Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Tarix və Coğrafiya Fakültəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Tarix və Coğrafiya Fakültəsi
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti

Loqonun müəllifi ADPU Tarix və Coğrafiya fakültəsinin III kurs tələbəsi Elvin Vahidovdur.
Loqonun müəllifi ADPU Tarix və Coğrafiya fakültəsinin III kurs tələbəsi Elvin Vahidovdur.
Şüar birlik, sərbəstlik, inam
Yaranma tarixi 1922-ci il ( 2016 )
Dekan dosent, c.e.n. Şahin Pənahov
Tələbə sayı 1469 bakalavr, 56 magistr
Şəhər Bakı
Ölkə Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Ünvan AZ1072, Bakı şəhəri, Akademik Həsən Əliyev küçəsi,104 (Binaya giriş Koroğlu Rəhimov küçəsi 108-dəndir)
Himn ADPU-un himni, sözləri Ümumi Coğrafiya kafedrasının dosenti, geoloq alim, şair Oqtay Rzanındır.
Vebsayt ADPU-un rəsmi portalı - Tarix və Coğrafiya fakültəsi

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Tarix və Coğrafiya Fakültəsi

Mündəricat

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Pedaqoji İnstitutu təşkil olunduqdan az sonra 1922-ci ilin sentyabrında institutda «Tarix-ictimaiyyat» şöbəsi yaradıldı. 1925-1926-cı tədris ilində artıq institutda tarix-ədəbiyyat şöbəsi fəaliyyət göstərirdi. Həmin tədris ilinin əvvəlində bu şöbə iki müstəqil şöbəyə ayrıldı. Tarix şöbəsinin dekanı vəzifəsinə professor Əziz Übaydulin (1922-1927) təyin edildi. 1923-1924-cü tədris ilində şöbənin nəzdində «Tarix və etnoqrafiya» muzeyi təşkil edildi. 1926-27-ci tədris ilində institutu bitirən tələbələrin 16 nəfəri tarix-ictimaiyyat şöbəsinin məzunları idilər.

ADPU Tarix və Coğrafiya Fakültəsi binasının daxili həyətdən görünüşü

1930-cu ildə Pedaqoji İnstitut müstəqil ali məktəb kimi yenidən fəaliyyətə başlayanda «Tarix-ədəbiyyat» şöbəsi yenidən təşkil edildi. Az sonra həmin şöbənin bazasında eyniadlı fakültə yaradıldı. Həmin vaxtlar fakültədə işləyən gənc tarixçilər Həsi Abdulayev, Məhəmməd Bayramov, Həmzə Qasımzadə tariximizin müvafıq dövrlərinin tədqiqində, tarix elminin inkişafında, tarixçi kadrların hazırlanınasında böyük xidmətlər göstərdilər.

Kütləvi repressiyalar dövründə (1937-38) fakültənin görkəmli tarixçi alimləri professorlar B.N.Tixomirov (fakültənin dekanı), Ə.Übaydulin, A.S.Bukşpan, V.M.Xuluflu, P.P.Fridolin, dosentlər M.Bayramov, Ə.Salamzadə, H.Qasımzadə və onlarla başqaları qurbanlar arasında idilər.

ADPU Tarix və Coğrafiya Fakültəsi binasının akad. Həsən Əliyev küçəsindən görünüşü

Müharibə ərəfəsində fakültənin dekanı vəzifəsinə Səlimə Əfəndiyeva (1938-1941) təyin edilmişdi. Bu illərdə tarixçilərimiz xeyli elmi uğurlar əldə etdilər. 1946-cı ildə Ümumi tarix kafedrasının müdiri dos. Ə.S.Sumbatzadə, (1947) Azərbaycan tarixi kafedrasının müdiri İsınayıl Hüseynov, Zülfəli İbrahimov (1948) Moskva Dövlət Universitetinin Elmi Şurasında doktorluq dissertasiyası müdafiə etdilər.

50-ci illərdə Tarix fakültəsini 373 azərbaycanlı, 32 nəfər rus, 87 nəfər müxtəlif xalqlardan olan tələbə bitirdi.1957-ci ildə 5 illik təhsil sisteminə keçidlə əlaqədar olaraq Tarix və Filologiya fakültələri birləşdirildi. Birləşmiş fakültəyə rəhbərlik dos. A.Hüseynova, az sonra dos. Ş.Sadıxova tapşırıldı.

5 illik təhsil müddətində tələbələrin bir neçə ixtisasa yiyələnınəsi təcrübəsi tədrisin keyfiyyətinə və kadrların hazırlanınası işinə mənfi təsir göstərirdi. Yol verilən nöqsanları aradan qaldırınaq məqsədilə Respublika hökuməti 11 iyun 1963-cü ildə «Ali və orta ixtisas təhsilini daha da inkişaf etdirınək, mütəxəssislərin hazırlanınasını və onlardan istifadə edilməsini yaxşılaşdırınaq tədbirləri haqqında» qərar qəbul etdi. Həmin qərarda ali pedaqoji məktəblərdə ümumtəhsil məktəbləri üçün yüksək-ixtisaslı tarix müəllimlərinin hazırlanınası vəzifəsi irəli sürüldü.

Təhsil müddəti yenidən 4 ilə endirildi. Bununla əlaqədar olaraq 1963-64-cü tədris ilindən Tarix-filologiya fakültəsi iki müstəqil fakültəyə ayrıldı. Tarix fakültəsinə dos. H.Q.Qasımzadə (1963-74) dekan vəzifəsinə seçildi. Sonrakı dövrlərdə prof. Ə.Ş.Şahmirov (1974-1980), prof. Y.B.Yusifov (1981), prof. D.H.Qüdrətov (1981-1995), dosent R.İ.Əliyev (1995-2006) fakültəyə rəhbərlik etdilər. 2007-2016-cı ilin mart ayına qədər fakültəyə prof. Oqtay Sultanov rəhbərlik etmişdir. 2016-cı ilin mart ayında Tarix və Coğrafiya fakültələri birləşdirilərək fakültəyə dekan vəzifısinin icra edilməsi dos. Rəcəb Əliyevə həvalə edilmişdir.

ADPU Tarix və Coğrafiya Fakültəsinin gecə görünüşü

1921-ci ildə cəmi 6 nəfər tələbə ilə fəaliyyətə başlayan Ali Pedaqoji İnstitutun 1923-24-cü tədris ilində 28 nəfərdən ibarət ilk buraxılışı oldu. Məzunların 14 nəfəri Təbiyyat-coğrafiya fakültəsinin Təbiyyat şöbəsini bitirmişdilər. Təbiyyat-coğrafiya-kimya fakültəsində fəaliyyət göstərən Coğrafıya şöbəsinin bazası əsasında 1934-cü ildə ilk dəfə müstəqil Coğrafiya fakültəsi təşkil edilmiş, coğrafiya ixtisasına uyğun yeni kafedralar yaradılmışdı. Bu şərəfli məsul iş məşhur kartoqraf, professor M.Əliyevin rəhbərliyi altinda həyata keçirilmişdir.

Keçən əsrin 50-ci illərində fakültənin dekanı olmuş M.Zülfüqarovun səyi nəticəsində tədris və elmi işlər sahəsində mühüm nailiyyətlər əldə edilmiş, kadr hazırlığı xeyli genişləndirilmişdi. 1959-cu ildə BDU-nun Coğrafiya fakültəsinə birləşdirilən fakültə bir müddət fəaliyyətini dayandırdı. Lakin Respublikanın coğrafiya müəllimlərinə olan ehtiyacını nəzərə alaraq Coğrafiya şöbəsi 1966-cı ildən APİ-nin Kimya-biologiya fakültəsinin nəzdində, 1970-76-cı illərdə müstəqil, 1976-1981-ci illərdə isə Biologiya-kimya fakültəsinin tərkibində fəaliyyət göstərmişdir. 1981-ci ildən Coğrafiya fakültəsi müstəqil fəaliyyət göstərir və 2002-ci ildən əvvəllər müstəqil fəaliyyət göstərmiş Gənclərin çağırışaqədər hazırlıq və fiziki tərbiyə fakültəsi Coğrafiya fakültəsinə birləşdirilmişdir.

Fakültə yarandığı gündən fakültəyə bir sıra görkəmli alimlər rəhbərlik etmişlər. Dos. S.B.Məmmədov, dos. Ə.N.Əsədov, prof. Ş.G.Həsənov, prof. X.Ə.Vəliyev, dos. Y.Q.Əliyev, dos. M.C.Əliyev rəhbərlik etmişlər. Əməkdar müəllim, dos. M.C.Əliyevin rəhbərlik etdiyi son dövrdə fakültə xeyli genişlənmiş, menecment, ekologiya kimi yeni şöbələr yaradılmışdır.

2011-ci ildən 2016-cı ilədək isə fakültəyə k.t.e.n., dosent Mətanət Əsgərova rəhbərlik etmişdir. Xanım dekan Tarix fakültəsi və Cografiya fakültəsinin 2016-cı ildə birləşdirilməsinə qədər fakültəni yüksək peşəkarlıqla idarə etmişdir.

