Azərbaycan Dövlət Gənclər Teatrı
| Azərbaycan Dövlət Gənclər Teatrı | |
|---|---|
| Ümumi məlumatlar | |
| Əvvəlki adı | Gənclər teatrı |
| Teatrın tipi | Dövlət teatrı |
| Əsası qoyulub | 1989 |
| Təsisçi | Hüseynağa Atakişiyev [1] [2] [3] |
| Bağlanıb | 19 mart 2009-cu il 41 nömrəli qərara əsasən Azərbaycan Dövlət Milli Gənc Tamaşaçılar Teatrına birləşdirilib[4] |
| Janr | Dram |
| Teatr binası | |
| Açılıb | 27 mart 1989 |
| Status | Fəaliyyəti dayandırılıb |
| Heyət | |
| Bədii rəhbər | Hüseynağa Atakişiyev |
| Baş rejissor | Rəhman Əlizadə |
| Baş rəssam | Nazim Bəykişiyev |
| Truppa | Aktyor heyəti |
| Yerləşməsi | |
| Ölkə |
 Azərbaycan |
| Yerləşir |
 Bakı |
Azərbaycan Dövlət Gənclər Teatrı — 1989-cu ildə Əməkdar incəsənət xadimi və rejissor Hüseynağa Atakişiyev tərəfindən Bakı şəhərində yaradılmış dövlət teatrı.[5]
1993-cü ildə teatra dövlət statusu verilmişdir. Teatrın bədii rəhbəri Hüseynağa Atakişiyev olmuşdur. Teatr fəaliyyətə əvvəlcə Gənclər Teatrı adı ilə başlamışdır. Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqı və Azərbaycan Respublikası Gənclər Təşkilatları Milli Şurasının dəstəyi ilə yaradılmışdır.
H. Atakişiyevin 2006-cı ildə vəfatından sonra teatr 3 il rejissor-dramaturq, Əməkdar incəsənət xadimi Rəhman Əlizadənin baş rejissorluğu ilə fəaliyyətini davam etdirmişdir. 2009-cu ildə isə Dövlət Gənclər və Bakı Kamera teatrları əsaslı təmirdən çıxan Azərbaycan Dövlət Milli Gənc Tamaşaçılar Teatrına birləşdirildi və müstəqil fəaliyyətlərini dayandırdı.[4]
Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Azərbaycan Dövlət Gənclər Teatrı Əməkdar incəsənət xadimi, rejissor Hüseynağa Atakişiyev tərəfindən yaradılmışdır. Teatr fəaliyyətə əvvəlcə Gənclər Teatrı adı ilə başlamışdır. Teatr 27 mart 1989-cu ildə Yusif Səmədoğlunun "Qətl günü" romanı əsasında səhnələşdirilmiş eyniadlı tamaşa ilə fəaliyyətə başlamışdır.
Gənclər Teatrı Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqı və Azərbaycan Respublikası Gənclər Təşkilatları Milli Şurasının dəstəyi ilə yaradılmışdır. 1993-cü ildə teatra dövlət statusu verilmişdir. Teatrın bu illər ərzində hazırladığı əsərlərin sayı 110-dan çoxdur.[5]
H. Atakişiyev 2006-cı ildə dünyasını dəyişmişdir və teatr 3 il rejissor-dramaturq, Əməkdar incəsənət xadimi Rəhman Əlizadənin baş rejissorluğu ilə fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 19 mart 2009-cu il tarixli 41 nömrəli qərarına əsasən Azərbaycan Dövlət Gənclər Teatrı Azərbaycan Dövlət Milli Gənc Tamaşaçılar Teatrı ilə birləşdirildi və müstəqil fəaliyyətlərini dayandırdı.
