91-летию видного ученого-офтальмолога, академика Зарифы Алиевой
  17. [modern.az/az/news/25532/]
  18. [qafqazinfo.az/news/detail/ebdurrehman-vezirovun-muxbir-nevesi-foto-82393]
  19. 19,0 19,1 19,2 19,3 19,4 Azərbaycanın birinci lediləri
  20. "Xeyli müxalifətçi Elçibəy haqda bu kitabın çapını istəmirdi"

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]