2015-ci ildən başlayaraq Universitetdə həyata keçirilən struktur deyişiklilərinin gedişi prosesində 2016-cı ilin mart ayının 9-da ADPU-nun Elmi Şurasının 3/87 əmri ilə Tarix və Coğrafiya fakültəsi birləşdirilmiş və fakültənin dekan vəzifəsinin icrası Türk və Şərqi Avropa xalqları tarixi və Tarixin tədrisi metodikası kafedrasının müdiri dos.Rəcəb Əhməd oğlu Əliyevə tapşırılmışdır. 2017-ci ilin fevralın ayının 16-dan c.ü.f.d. dosent Şahin Məhəmməd oğlu Pənahov dekan vəzifəsinə təyin olunmuşdur. [1]

Tarix fakültəsinin (Tarix və Coğrafiya) dekanları:[redaktə | əsas redaktə]

  • prof.Əziz Übaydulin (1922-1927);
  • dos. Səlimə Əfəndiyeva (1938-1941);
  • dos. A.Hüseynov, az sonra dos. Ş.Sadıxova;
  • dos. H.Q.Qasımzadə (1963-1974);
  • prof. Ə.Ş.Şahmirov (1974-1980);
  • prof. Y.B.Yusifov (1981);
  • prof. D.H.Qüdrətov (1981-1995);
  • dos. R.İ.Əliyev (1995-2006);
  • prof O.B. Sultanov (2007-2016);
  • dos.S.B.Məmmədov (1978-1981);
  • dos.Ə.N.Əsədov(1981-1989);
  • prof. Ş.G.Həsənov (1989-1991);
  • prof. X.Ə.Vəliyev (1991-1996);
  • dos. Y.Q.Əliyev (1996-2002);
  • dos. M.C.Əliyev(2003-2011);
  • dos. M.M.Əsgərova (2011-2016);
  • dos.əvəzi R.Ə.Əliyev(2016-2017);
  • 2017-ci ildən dekan vəzifəsini dos.Şahin Pənahov icra edir.

FOTO[redaktə | əsas redaktə]

Dekan müavini Habil HƏSƏNOV

STRUKRUR[redaktə | əsas redaktə]

ADPU TARİX VƏ COĞRAFİYA FAKÜLTƏSİNİN STRUKTURU
ADPU TARİX VƏ COĞRAFİYA FAKÜLTƏSİNİN STRUKTURU
ADPU TCF
ADPU TCF

Ümumi Tarix Kafedrası (kafedra müdiri prof. V.H.Əliyev)[redaktə | əsas redaktə]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Ümumi tarix kafedrası 1934-cü ildə «Qərb tarixi» (müdiri prof. P.P.Fridolin olmuşdur) və «Yaxın Şərq tarixi» (müdiri prof. A.S.Bukşpan olmuşdur) kafedralarının bazası əsasında təşkil olunmuşdur.

1937/38-ci tədris ilində kafedraya dos. Əşrəf Quliyev, sonra isə Kərəm Əbdürrəhmanov rəhbərlik etmişdir. 1939/1941 və 1945-1953-cü illərdə «Qədim və orta əsrlər tarixi» adlandırılan bu kafedra dos. Ə.S.Sumbatzadənin rəhbərliyi ilə fəaliyyət göstərmişdir.

Azərbaycan EA-nın həqiqi üzvü, əməkdar elm xadimi, t.e.d. professor Ə.S.Sumbatzadə (21, 1907-19) görkəmli tarixçi alim kimi tanınmışdır. Böyük alim, gözəl pedaqoq və bacarıqlı təşkilatçı kimi xalqımızın nüfuzunu qazanmışdır. Ali məktəb müəllimliyindən alim-akademik səviyyəsinə qədər yüksəlmişdir.

Akademik Ə.S.Sumbatzadə Bakı şəhərinin Suraxanı rayonu Əmirhacıyan kəndində neftçi ailəsində anadan olmuşdur. Onun fəaliyyəti hər şeydən əvvəl yüksək müəllim adı ilə bağlıdır. Gənc yaşlarında əmək fəaliyyətinə müəllimliklə başlamış, 40 ildən artıq bu nəcib sahədə çalımşıdır. 1930-cu illərin əvvəllərindən, ömrünün son illərinədək Respublikanın müxtəlif ali məktəblərində pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir. Avropa ölkələrinin orta əslər və yeni tarixi üzrə tədris vəsaiti tərtib edib hazırlamışdır. 1940-1950-ci illərdə tədris vəsaiti olaraq, «XVI-XVII əsrlərdə İtaliya tarixi» «Orta əsrlər tarixi üzrə xronoloji cədvəl», «XI-XVII əsrlərdə Fransa tarixi» (E.M.Şahmalıyevlə birlikdə), «Orta əsrlərin sonunda zərbi Avropa», «XVI-XVIII əsrlərdə İngiltərə və Hollandiya» əsərlərini hazırlamışdır.

Akad. Ə.S.Sumbatzadənin fəaliyyətində pedaqoji və elmi iş bir-birindən təcrid olunmuş şəkildə deyil, həmişə vəhdətdə olmuşdur. Onun yaradıcılığının son onilliklərində elmi-tədqiqat işləri əsas aparıcı yer tutmuşdur. Elmi fəaliyyətinin əsas mövzusu XIX əsrdə Azərbaycanın iqtisadi tarixi, ümumi tarix, iqtisadiyyat və mədəniyyət sahələri üzrə olmuşdur. «XIX əsrdə Azərbaycanın kənd təsərrüfatı» (1958) kitabını və «XIX əsrdə Azərbaycan sənayesi» adlı fundamental monoqrafik əsərini nəşr (1964) etdirmişdir.

ADPU TCF Ümumi Tarix kafedrası
ADPU TCF Ümumi Tarix kafedrası

Akademik Ə.S.Sumbatzadə öz həmkarları ilə birlikdə ilk ümumiləşdirici «Azərbaycan tarixi» əsərini hazırlamış, redaktorlardan biri, subredaktor olmuşdur. O, yüksək ixtisaslı tarixçi kadralrın hazırlanmasına böyük əmək sərf etmişdir. Azərbaycan SSR EA-nın prezident müavini (1957-1959), Yaxın və Orta Şərq Xalqları İnstitutunun direktoru və ictimai elmlər bölməsinin akademik katibi vəzifələrində çox faydalı, şərəfli işlər görmüşdür.

Sonrakı illərdə kafedraya dos. M.N.Şıxlı (1959-1971) və prof. Y.B.Yusifov (1971-1998) rəhbərlik etmişdir. 1998-ci ildən etibarən kafedraya Azərbaycan arxeologiya elminin inkişaf etdirilməsində böyük xidmətləri olan, Azərbaycan MEA-nın müxbir üzvü, prof. V.H.Əliyev rəhbərlik edir. Prof. Y.B.Yusifovun Qədim Şərq tarixinin tanınmış tədqiqatçıları arasında özünəməxsus yeri vardır. Sankt-Peterburq (Leninqrad) Dövlət Universitetinin Şərq fakültəsini bitirmiş və orada görkəmli tarixçi-alim, poliqlot, akademik İ.M.Dyakovanın elmi rəhbərliyi ilə aspiranturanı müvəffəqiyyətlə bitirmişdik. Bu dövrdə qədim (şumer, akkad, Elam, Urartu, fars, pəhləvi) və müasir fars dilini öyrənmişdir. O, həmçinin alman, ingilis, rus, ərəb, tacik, əfqan, kürd və Dağıstan xalqlarının dillərini öyrənməklə də məşğul olmuşdur. Y.B.Yusifovun «Qədim Şərq tarixi» (1993), «Tponimikanın əsasları» (1987, şərikli) dərslikləri yüksək elmi səviyyədə və ilk mənbələr əsasında yazıldığından tədrisin müasir tələblərinə tam cavab verir.

Prof. Y.B.Yusifov mixi yazılı qaynaqları və qədim Bizans mənbələrini araşdıraraq, qədim Azərbaycan, İran, Urartu və Mesopotamiyanın şimal əraziləri ilə bağlı bir sıra türk mənşəli tayfarın, ölkə, yer və hökmdarların adlarını müəyyənləşdirmişdir. O, türk etnoslarının ta qədimdən bu geniş ərazilərdə yaşadıqlarını elmi dəlillərlə əsaslandırmışdır. Avropa irqinə mənsub olan prototükrlər prof. Y.B.Yusifovun fikrincə, müxtəlif istiqamətlərdə, o cümlədən Şərq istiqamətində yayılmış və Altay onların ikinci vətəni olmuşdur. Prototükrlər yerli Altay dilləri ilə ünsiyyətə girmiş və nəticədə burada monqol irqinə mənsub türk etnosları yaranmışdır.

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, tarix elmləri doktoru, prof. V.H.Əliyev Azərbaycanın ən qədim mədəniyyət ocağı olan Naxçıvan Muxtar Respublikasında bu qədim diyarın tarixinin, maddi və mənəvi mədəniyyətinin geniş, hərtərəfli tədqiqinin elmi əsaslarını yaratmışdır. O, həmçinin Abşeron, Ağsu, Astara, Lerik, Qazax, Xaçbulaq, Füzuli, Şəki-Balakən və digər bölgələrin tarixi abidələrinin öyrənilməsi sahəsində çox dəyərli elmi tədqiqat işləri aparmışdır.