Fəaliyyəti
[redaktə | vikimətni redaktə et]Teatrın bədii rəhbəri Hüseynağa Atakişiyev teatrın yaradılma konsepsiyasını belə izah edirdi:
 |
Bütün Qərb teatrı Şərqə doğru gedir. Biz niyə Qərbə doğru gedək. Bütün Qərb indi Yapon teatrı, Çin teatrı, Hindistan teatrı üzərində öz teatrlarını qururlar. Biz isə nədənsə, rus teatrından, onların realist ənənələrindən yapışıb əl çəkmirik. Biz öz kökümüzə qayıtmalıyıq. Çünki bizdə elə şeylər olub ki, biz onları bilmirik. Özümüzün meydan teatrlarımız olub. Yəni kökünü tapmaq üçün geri qayıtmaq irəli getmək üçün ən böyük şərtdir.[6] |  |
Teatrın milli əsərlə — Y. Səmədoğlunun "Qətl günü" ilə fəaliyyətə başlaması təsadüfi olmayıb:
|
…ilk tamaşada belə bir milli əsərin oynanılması həm dövrün tələbi, həm də teatrın konstitusiyası ilə həmahəng idi.[7] | |
Kollektiv daha sonra Rafiq Səməndərin Qanlı yanvar hadisələrindən bəhs edən "Şəhidlər" əsərini nümayiş etdirməklə bir daha xalqın yanında olduğunu bəyan etdirmişdir.
H. Atakişiyevin rəhbərliyi dövründə teatr milli dramaturgiya əsərlərinə də müraciət etmiş və yerli dramaturqların əsərləri səhnələşdirilmişdir. Bu dramaturqlar arasında Yusif Səmədoğlu, Vaqif Səmədoğlu, Əli Əmirli, Firuz Mustafa, Rəhman Əlizadə və Elçin Hüseynbəyli də yer alır.
Müstəqillik illərində Gənclər Teatrının repertuarında yer alan bəzi əsərlər sonradan Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrı və digər teatrların səhnəsində də tamaşaya qoyulmuşdur. Truppanın hazırladığı tamaşalar arasında K. Abdullanın "Şah və şair və yaxud hamı səni sevənlər buradadır", V. Səmədoğlunun "Generalın son əmri", Ə. Əmirlinin "Varlı qadın" və digər əsərlər də olmuşdur.
Dövlət Gənclər Teatrının repertuarında tarixi-qəhrəmanlıq, sosial-ictimai, ailə-məişət, məhəbbət və sair mövzulu tamaşalar yer almışdır. Belə ki, truppa "Vicdan hökmü", "Neron oynayır və ya İblisin komediyaları", "Lənkəran-xanın-vəziri", "Aydın", "Yeddi məhbusə", "Onun iki qabırğası", "Generalın son əmri", "Dodaqdan qəlbə" və sair müxtəlif mövzulu tamaşaları səhnələşdirmişdir.
Teatrın repertuarına daxil etdiyi "Atamın kitabı" tamaşasının dramaturji strukturu eynilə, Cəlil Məmmədquluzadənin "Anamın kitabı" pyesindən götürülmüşdür. İlk dəfə Gənclər Teatrında səhnəyə qoyulan əsəri B. Vahabzadə qələmə almışdır. Tamaşada siyasi əqidələrinə görə birləşə bilməyən qardaşların acı taleyi, bütövlükdə birləşə bilməyən cəmiyyətin faciəsi kimi göstərilmişdir.
V. Səmədoğlunun "Generalın son əmri" pyesi truppa tərəfindən səhnələşdirilmişdir. Pyes hərbçi ailəsinin məişət problemlərindən bəhs edir. V. Səmədoğlu pyesdəki general obrazını rejissor H. Atakişiyev üçün yazmışdır. H. Atakişiyev bu tamaşada baş rolu ifa etmişdir.
Kollektivin repertuarında Ə. Əmirlinin "Varlı qadın" (1999) tamaşası da yer almışdır. Pyesdə bir ailənin və ümumilikdə cəmiyyətin sosial problemləri təsvir olunur. Əsər sonradan Qırğızıstan, Qazaxıstan, Türkmənistan, Ukrayna və Tacikistan teatrlarında da səhnəyə qoyulmuşdur.
Dövlət Gənclər Teatrında V. Şekspirin "Yay gecəsində yuxu" və S. Bekketin "Qodo həsrətində" pyesləri səhnələşdirilmişdir. Teatrda həmçinin R. Toma, P. Merime və O. Uayld kimi dramaturqların əsərləri də tamaşaya qoyulmuşdur.