Statik göstəricilər (2017)[redaktə | əsas redaktə]

15 nəfər professor – müəllim heyəti -

  • 1 nəfər AMEK-ın müxbir üzvü, fəlsəfə elmlər doktoru, professor;
  • 2 nəfər fəlsəfə elmlər doktoru, professor
  • 6 nəfər fəlsəfə doktoru, dosent;
  • 2 nəfər fəlsəfə doktoru, baş müəllim;
  • 4 nəfər baş müəllimi;
  • 1 nəfər 0,5 ştat baş müəllim;
  • 1 nəfər laborant heyəti çalışır.

Elmi fəaliyyət[redaktə | əsas redaktə]

Prof. V.H.Əliyev Azərbaycanın eramızdan əvvəl VII-V minillikləri əhatə edən və eneolit mədəniyyətləri, e.ə.II-I minililliklərə aid ilkin şəhər mədəniyyəti, Orta mum dövrü – Boyalı qablar mədəniyyəti, Cənubi Azərbaycanın tunc dövrü mədəniyyəti, Azərbaycanda qədim tayfa ittifaqlarının yaranması və təkamülü, piktoqrafik yazı mədəniyyəti, qayaüstü təsvirləri və sə mühüm problem məsələlər üzərində geniş elmi-tədqiqat işləri aparmaqdadır. O, Azərbaycan tarixşünaslığında ilk dəfə olaraq Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində qədim şəhər mədəniyyəti abidələrini aşkara çıxarmış, qədim Azərbaycanın Mesopotamiya ilə eyni dövrdə ilkin sivilizasiya ocaqlarından biri olduğunu sübut etmişdir. Onun tədqiqatları Azərbaycanda ilk dövlət qurumlarının e.ə.IV-II minilliklərdə yarandığını söyləməyə imkan verir.

Prof. V.H.Əliyevin fikrincə, Azərbaycanın və bütövlükdə Cənubi Qafqazın ilk sakinləri, insan nəsilləri türk soy köklü etnoslar olmuşlar. Azərbaycan xalqının etnogenezini məhz türkdilli etnoslar təşkil etmişdir.

Prof. V.H.Əliyev 50 ilə yaxın Naxçıvan MR ərazisində arxeoloji tədqiqatlar apararaq 500-dən artıq tarixi abidələr aşkara çıxarıb elm aləminə tanıtmışdır. Onun Naxçıvan tarixi abidələrinin tədqiqatları əsasında əldə etdiyi nəticələr təkcə Azərbaycanın deyil, eləcə də Qafqaz və Yaxın Şərq ölkələrinin qədim tarixinin bir sıra mühüm problem məsələlərinin öyrənilməsi istiqamətində çox böyük elmi əhəmiyyətə malikdir.

Prof. V.H.Əliyevin «Azərbaycanın tunc dövrü, boyalı qablar mədəniyyəti» (Bakı, 1977), «Qədim Naxçıvan» (Bakı, 1979), «Azərbaycanın orta tunc dövrü mədəniyyəti» (Bakı, 1991), «Naxçıvan» (Bakı, 2001), «Gəmiqaya» (Bakı, 2005) və digər monoqrafik əsərləri Azərbaycan tarixşünaslığında xüsusi yer tutur.

«Naxçıvan» monoqrafik əsərində Naxçıvan diyarının tarixi ən qədim dövrlərdən bu günə qədər öz əksini tapmışdır. Tədqiqatlarından Azərbaycan Milli Elmlər Akademyiyasının nəşrə hazırladığı «Azərbaycan tarixi» (7 cildlik), «Azərbaycan arxeologiyası» (6 cildlik), «Azərbaycan incəsənəti», «Naxçıvan folklor antalogiyası» və b. əsərlərin yazılmasında istifadə olunmuşdur. Onun əsərləri bir sıra xarici ölkələrdə–Fransada, Pakistanda, Rusiyada, Ukraynada, Gürcüstanda, Özbəkistanda nəşr edilmişdir.

Prof. V.H.Əliyev «Azərbaycan tarixi» və «Qədim dünya tarixi» (6-cı siniflər üçün, Azərbaycan və rus dillərində, 2001) dərsliklərinin əsas müəllifi və elmi redaktorudur. Prof. V.H.Əliyevin Azərbaycan tarixi və mədəniyyətinin beynəlxalq miqyasda təbliği sahəsində xüsusi xidməti vardır. O, YUNESKO xətti ilə 1993-cü ildə Pakistanda keçirilən Beynəlxalq elmi simpoziumda, 1994-1997-ci illərdə Azərbaycan Tarixi Tədqiqatçılarının Müstəqil Assoasiyasının Yunikol Xəzər LTD (ABŞ) və Azərbaycan Respublikası MEA-nın birgə Beynəlxalq Bakı simpoziumunda, «Qafqaz və Mərkəzi Asiya Beynəlxalq Araşdırmalar İnstitutu, Azərbaycan Tarixi Departamenti»nin konfransında, Naxçıvan şəhərində «Uluslararası qaynaqlarda Naxçıvan» Beynəlxalq simpoziumunda, Tiflis 1 şəhərində (1997-ci ildə) «Qafqaz arxeologiyası: yeni kəşflər və perspektivlər»inə həsr olunmuş Beynəlxalq konfransda, Ankarada keçirilmiş Beynəlxalq simpoziumda (2001) və Türkiyənin Van şəhərində keçirilmiş (2004) Beynəlxalq konfrasnlarda Azərbaycanın ilkin şəhər mədəniyyəti və qədim mədəni-iqtisadi əlaqələri ilə bağlı elmi məruzələrlə çıxış etmişdir.

2011-ci ildə Naxçıvan şəhərində «Naxçıvan: ilk yaşayış məskəni və şəhərsalma yeri kimi» Beynəlxalq simpoziumnun plenar iclasında «Naxçıvanın ilkin şəhər ədəniyyəti» mövzusunda məruzə etmişdir.

Prof. V.H.Əliyev «Pakistan və Mərkəzi Asiya Elmi Assosiasiyası»nın və «Azərbaycanşünaslar Müstəqil Birliyi Şurası»nın üzvüdür. Kafedranın professoru M.S.Həsənovun «SSRİ–Qərb və Avropa təhlükəsizliyi» mövzusunda müdafiə etdiyi doktorluq dissertasiyasında (1992), «Almaniya məsələsinin həlli və Avropa təhlükəsizliyi», «Avropa təhlükəsizliyi problemi» (2000) monoqrafiyalarında, «Almaniya və Avstriyada 1848-ci il inqilabları» (1993) adlı metodik vəsaitində bu gün bütün dünyanı narahat edən ciddi siyasi və diplomatik məsələlər şərh edilir.

Hazırda kafedrada 15 nəfər (2 elmlər doktoru, professor, 8 elmlər namizədi, dosent, 2 elmlər namizədi, baş müəllim, 1 dosent, 1 baş müəllim, 1 müəllim)– professorlar: V.H.Əliyev (kafedra müdiri), M.S.Həsənov, dosentlər: A.M.Nəbiyev, İ.Ə.MƏmmədov, Ş.S.Nuruzadə, S.M.Mustafayeva, N.S.Hacınskaya, B.A.Bəxtiyarov, Ə.X.Əhmədova, A.Ə.Mehdiyeva, baş müəllim N.S.Hüseynova, L.R.Orucova və müəllim Ş.M.Qurbanova, İ.S.Ələskərzadə, R.M.Hüseynli, N.Y.Quliyeva.

Tədris işi[redaktə | əsas redaktə]

BAKALAVR PİLLƏSİ ÜZRƏ[redaktə | əsas redaktə]
  • Arxeologiya
  • Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • Qədim dünya tarixi
  • Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • Tarixə köməkçi fənn
  • Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • Orta əsrlər tarixi
  • Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarix müəllimliyi ixtisas
  • Yeni tarix
  • Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • Asiya və Afrika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi
  • Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • Toponimika
  • Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • Müasir tarix
  • Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
MAGİSTR PİLLƏSİ ÜZRƏ[redaktə | əsas redaktə]
  • Arxeologiya və etnoqrafiya. Tarixi və metodu.
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Azərbaycanın arxeologiya və etnoqrafiya tarixşünaslığı
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Azərbaycanın epiqafiq abidələri
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Azərbaycan toponimikası
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Arxeologiya və etnoqrafiya elminin müasir problemləri
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Azərbaycan arxeologiyası
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Azərbaycan etnoqrafiyası
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Azərbaycanın qədim dini görüş və onun izləri
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Azərbaycan Daş dövrü mədəniyyəti
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Azərbaycanın azsaylı xalqları
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Azərbaycanın tarixi coğrafiyası
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Azərbycanın neolit və eneolit dövr mədəniyyəti
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Azərbaycan orta tunc dövrü mədəniyyəti
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Azərbaycan ilk dəmir və antik dövr mədəniyyəti
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Azərbaycan numizmatikası
  • Arxeologiya və etnoqrafiya ixtisası
  • Tarix elminin müasir problemləri
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • Avropa ölkələrinin xarici siyasətində Yaxın Şərq problemi
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • Müasir beynəlxalq münasibətlərin aktual problemləri
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • Tarix elminin tarixi və metodologiyası
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • Azərbaycan Avropa ölkələri beynəlxalq münasibətlər sistemində
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • I dünya müharibəsi dövründə beynəlxalq münasibətlər
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • Beynəlxalq təşkilatlar tarixi
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • Avropa Təhlükəsizlik Əməkdaşlıq Üzrə Helsinki Müşavirəsi. ATƏT-in fəaliyyəti
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixşünaslığı
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • Almaniyanın birləşməsi
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • II Dünya müharibəsi dövründə beynəlxalq münasibətlər
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • ABŞ-ın xarici siyasəti. Yaxın Şərq problemi
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • Azərbaycan ABŞ-ın xarici siyasətində
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • Müasir Beynəlxalq münasibətlərin aktual problemləri
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • XX əsrin II yarısında ABŞ-ın xarici siyasəti
  • Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası

Ümumi tarix kafedrasının professor-müəllim heyəti 2013-ci ildə müxtəlif istiqamətlərdə bir çox problem və mövzular üzrə elmi-tədqiqat işləri aparmışdır. Bu tədqiqatlarda ümumi dünya tarixinin ayrı-ayrı problemlərinə dair maraqlı fikirlər söylənmişdir.

Kafedra müəllimləri tədris etdikləri fənnlərə aid dərslik, dərs vəsaitləri və elmi məqalələr nəşr etdirmişlər. Kafedra aspirant, dissertant, magistratura rəhbərlik sahəsində də səmərəli fəaliyyət göstərmişlər. Ümumi tarix kafedrasının professor-müəllim heyyətinin tərkibi 16 nəfərdən ibarətdir. Bunlardan 1 nəfər AMEA-nın müxbir üzvü, 2 nəfər elmlər doktoru-professor, 9 nəfər elmlər namizədi, 8 nəfər dosent, 2 nəfər baş müəllim 4 nəfəri müəllimdir. Professor -müəllim heyətinin 14 nəfəri elmi –tədqiqat işi aparır.

Son 5 il müddətində (2007-2011-ci illər) Ümumi tarix kafedrasında kadrların tərkibi artmış, gənc mütəxəssislər işə cəlb olunmuş, müxtəlif fənnlər üzrə proqramlar, dərsliklər və dərs vəsaitləri nəşr etdirilmiş, tədrisin keyfiyyəti xeyli yüksəldilmişdir. Ümumi tarix kafedrasında aspirantura, magistratura üzrə kadrların yetişdirilməsi işi elmin və təhsilin müasir tələblərinə tam cavab verir. Dissertasiya işləri müvəffəqiyyətlə başa çatdırılıb müdafiə edilir.

Magistrlər Arxeologiya, Etnoqrafiya, Avropa və Amerikanın yeni və ən yeni tarixi ixtisasınin mühüm problemləri istiqamətlər üzrə elmi tədqiqat işləri aparırlar. Kafedranın müəllimləri tərəfindən Universitetin Tələbə Elmi Cəmiyyəti xətti ilə müntəzəm iş aparılır. Kafedra müəllimləri tərəfindən müasir təhsilin tələblərinə cavab verən yeni proqramlar, dərsliklər və dərs vəsaitləri yazılıb nəşr etdirilmişdir.

Dərsliklər[redaktə | əsas redaktə]

  • prof. V.H.Əliyev «Azərbaycan tarixi» (VI sinif), Bakı, 2010; «Qədim dünya tarixi» (VI sinif), Bakı, 2010; dos. S.M.Mustafayeva. «Avropa və Amerika ölkələrinin ən yeni tarixi», I hissə, Bakı, 2010.
  • Dərs vəsaitləri: Dos. S.M.Mustafayeva. «Birinci dünya müharibəsi dövründə beynəlxalq münasibətlər». Bakı, 2010;
  • Dos. Ş.Nuruzadə. «Asiya və Afrika ölkələrinin ən yeni tarixi». Bakı, 2010;
  • Dos. B.Bəxtiyarov, A.Nəbiyev. «Türkiyə və İran II Dünya müharibəsindən sonra».
  • Dos. İ.Məmmədov. Köməkçi tarixi fənlər. Bakı, 2010.
  • Proqramlar: Dos. Ş.Nuruzadə. Asiya və Afrika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası. Bakı, 2010;
  • Dos. A.Ə.Mehdiyeva. Qədim Şşrq sivilizasiyası və onun xüsusiyyətləri. Bakalavr hazırlığı üçün. Bakı, 2010.

Dərs vəsaitləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Dos. S.M.Mustafayeva. «ABŞ-ın xarici siyasəti». Bakı, 2011;
  • Dos. S.M.Mustafayeva. “Almaniya və İtaliyanın ən yeni tarixi” Bakı, 2012.
  • Dos. Ş.Nuruzadə. «Asiya və Afrika ölkələrinin tədris-metodiki vəsaiti». Bakı, 2015
  • Dos.Ə.Əhmədov, b/m Ş.Qurbanova “Avropa və Amerika ölkələrinin yeni tarixi (1870-1918-ci illər)” II hissə., Bakı, 2017.
  • Dos. İ.Məmmədov. Köməkçi tarixi fənlər. Bakı, 2010.
  • Proqramlar: Dos. Ş.Nuruzadə. Asiya və Afrika ölkələrinin yeni və ən yeni tarixi ixtisası. Bakı, 2010;
  • Dos. A.Ə.Mehdiyeva. Qədim Şşrq sivilizasiyası və onun xüsusiyyətləri. Bakalavr hazırlığı üçün. Bakı, 2010

Kafedranın inkişafında və fəaliyyətində XX əsrin 60-cı illərindən bu günədək çalışan tanınmış tarixçilər –prof. M.S.Həsənov, dos. B.A. Bəxtiyarov və dos. Ə.M. Nəbiyevin xidmətləri təqdirə layiqdir. Onlar yüksək səviyyədə tədris işi aparmaqla yanaşı, kafedra üçün gənc müəllim kadrların yetişdirilməsi sahəsində də böyük zəhmət sərf etmişlər. Nəşr etdirdikləri elmi əsərlər monoqrafiyalar, məqalələr, dərsliklər, dərs vəsaitləri tədrisin müasir tələblərinə tam cavab verir və ümumi tarixin müxtəlif problemlərini əhatə edir. Prof. M. Həsənov 1939-cu il sentyabrın 2-də tovuz rayonunun Qaraxanlı kəndində ziyalı ailəsində anadan olub.

1957-1962-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin “Tarix” fakültəsinin fərqlənmə diplomu ilə bitirib, elə həmin ildə də Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin aspiranturasına daxil olub. 1965-ci ildə aspirantura dövründə orada “Hamılıqla və tamamilə tərksilah problemi” mövzusunda dissertasiya müdafiə edib. 1990-ci ildə orada “SSRİ Qərb və Avropa Təhlükəsizliyi Problemi” adlı doktorluq dissertasiyası müdafiə edib.

Prof. M.Həsənovun hər iki elmi-tədqiqat işi Avropa Beynəlxalq münasibətlərinin müasir tarixi dövrünə həsr edilib. O, bu sahə üzrə Azərbaycanda yeganə mütəxəssisdir. “Qərb sivilizasiyası nümunədir” 9ərzrum, 1995, 170 səh.), “Avropada təhlükəsizliyin problemləri” Bakı. 2000. 400 səh.) əsərlərini. Ali məktəblər üçün “Avropa və Amerika ölkələrinin yeni tarixi” dərslik, (Bakı, 2010, 455 səh), “Avropada 1848-1849-cu il inqilabları”. Dərslik, (Bakı, 1993, 140 səh) müəllifidir. Prof. M.Həsənov dəyərli elmi əsərlərin (200-dən artıq), iri həcmli monoqrafiya və dərsliyin –“Tərkisilah bəşəriyyətin idealıdır. (Moskva, 1965, 150 səh).

Xarici Əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

Prof. V.H.Əliyev Türkiyə və İranın arxeoloqları ilə əməkdaşlıq edir. Türkiyənin Şərqi Anadolu, İranın Urmiya və Qaradağ regionlarında Azərbaycanın qədim mədəniyyət abidələri haqqında elmi materiallar toplayır, onun elmi tədqiqatlarının nəticələri İran və Türkiyə tarixçiləri və arxeoloqları tərəfindən qəbul edilir, Cənubi Qafqaz, Ön Asiya və Yaxın Şərqin qədim tarixi və mədəniyyətlərinin tədqiqində istifadə olunur. [2]

Ümumi Pedaqogika kafedrası (kafedra müdiri prof. İ.N. İsayev)[redaktə | əsas redaktə]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin şöhrət payında Ümumi Pedaqogika kafedrasının xüsusi yeri var.1931-ci il sentyabrın 29-da (V.İ.Lenin adına )ADPİ-nin rektorluğunun iclasında iyirmi səkkiz kafedra təsdiq edilmişdi.1927-ci ildən kafedrada assistent, 1929-cu ildən dosent, 30-cu ildən kafedranı idarə edən dos.M.Rəhimli 1931-ci il sentyabrın 29-da olan qərara əsasən kafedra müdiri təsdiq edilmişdi. 1931-1937-ci ilin fevralın16-na kimi kafedra müdiri vəzifəsində çalışmışdır.

Sonralar isə Nəsir Asatur (1937-1942) , prof .Ə. Seyidov (1943-1950)və (1956-1974) , prof. M. Muradxanov (1951-1956) akademik M. Mehdizadə (1950-1951) , 1974-1977-ci illərdə isə prof. B. Əhmədov, prof. N. Kazımov, dos.C. Şəfiyev, 1977-ci ildən 2013-cü ilə kimi akademik H.Əhmədov rəhbərlik etmişlər.