Absurd teatrının yaradıcılarından olan S. Bekket yaradıcılığına Azərbaycanda ilk dəfə Dövlət Gənclər Teatrı müraciət etmişdir. Teatr hələ 1989-cu ildə dramaturqun "Qodo həsrətində" pyesini rejissor Əliyar Əliyevin quruluşunda səhnəyə qoymuşdur.
Teatrın repertuarında xarici dramaturgiyaya aid "Mühacirlər" (S. Mrojek) tamaşası da olmuşdur. Truppa pyesi I Eksperimental Tamaşalar Festivalında (1995) müvəffəqiyyətlə nümayiş etdirmiş, aktyor Qurban İsmayılov həmin tamaşada oynadığı rola görə "ən yaxşı kişi rolu ifaçısı" mükafatına layiq görülmüşdür.
Dünya teatr səhnələrində ən çox oynanılan əsərlərdən bri də "Hamlet" faciəsidir. Ölkəmizdə müstəqillikdən əvvəl bu əsərə sonuncu dəfə 1968-ci ildə Akademik Milli Teatrı müraciət etmişdir. 30 ildən sonra Dövlət Gənclər Teatrı "Hamlet" (1998) əsərini səhnəyə qoymuşdur.
Teatr milli klassik dramaturgiyaya da müraciət etmiş, H. Cavidin "İblis" (2007) faciəsini səhnələşdirmişdir. Tamaşa dramaturqun 125 illik yubileyi münasibətilə hazırlanmışdır. Rejissor R. Əlizadə əsərdə bir sıra yeniliklər etmiş, tamaşanı maskarad janrında qurmuşdur. Bu tamaşada İblis obrazını ilk dəfə olaraq qadın aktrisa — Nəsibə Eldarova canlandırmışdır.
Teatrın repertuarı həm milli, həm də xarici dramaturgiya nümunələrinin vəhdətindən təşkil olunmuşdur. Kollektivin repertuarında yer alan tamaşalardan: "Qətl günü" (Y. Səmədoğlu), "Şəhidlər" (R. Səməndər), "Varlı qadın" (Ə. Əmirli), "Hamlet" (V. Şekspir), "Nazirin xanımı" (B. Nuşiç), "Laləli düzən" (R. Əlizadə), "Vicdan hökmü" (H. Mirələmov), "Ölülər" (C. Məmmədquluzadə), "Yeddi məhbusə" (Ə. Əmirli), "Dodaqdan qəlbə" (R. N. Güntekin), "Onun iki qabırğası" (Ə. Əmirli), "Karmen" (P. Merime), "Ox və hədəf" (F. Ağamalıyev), "İntihar" (V. Səmədoğlu), "Meydan" (Ə. Əmirli), "Gecə soyğunçuları" (M. Mitroviç), "İtgin ər" (Ə. Əmirli), "Sevirəm səni, Türkiyə" (K. Abdulla), "İnək" (N. Hikmət), "Bir az gəlirmisiniz" (Ə. Nesin), "Maqbet" (V. Şekspir), "Ər və arvad" (Ü. Hacıbəyov), "Fanatlar" (E. Hüseynbəyli), "Vida marşı" (F. Mustafa), "Kim deyir ki, Simurq quşu varmış" (K. Abdulla), "Tabut" (F. Mustafa) və sair kimi əsərlər də vardır.[5]
Teatrda H. Atakişiyevlə yanaşı, Rəhman Əlizadə, Əliyar Əliyev, Ağalar İdrisoğlu və Sərvər Əliyev də rejissor kimi bir sıra tamaşalara quruluş vermişlər. Uzun illər Nazim Bəykişiyev teatrın baş rəssamı olmuşdur. Teatrın tamaşalarına musiqini əsasən Cavanşir Quliyev, Xəyyam Mirzəzadə, Aydın Əzimov və Sərdar Fərəcov yazmışlar. Tamaşalarda rəqslərin quruluşunu Əli Əşari vermişdir.