ADPU TCF Ümumi Pedaqogika kafedrası
ADPU TCF Ümumi Pedaqogika kafedrası

2013-cü ildən bu günə kimi Ümumi pedaqoqika kafedrasına prof.İ.N.İsayev rəhbərlik edir.

Statik göstəricilər[redaktə | əsas redaktə]

  • 19 nəfər professor-müəllim heyəti
  • 1 nəfər elmlər doktoru, professor
  • 1 nəfər fəlsəfə doktoru, professor
  • 8 nəfər fəlsəfə doktoru , dosent
  • 4 nəfər fəlsəfə doktoru, baş müəllim
  • 1 nəfər fəlsəfə doktoru , müəllim
  • 3 nəfər baş müəllim
  • 1 nəfər müəllim
  • 1 nəfər böyük laborant
  • 1 nəfər laborant

Elmi fəaliyyət[redaktə | əsas redaktə]

Ümumi pedaqogika kafedrasının əməkdaşlarının fəaliyyəti çoxsahəli və hərtərəfli olmuşdur. Onlar yüksək səviyyəli mühazirələr və seminar məşğələləri aparmaqla yanaşı, ciddi elmi-tədqiqat işləri ilə məşğul olmuş, dissertasiyalar müdafiə etmiş, pedaqoji məzmunlu, metodiki xarakterli monoqrafiyalar, kitab və kitabçalar, elmi məqalələr hazırlamış, proqramlar , metodik vəsaitlər tərtib etmişlər. Professorlar İ.İsayev, R.Hüseynzadə, dosentlər K.Quliyeva, S.Orucova, M.Həsənov, S.Qurbanova, M.Nəzərov, E.Hüseynova, Ş.Azadəliyeva, Ə.İsmayılxanova və digərləri pedaqogika tarixi və təhsilin müasir problemləri ilə elmi tədqiqat işləri aparır, uyğun metodik vəsaitlər hazırlayırlar. Bunlardan ali pedaqoji təhsil sistemində ilk dəfə olaraq “Pedaqogika fənn kurikulumu”dur (Müəlliflər: prof.İ.İsayev, dosentlər M.Həsənov, K.Quliyeva, S.Qurbanova).

Tədris işi[redaktə | əsas redaktə]

Bakalavr pilləsi üzrə[redaktə | əsas redaktə]
  • Pedaqogika
  • Riyaziyyat-Informatika müəllimliyi ixtisası
  • Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimliyi ixtisası
  • Fransız dili müəllimliyi ixtisası
  • İngilis dili müəllimliyi ixtisası
  • Tarix müəllimliyi ixtisası, Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Fizika müəllimliyi ixtisası
  • Kimya müəllimliyi ixtisası
  • Kimya-biologiya müəllimliyi ixtisası
  • Biologiya müəllimliyi
  • Riyaziyyat müəllimliyi ixtisası
  • Informatika müəllimliyi ixtisası
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Texnologiya müəllimliyi ixtisası
  • Təsviri incəsənət müəllimliyi ixtisası
Magistratura pilləsi üzrə[redaktə | əsas redaktə]
  • Peşəyönümü və sosial məşğulluğun əsasları
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi. Menecment (Təhsilin təşkili və idarə olunması) ixtisasları
  • Pedaqogikanın müasir problemləri
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi
  • Təhsildə monitorinq və qiymətləndirmə
  • Menecment ixtisası
  • SF: Vətəndaş təhsili və tərbiyəsi
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi
  • Sosial pedaqogika
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi
  • Təhsil və cəmiyyət
  • Menecment ixtisası
  • Təhsil menecmentinin tarixinin metodologiyası və metodları
  • Menecment ixtisası
  • Pedaqogikanın tarixi və metodologiyası
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • Azərbaycan məktəb və pedaqoji fikir tarixi
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • Ümumi pedaqogika
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • Pedaqogika tarixi
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • Pedaqogikanın tədrisi metodikası
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • Təhsil sisteminin idarə edilməsi
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • Pedaqoji ustalığın əsasları
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • Pedaqoji texnologiyalar
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • Təhsil menecmentinin müasir problemləri
  • Menecment ixtisası
  • Təhsil siyasəti
  • Menecment ixtisası
  • Təhsildə kurrikulumun idarə edilməsi
  • Menecment ixtisası
  • Təhsil müəssisələrində innovasiyaların idarə edilməsi
  • Menecment ixtisası
  • Təhsil sisteminin idarə edilməsi
  • Menecment ixtisası
  • Təhsildə keyfiyyətin idarə edilməsi
  • Menecment ixtisası
  • Təhsil fəlsəfəsi
  • Menecment ixtisası
  • Davamlı təhsil və peşəkar inkişaf
  • Menecment ixtisası
  • SF: Etnopedaqogika
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • SF: Pedaqoji antropologiya
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • SF: Ümumi və pedaqoji valeologiya
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • SF: Şərqdə məktəb və pedaqoji fikir tarixi
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • SF: Pedaqoji tədqiqatların metodologiyası və metodları
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisasıı
  • SF: Ailə dəyərləri
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • SF: Təhsildə QHT
  • Menecment ixtisası
  • SF: Təhsildə İKT
  • Menecment ixtisası
  • SF: Müqayisəli və beynəlxalq təhsil
  • Menecment ixtisası
  • SF: Təhsildə təşkilati davranış
  • Menecment ixtisası
  • SF: Təhsildə liderlik
  • Menecment ixtisası
  • SF: Təhsilin statistikası
  • Menecment ixtisası
  • SF: Təhsil menecmentinin pedaqogika və psixologiyası
  • Menecment ixtisası
  • SF: Təhsildə sahibkarlıq fəaliyyəti
  • Menecment ixtisası
  • SF: Distant təhsil
  • Menecment ixtisası

Kafedranın professor-müəllim heyəti bakalavr pilləsi üzrə Ana dili və ədəbiyyatı, fransız dili, ingilis dili, fizika, riyaziyyat, kimya, mühəndis pedaqoji və bədii qrafika, biologiya müəllimliyi ixtisasları üzrə pedaqogika fənnindən, Magistr səviyyəsi üzrə Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi, menecment ixtisaslarına uyğun Ümumi pedaqogika, Ali məktəb pedaqogikası, ailə dəyərləri, tərbiyə işinin metodikası, təhsil menecmentinin pedaqogika və psixologiyası və s. fənlərdən yüksək səviyyədə mühazirələr oxuyur, seminar məşğələləri aparılır.

Kafedra üzrə tədris planlarında nəzərdə tutulmuş bütün fənlər üzrə tədris proqramları hazırlanmış və Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyinin Qrifi ilə təsdiq edilmişdir. Bütün fənlər üzrə tədris mövcud təqvim -tematik planlara uyğun olaraq aparılır. Son illər kafedrada tədris olunan fənlərin dərslik və dərs vəsaitləri ilə təmin olunması sahəsində uğurlu addımlar atılmışdır. Belə ki , kafedra əməkdaşları tərəfindən çoxlu sayda tədris vəsaitləri hazırlanaraq tələbələrin istifadəsinə verilmişdir. Bunlara misal olaraq kafedranın sabiq müdiri akad.H.M.Əhmədovun “İdarəetmənin pedaqogika və psixologiyası”(2001), “Avrasiya xalqlarının məktəb və pedaqoji fikir tarixinə dair oçerklər” (2010, elmi redaktor: prof.İ.İsayev), “Azərbaycan pedaqoji antologiyası” (2011), “Azərbaycan məktəb və pedaqoji fikir tarixi”(2014) dərslik və dərs vəsaitlərini, prof.İ.N. İsayevin “Из истории педагогики Азербайджан” (1991, şərikli), “Pedaqoji irsimizdən” dərs vəsaiti (1991), “M.V.Vidadinin, Q.B.Zakirin təlim tərbiyə haqqında fikirləri” dərs vəsaiti, (1994), ”Pedaqogika” (1993, şərikli), “Pedaqogika”(2003)- (2006), A.O.Çernyayevskinin maarifçilik fəaliyyətinin tədqiqi tarixindən”, (2010), “Pedaqoji irsimizdən” (2013), “M.V.Vidadidən H.K.Sanılıyadək”, monoqrafiya, (2014), “Pedaqogika fənn kurikulumu” (2015, şərikli); prof.Ə.Paşayevin”Pedaqogika”(2007, şərikli); prof.A. Həsənovun “Pedaqogika” (2007); prof.M.İlyasovun “Peşəyönümün əsasları” (2011), ”Müəllimin pedaqoji ustalığı” (2013); dos.M.Həsənovun ”Pedaqogika-sxemlər”(II nəşr), (2003), ”Pedaqogika-sxemlər”(III nəşr), (2007); dos.H.Bayramovun ”İdarəetmənin pedaqogikası və psixologiyası”(2000),”Təhsili idarəetmənin əsasları” (bakalavr, 2010), ”Təhsil sisteminin idarə edilməsi” (2013); dos.H.Cəfərov “Pedaqoqika naçalnova obrazovaniya” (2004, şərikli); dos.K.Quliyeva “Ümumtürk pedaqoji fikrində əxlaqi –mənəvi dəyərlər”(2002, şərikli), “Yuxarı sinif şagirdlərinin müəllimlik peşəsinə istiqamətləndirilməsi”, (2003); S.Orucovanın “Педагогические взгляды Узеира Гаджибекова” (1988), “Sosial pedaqoqun peşə hazırlığının sistemi”, (2006); prof.R.Hüseynzadə “Pedaqogika”, 2 cilddə. Bakalavr təhsili üçün, (2013), Педагогика, учебник (2015, şərikli), Ailə pedaqogikası (2016, şərikli), dos.M.Nəzərov “Управленческая педагогика и психология”, Учебно-методическое пособое, (2007), “Yuxarı sinif şagirdlərinin vətəndaşlıq tərbiyəsi”, (2003, şərikli); dos.Ş.Azadəliyeva “Təhsil-tərbi¬yənin müasir problemləri” (2011); dos.E.Hüseynova “Kiçik yaşlı məktəb¬lilərdə özünəinam tərbiyəsi” (2001); p.ü.f.d., b/m.Ə.İsmayılxanova “Əxlaqi-mənəvi dəyərlər” (2015) adlı dərslik və dərs vəsaitlərini göstərə bilərik.

Xarici Əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

Kafedra əməkdaşları əldə etdiyi elmi nəticələr dəfələrlə bir sıra xarici ölkələrdə, o cümlədən Rusiyada, Ukraynada, Özbəkistanda, Gürcüstanda, Türkiyədə və başqa xarici ölkələrin mətbuat orqanlarında məqalələr nəşr etdirmiş, keçirilən beynəlxalq elmi konfransların və simpoziumların işində tezis və məqalələrlə iştirak etmişlər.[3]

Türk və Şərqi Avropa xalqları tarixi və tarixin tədrisi metodikası kafedrası[redaktə | əsas redaktə]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1930-cu ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutu yenidən təşkil ediləndə fəaliyyət göstərən kafedralardan biri SSRİ tarixi kafedrası idi. Kafedraya müxtəlif illərdə prof. B.N.Tixomirov (1930-1937), dos. Ə.B.Şükürzadə (1938-1941), dos. C.Ə.Rəhimov (1941-1945), prof. C.M.İbrahimov (1945-1974), prof. İ.M.Həsənov (1975-1981), prof. Ş.Ə.Sadıxov (1981-1994), prof. D.H.Qüdrətov (1994-1999), prof. O.B.Sultanov (1999-2011) rəhbərlik etmişdir. 2011-ci ildən kafedraya dos. Rəcəb Əliyev rəhbərlik edir.

SSRİ-nin dağılması ilə əlaqədar kafedranın strukturunda və adında əsaslı dəyişiklik edilmiş, «Türk, Qafqaz və Şərqi Avropa xalqları tarixi» müstəqil fənn, eləcə də əvvəllər kafedrada tədris olunan «Tarixşünaslıq», «Mənbəşünaslıq», «Tarixin tədrisi metodikası» fənləri yenidən tədris planına daxil edilmişdir.

Prof. Ş.Ə.Sadıxov Zaqafqaziya respublikalarının iqtisadi və mədəni əlaqələri tarixini, prof. Ə.Ş.Şahmirov Azərbaycanda kimya sənayesi tarixini tədqiq edən ilk tarixçi-alim kimi yadda qalmışlar.

ADPU TCF Türk və Şərqi Avropa Xalqları Tarixi kafedrasl

On ildən artıq kafedraya rəhbərlik etmiş prof. O.B.Sultanovun «XX əsrin 80-ci illərinin sonu -90-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanda siyasi mübarizə» (1995) adlı monoqrafiyasında Azərbaycan xalqının suverenlik və milli müstəqillik uğrunda mübarizə tarixi hərtərəfli tədqiq olunınuşdur. Onun «Xocalı soyqırımı əsrin faciəsidir» (1998) adlı əsərində Azərbaycan xalqının başına gətirilən müsibətlərdən bəhs olunur. O həm də BDU-nun Siyasi tarix kafedrası əməkdaşlarının hazırladıqları «Siyasi tarix» (1998) dərsliyinin müəlliflərindən biridir. O, dəfələrlə Türkiyə və Gürcüstanda keçirilən beynəlxalq elmi konfrans və simpoziumlarda iştirak etmiş, Kütahiyyə Universitetində isə «Müasir dünyanın inkişaf meyilləri» mövzusunda məruzə etmiş və həmin məruzə ingilis dilində çap olunınuşdur. Prof. O.Sultanov A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən dissertasiya şurasının üzvü olmuşdur. Hazırda o, Ali Attestasiya Komissiyasında ekspert şurasının və Naxçıvanda fəaliyyət göstərən dissertasiya şurasının üzvü kimi fəaliyyət göstərir. Tarixçi kadrların hazırlanınasında onun xüsusi xidmətləri vardır.

Prof. D.H.Qüdrətovun hazırladığı «Türk xalqlarının tarixi» (2000) dərs vəsaiti bu sahədə respublikamızda mövcud boşluğu doldurmağa xidmət edən ilk dərs vəsaitidir. Dos. S.X.Məmmədovanın «Krım xanlığı», «Qasım xanlığı» (1993), dos. P.Ş.Səfərovun «90-cı illərdə Azərbaycanın beynəlxalq vəziyyəti və xarici siyasəti» (1993), «Şərqi və Qərbi hunlar» (1997), Q.Bəşirovun «Osınanlı imperiyasının yaranınası, onun daxili və xarici siyasəti» (2000), dos. S.M.Seyidovanın «Türk xalqlarının etnik mənşəyi» (1997) adlı əsərləri türk xalqlarının tarixinin ətraflı öyrənilməsinə xidmət edir. Dos. S.M.Seyidova 3 ay müddətində ABŞ-da ixtisasartırına təcrübəsində olmuş, 2010-cu ildə Moskvada keçirilən beynəlxalq elmi konfransda iştirak etmişdir.

Kafedranın «Tarixin tədrisi metodikası» fənnini tədris edən əməkdaşları insan və cəmiyyət fənlərinin tədrisi ilə əlaqədar da bir sıra dərs vəsaiti, tədris-metodik ədəbiyyat nəşr etdirınişlər. Pedaqoji elmlər doktoru M.Əmirovun «Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının əsasları» (1996), «İnsan və cəmiyyət» (VIII-XI siniflər üçün, 1996), «Tarixin tədrisində şagirdlərin müstəqil işlərinin təşkili» (2000), «Tarix təliminin metodikası» (2000), «Orta məktəbdə tarixin fəal interaktiv təlimi metodikası» (2011), dos. T.F.İsgəndərovun «Ümumtəhsil məktəblərində «Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti» mövzusunun tədrisinə dair» (1995) və s. əsərləri bu qəbildəndir. Kafedra əməkdaşları «İnteraktiv təlim Resurs-mərkəzi» vasitəsi ilə yeni təlim texnologiyasının tədqiqi, tətbiqi və təbliği sahəsində uğurlu işlərini davam etdirirlər. Mərkəz Açıq Cəmiyyət İnstitutu -Yardım Fondunun respublikada keçirdiyi beynəlxalq konfrans və seminarlarda yaxından iştirak edir.

Prof. M.İ.Əmrahov 2010-cu ildən kafedrada professor vəzifəsində çalışır. O, «Azərbaycanda ali məktəb quruculuğu, ali pedaqoji təhsilin təşkili və inkişafı tarixinin oçerkləri» (1917-1941) (2007), «Qarabağ xanlığı» (2008), «XX əsrdə Azərbaycanda milli-azadlıq hərəkatı» (2009), «Azərbaycan İkinci Dünya müharibəsi dövründə» (2010), «Böyük İpək yolu» (2011), «Şərqi Avropada türk tayfaları birliyi» (2010) adlı dərslik və dərs vəsaitlərinin, 30-dan artıq elmi-metodiki məqalənin müəllifıdir. 2010-cu ildə ADPU-da keçirilən «İlin müəllimi» müsabiqəsinin qaliblərindən biri olmuşdur.

Dos. P.Ş.Səfərovun «90-cı illərdə Azərbaycanın beynəlxalq vəziyyəti və xarici siyasəti» (1999), «Müstəqil Azərbaycan Rusiya, İran və Türkiyənin geosiyasi maraqlarında» (2011) monoqrafiyaları və 15 elmi məqaləsi çap etdirilmişdir. Dos. S.M.Seyidova «Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələri (1920-1930-cu illər)» (1988), «Osınanlı imperiyasında milli münasibətlər məsəələri, erınəni məsələsi (XIX əsrin II yarısı -XX əsrin I rübündə)» (2002), «Türk xalqlarının etnogenezi» (Orta Asiya, Qazaxıstan, Volqaboyu, Ukrayna və Sibirdə yaşayan türk xalqları) (2002) kitablarının, 30-dan artıq elmi-metodiki məqalənin müəllifıdir.

Dos. Q.İ.Bəşirovun «Türk xalqları tarixi və Azərbaycan» (2000), dos. A.Y.Piriyevanın «Teymurilər dövlətində mədəniyyət» (2006), «Türk xalqlarının sovet dövrü tarixi» (şərikli, 2009), baş müəllim E.C.Qasımovanın «1920-30-cu illərdə Azərbaycanda ali pedaqoji təhsil» (2000), dos. E.Ə.Məmmədovun «Türk dünyasının görkəmli şəxsiyyətləri» (2010) adlı dərslik və dərs vəsaitləri, İ.S.Mahmudov, T.M.İsayeva, O.H.Sadıqzadənin Türk xalqları və tarixin tədrisi metodikasına dair elmi-metodiki məqalələri xüsusi maraq doğurur.