Bu gün respublikanın müxtəlif teatrlarında çalışan aktyorlar — Sənubər İsgəndərli, Füzuli Hüseynov, Rafael İsgəndərov, Coşqun Rəhimov, Məleykə Əsədova, Sevinc Əliyeva, Abbas Qəhrəmanov və başqaları yaradıcılıq fəaliyyətlərinə bu səhnədə başlamışlar.[5]
Aktyor heyəti
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Abbas Qəhrəmanov
- Afaq Bəşirqızı
- Ağaxan Şərifov
- Anar Səfiyev
- Arzu Hüseynov
- Asya Atakişiyeva
- Ayşad Məmmədov
- Bahar Həmzəyeva (Abdullayeva)
- Balabəy Heydərov
- Coşqun Rəhimov
- Çingiz Əhmədov
- Dilarə Fərəcullayeva
- Elman Rəfiyev
- Eldar İmanov
- Elşən Hacıbabayev
- Elşən Şirəliyev
- Füzuli Hüseynov
- Gülbəniz Lətifova
- Gülmalı Əsgərov
- Gülşad Baxşıyeva
- Hüsniyyə Əhmədova
- İbrahim Əliyev
- İlqarə Tosova
- İlham Namiq Kamal
- İlkin Mehdiyev
- İradə Həsənova
- Lalə Kazımova
- Lətafət İsmayılova (Məmmədova)
- Mahirə Əliyeva
- Məleykə Əsədova
- Məlahət Əhmədova
- Mirzə İsmayılov
- Natiq Fərzəliyev
- Nərgiz Nəsibova
- Nəsibə Eldarova
- Oqtay Quliyev
- Qəmər Məmmədova
- Qədir İsmayılov
- Qurban İsmayılov
- Rafael İsgəndərov
- Rövşən Məmmədov
- Rza Məmmədov (Truppa müdiri)
- Rəzzaq Məmmədov
- Rəşad Səfərov
- Ruhiyyə Əliyeva
- Sevinc Əliyeva
- Sərvər Əliyev
- Sərvər Şahbəyli
- Sənubər İsgəndərli
- Səyavuş Hüseynov
- Şahzadə Babayeva
- Vahid Orucoğlu
- Vüqar Məmmədəliyev
- Xalidə Əliməmmədova
- Zemfira Əbdülsəmədova
- Zivər Ağayeva
- Zümrüd Quliyeva
- Ədalət Əbdülsəmədov
- Ələkbər Hüseynov
- Ülviyyə Əliyeva[8]
Repertuar
[redaktə | vikimətni redaktə et]Həmçinin bax
[redaktə | vikimətni redaktə et]Mənbə
[redaktə | vikimətni redaktə et]İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ "Hüseynağa Atakişiyev - 70". teatro.az (az.). Ağalar İdrisoğlu. 5 dekabr 2019. 16 mart 2026 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ "Hüseynağa Atakişiyev". aymediacompany.az (az.). Ay Media Company. 8 sentyabr 2024. 17 mart 2026 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ "Ömrün "Qətl günü"ndən "Qara qutu"yadək məsafəsi... Hüseynağa Atakişiyev - 70". Aqreqator.az (az.). İstifadə tarixi: 13 mart 2026.
- 1 2 "Dövlət Gənclər və Gənc Tamaşaçılar teatrları birləşdirilib". 525-ci qəzet (az.). 8 aprel 2009. səh. 7. 16 mart 2026 tarixində arxivləşdirilib.
- 1 2 3 4 "Sənətin hüdudsuzluğu". anl.az (az.). Ədəbiyyat qəzeti. 15 may 2009. 6, 7, 8. 17 mart 2026 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ V. Qafarlı. "... Hələ ki, Hökumət teatrlara baxmalıdır". Press Fakt (az.). 2–8 may 1997.
- ↑ B. Əlibəyli. "Teatr tamaşaçını arxasınca aparmaqdansa, özü tamaşaçının arxasınca qaçır". 525-ci qəzet (az.). 4 sentyabr 2004.
- ↑ "Ülviyyə Əliyeva". azteatr.musigi-dunya.az (az.). Musiqi dünyası. 16 mart 2026 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ "Əziz Nesinin "Bir az gəlirmisiz?" əsəri səhnələşdirilir". anl.az (az.). Azərbaycan Milli Kitabxanası. 16 mart 2026 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ "Azərbaycan Dövlət Gənclər Teatrının səhnəsində "Tarelkinanın ölümü" tamaşası göstəriləcək". Trend (az.). 27 avqust 2007. 16 mart 2026 tarixində arxivləşdirilib.