Son illərdə kafedra əməkdaşları tərəfindən 12 monoqrafiya, 13 dərs vəsaiti, 15 proqram çap edilmişdir. 2006-2011-ci illərdə kafedrada 1 doktorluq, 2 namizədlik dissertasiyası müdafıə edilmişdir. Prof. O.B.Sultanov, dos. M.Əmirov, dos.Q.Bəşirov Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi nəzdində fəaliyyət göstərən Elmi Metodik şuranın üzvüdürlər.

Hazırda kafedrada 20 nəfər -2 nəfər elmlər doktoru, professor (Oqtay Sultanov, Mais Əmrahov), 1 pedaqoji elmlər doktoru, dosent (Mübariz Əmirov), 12 nəfər fəlsəfə doktoru, dosent (Rəcəb Əliyev (kafedra müdiri), Səidə Məmmədova, Tahir İsgəndərov, Sevinc Seyidova, Pərviz Səfərov, Qabil Bəşirov, Afaq Piriyeva, Elmira Qasımova, İsınayıl Mahmudov, Eldəniz Məmmədov, Dəyanət Musayev, Səbinə Həziyeva), 3 nəfər baş müəllim (Ofelya Sadıqzadə, Təranə İsayeva, Musayev Əfqan), 2 nəfər müəllim (İsa Quliyev, Taleh Cəfərov) çalışır.

Statik göstəricilər (2017)[redaktə | əsas redaktə]

  • 18 nəfər professor–müəllim heyəti
  • 3 nəfər elmlər doktoru, professor;
  • 1 nəfər pedaqoji elmlər doktoru, dosent;
  • 8 nəfər fəlsəfə doktoru, dosent;
  • 3 nəfər fəlsəfə doktoru, baş müəllim;
  • 1 nəfər fəlsəfə doktoru müəllimi;
  • 3 nəfər baş müəllim;
  • 3 nəfər müəllim;
  • 2 nəfər laborant heyəti çalışır.

Elmi fəaliyyət[redaktə | əsas redaktə]

«Türk və Şərqi Avropa xalqları tarixi və tarixin tədrisi metodikası» kafedrasının elmi-tədqiqat işlərinin istiqamətləri əsasən Türk dünyası xalqları, Qafqaz xalqları tarixi və tarixin tədrisi metodikası və onun metodologiyası üzrə üç istiqamətdə aparılır.

Türk dünyası xalqları problemi üzrə IX–XX əsrlərdə türk xalqlarının iqtisadi-siyasi və sosial–mədəni həyatı tədqiq edilməsi məsələlrindən ibarətdir. Kafedranın professoru O.B.Sultanov bu istiqamətdə XX əsrin 80-ci illərinin 90-cı illərinin əvvəllərində «Azərbaycanın siyasi mübarizəsi» istiqamətində tədqiqat aparmış və səmərəli nəticələr əldə etmişdir. Kafedrada türk xalqları tarixi problemi istiqamətində IX-XX əsrlərdə türk xalqlarının iqtisadi-siyasi və sosial-mədəni həyatı problemi işlənmişdir. Kafedranın əsas istiqamətlərindən olan «Qafqazda ictimai, siyasi, iqtisadi həyat və Qafqazda münaqişələr» problemi öyrənib tədqiq etmək yaranmış ictimai-siyasi həyatın qanunauyğunluqlarını müəyyən etməkdir.

Kafedranın əsas elmi-tədqiqat istiqamətlərindən olan Tarixin tədrisi metodikası üzrə «Orta ümumtəhsil məktəblərində tarixin tədrisinin təkmilləşdirilməsi üsulları və vəzifələri» problemi üzrə tədqiqat aparmaqla tarixin tədrisində tələbələrdə vətəndaşlıq tərbiyəsinin formalaşması istiqamətlərini müəyyən etməkdir.

Kafedranın əməkdaşları Türkiyə, Rusiya, Gürcüstanın bir sıra Universitetlərlə əməkdaşlıq edir. Novosibirsk, Ukrayna, Moskva, Volqaqrad Universitetlərində kafedranın əməkdaşlarının elmi əsərləri çap edilmişdir. Kafedra Azərbaycan EA-nın A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutu ilə elmi problemlərin işlənilməsində əməkdaşlıq edir. Kafedra BDU-nun «Türk xalqları tarixi», «Qafqaz xalqları tarixi»və «Tarixin tədrisi metodikası» kafedraları ilə əməkdaşlıq edir. Kafedra magistratura üçün metodika sahəsində yeni standartlar tələbində proqram işləyib hazırlamış və Respublika Universitet və İnstitutların magistrlərinin istifadəsinə verilmişdir.

Aparılan tədqiqat işləri üç problem istiqamətində olmuşdur. Həmin istiqamətlərdə «Türk dünyası», «Qafqaz xalqları» və «Tarixin tədrisi metodikası» məsələləri qoyulmuş tədqiqat mövzuları üzrə işlənilib və nəticələr dərs vəsaiti, metodik vəsait və elmi məqalələr formasında nəşr edilmişdir.

Bu müddət ərzində kafedrada 1 nəfər pedaqoji elmlər doktoru, 3 nəfər tarix üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 8 nəfər Respublika Təhsil Nazirliyinin «Müasir Təlim Texnologiyaları təlim və Resurs mərkəzinin» sertifikatlarını almışdır. Aparılan tədqiqatların nəticələri olaraq son 5 ildə kafedra üzrə 14 monoqrafiya, 13 dərs vəsaiti və 20-dən artıq proqram buraxılmışdır.

Tədris işi[redaktə | əsas redaktə]

BAKALAVR PİLLƏSİ ÜZRƏ[redaktə | əsas redaktə]
  • Türk xalqları tarixi
  • Tarix müəllimliyi, Tarix-Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Qafqaz xalqları tarix
  • Tarix müəllimliyi, Tarix-Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarixin tədrisi metodikası
  • Tarix müəllimliyi, Tarix-Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Türk xalqlarının sovet dövrü
  • Tarix müəllimliyi, Tarix-Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Türk xalqlarının mədəniyyəti
  • Tarix müəllimliyi, Tarix-Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Şərqi Avropa xalqları tarixi
  • Tarix müəllimliyi, Tarix-Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • SF: XVIII-XIX əsrlərdə Rusiya-Qafqaz münasibətləri
  • Tarix müəlliliyi ixtisası
  • SF: Türk xalqlarının tarixşünaslığı
  • Tarix müəlliliyi ixtisası
  • SF: Tarixin interaktiv təlimi
  • Tarix müəlliliyi ixtisası
  • SF: Azərbaycanın türkdilli ölkələrlə əlaqələri
  • Tarix müəlliliyi ixtisası
MAGİSTRATURA PİLLƏSİ ÜZRƏ[redaktə | əsas redaktə]
  • Məktəbdə tarixin təlimi prosesi
  • Tarixin tədrisi metodikası ixtisası
  • Sosial-iqtisadi materialların tədrisi üsulları
  • Tarixin tədrisi metodikası ixtisası
  • Hərbi-siyasi tarixi materialların tədrisi üsulları
  • Tarixin tədrisi metodikası ixtisası
  • Mədəni-tarixi materialların tədrisi üsulları
  • Tarixin tədrisi metodikası ixtisası
  • Tarix təlimində müəllim və şagirdlərin fəaliyyət
  • Tarixin tədrisi metodikası ixtisası
  • Tarix təlimində yeni texnologiyalardan istifadə
  • Tarixin tədrisi metodikası ixtisası
  • Tarix üzrə sinifdənkənar işlər
  • Tarixin tədrisi metodikası ixtisası
  • SF: Ümumtürk xalqları ərazisində iötidai icma quruluşu və qədim dövr
  • SF: Şagirdlərdə siyasi mədəniyyətin formalaşdırılması
  • Tarixin tədrisi metodikası ixtisası
  • SF: Tarix dərslərində şagirdlərin təfəkkürünün inkişaf etdirilməsi yolları
  • Tarixin tədrisi metodikası ixtisası
  • SF: Tarix təlimində şagirdlərin müstəqil işlərinin təşkili
  • Türk dünyası ixtisası
  • SF: Azərbaycan Respublikasında tarix təhsilinin inkişaf mərhələləri
  • Tarixin tədrisi metodikası ixtisası
  • SF: Tarix təlimində mətnlə iş metodları
  • Tarixin tədrisi metodikası ixtisası
  • SF: Tarix təlimində şagirdlərin mənəvi tərbiyəsi
  • oTarixin tədrisi metodikası ixtisası

Kafedranın professor-müəllim heyəti bakalavr pilləsi üzrə yalnız Tarix fakültəsində Türk dünası xalqları, Qafqaz xalqları tarixi və Tarixin tədrisi metodikası kursları üzrə yüksək səviyyədə mühazirələr oxuyur və seminar dərsləri aparırlar.

Bakalavr pilləsi ilə yanaşı olaraq kafedrada HSM 07 00 10–Türk dünyası və HSM 07 00 04 Tarixin tədrisi metodikası istiqamətləri üzrə magistr hazırlığı həyata keçirilir.

Kafedra üzrə tədris planında nəzərdə tutulmuş bütün fənlər üzrə tədris proqramları hazırlanmış və Elmi Şurada təsdiq edilmişdir. Bütün fənlər üzrə tədris mövcud təqvim-tematik planlara uyğun olaraq aparılır. Son illərdə kafedrada tədris olunan fənlərin dərslik və dərs vəsaitləri ilə təmin olunması sahəsində uğurlu addımlar atılmışdır. Belə ki, kafedra əməkdaşları tərəfindən dərslik və dərs vəsaitləri hazırlanıb tələbələrin istifadəsinə verilmişdir. Bunlara misal olaraq O.B.Sultanov BDU-nun Siyasi tarix kafedrasının əməkdaşları ilə birlikdə hazırladığı «Siyasi tarix»dərsliyi (1998), D.Qüdrətov «Türk xalqları tarixi (2004)», M.Əmrahov «XX əsrdə Azərbaycanda milli azadlıq hərəkatı» (2009) dərslik, «Qarabağ xanlığı» (2008), «Şərqi Avropada türk tayfa birlikləri» (2010) metodik vəsait, M.Əmirov «Konstitusiyanın əsasları» (1996), «Tam orta məktəbdə tarixin fəal/interaktiv təlimi metodikası» (2011) dərs vəsaiti, Q.Bəşirov, A.Piriyeva «Türk tarixi və Azərbaycan» (2010) metodik vəsait., A.Piriyeva «Teymurilər dövlətində mədəniyyət» (2006) metodik vəsait, S.Seyidova «Osmanlı imperiyasında milli münasibətlər erməni məsələsi» (2002) dərs vəsaiti, Türk xalqlarının etnogenezi (2002) metodik vəsait, müəllim hazırlığı və orta təhsilin perespektivləri metodiki vəsait (2005).

Xarici Əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

Uzun illər ərzində kafedranın əməkdaşları MDB məkanında olan bir sıra respublikaların universitetləri və elmi məruzələri ilə, həmçinin Türkiyə, Kipr, Rusiya, İran, Özbəkistan, Ukrayna, Gürcüstan və digərləri ilə əlaqə saxlayır.

Kafedra əməkdaşlarının əldə etdikləri elmi nəticələr dəfələrlə xarici ölkələrdə, o cümlədən Türkiyədə, Kiprdə, Rusiyada, Ukraynada, Gürcüstan və Özbəkistanda və başqa xarici ölkələrdə keçirilən beynəlxalq konfranslarda və simpoziumlarda məruzə edilmiş elmi ictimaiyyət tərəfindən maraqla qarşılanmışdır.[4]

Azərbaycan Tarixi Kafedrası (kafedra müdiri dos.N.Ə.Əhmədova)[redaktə | əsas redaktə]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1931-ci il sentyabrın 29-da ADPİ-də fəaliyyət göstərən 28 kafedra sırasında Azərbaycan tarixi kafedrası da var idi. Kafedraya prof.V.Xuluflu rəhbərlik edirdi. Vətən müharibəsi illərində kafedra ADU birləşdirilmişdir.

Kafedra 1943-cü ilin oktyabrında – ADU tərkibindən ayrılıb yenidən müstəqil fəaliyyətə başlayanda müstəqil tarix fakültəsinin yaradılması kafedraların, o sıradan Azərbaycan tarixi kafedrasının da fəaliyyətinə təkan vermişdir. Sonrakı illərdə kafedraya dosent İsmayıl Hüseynov (O, 1947-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir) rəhbərlik etmişdir. 1950-ci ilin əvvəllərində milli respublikaların tarixinin öyrənilməsinə Moskvanın mənfi münasibəti nəticəsində respublikamızın bütün ali məktəblərində Azərbaycan tarixi kafedralarının fəaliyyəti dayandırılmışdır. APİ-də Azərbaycan tarixinin tədrisi əvvəlcə SSRİ tarixi kafedrasının tərkibinə verilmiş, az sonra isə ümumiyyətlə, dayandırılmışdır. Yalnız ümummilli lider Heydər Əliyev Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi seçildikdən sonra, 1971-ci ildə APİ-də Azərbaycan tarixi kafedrası bərpa edilmişdir.

ADPU TCF Azərbaycan Tarixi kafedrasl
ADPU TCF Azərbaycan Tarixi kafedrasl

Kafedra yenidən təşkil ediləndə müdir vəzifəsinə professor N.A.Paşayev (1971-1987) seçilmişdir. 1989-2016-cı illərdə Azərbaycan tarixi kafedrasına əməkdar elm xadimi, Dövlət mükafatı laureatı, prof.Süleyman Məmmədov rəhbərlik etmiş, 6 oktyabr 2016-cı il tarixdən isə kafedra müdiri vəzifəsinə dos. Naibə Əhmədova təyin edilmişdir.

Statik göstəricilər (2017)[redaktə | əsas redaktə]

  • Professor- 3 nəfər
  • Fəlsəfə doktoru,dosent – 8 nəfər
  • Fəlsəfə doktoru, baş müəllim – 5 nəfər
  • baş müəllim – 1 nəfər
  • müəllim – 3 nəfər

Elmi fəaliyyət[redaktə | əsas redaktə]

Kafedrada (ümumi kurs), Azərbaycanın arxeologiyası, etnoqrafiyası, diyarşünaslığı, mənbəşünaslığı, tarixşünaslığı, Azərbaycan tarixi coğrafiyası, tarixi demoqrafiya kimi fənlər tədris olunur. Son illərdə Azərbaycanın Avropa və Asiya ölkələri ilə əlaqələri tarixi, Azərbaycanın XIX-XX əsr tarixinin aktual problemləri (bakalavr) də tədris planına daxil edilmişdir.

Prof.S.A.Məmmədov 15 ildən çoxdur ki, Təhsil Nazirliyi nəzdində fəaliyyət göstərən “Elmi Metodik” şuranın, Ali Attestasiya Komissiyası “Tarix üzrə”Ekspert Şurasının üzvüdür. 10 il (1976-1986) APİ-də, ixtisaslaşdırılmış müdafiə şurasının elmi katibi, 5 il BDU tarix fakültəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən Dissertasiya şurasının həmsədri, Respublika elmi-tədqiqat Pedaqogika elmləri İnstitutu (indiki Təhsil Problemləri İnstitutu) və 8 il Tarix İnstitutunun nəzdindəki dissertasiya Şuralarının üzvü olmuşdur. Prof.S.A.Məmmədovun rəhbərliyi dövründə kafedra elmi axtarışları tədris pedaqoji fəaliyyətlə məharətlə uzlaşdıra bilmişdir. Bu müddətdə kafedrada 98 məqalə, 5 monoqrafiya, 19 dərslik, 15 dərs vəsaiti, 32 proqram çap olunmuşdur.

Təkcə o, özü irili-xırdalı 400-ə qədər əsərin, o sıradan 5 monoqrafiya, 15 ümumtəhsil məktəbləri, 5 ali məktəb dərsliyinin 20 fənn proqramının müəllifidir.

S.A.Məmmədov və kafedra MEA Tarix, şərqşünaslıq, arxeologiya, etnoqrafiya institutları, BDU, Gürcüstanın tarix, etnoqrafiya və arxeologiya institutları, H.Sadası ad.Maxaçqala tarix, dil və ədəbiyyat institutu, Ankara Türk Tarix qurumu, İstanbul Universiteti tarix və ədəbiyyat bölümü ilə əlaqə saxlayır.

S.A.Məmmədovun–iki iri həcmli əsəri “XVII əsrin II yarısı-XVIII əsrin I otuzilliyində Azərbaycanın sosial-iqtisadi və siyasi həyatı” (Bakı, Elm, 1977) və “Azərbaycan XV–XVIII əsrin I yarısı mənbələrində” (Bakı, Elm, 1993) Nyu-York konqres kitabxanasının kataloquna düşmüşdür. Onu da əlavə edək ki, prof.S.A.Məmmədov Azərbaycanda qədim erməni dili üzrə yeganə mütəxəssisdir.

Professor S.A.Məmmədov fəaliyyətini uğurla davam etdirir. Elmi-pedaqoji fəaliyyətinə görə o, Pedaqoji Universitetin Elmi Şurasının qərarı ilə 2007 və 2011-ci illərdə “İlin alimi” adına layiq görülmüşdür. 2011-ci ildə “Kredo” qəzetində və 2012-ci ildə “Xalq qəzeti”ndə onun elmi-pedaqoji fəaliyyətindən bəhs edilən portret-oçerk dərc olunmuşdur.

Universitetin 85 illik yubileyi ərəfəsində, 2006-cı il dekabrın 26-da Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin sərəncamı ilə uzun illər səmərəli elmi-pedaqoji fəaliyyəti nəzərə alınaraq professor Süleyman Məmmədova “Əməkdar elm xadimi” fəxri adı verilmişdir. 2012-ci ildə isə ölkə Prezidentinin sərəncamı ilə “İrəvan xanlığı tarixi”nin yazılmasına görə professor Süleyman Məmmədov bir qrup müəlliflə birgə Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdür.

Süleyman Məmmədov 2005-2006-cı tədris ilindən etibarən ADPU-da “Qaynar xətt” xidmətinin rəhbəri kimi vaxtaşırı imtahan sessiyalarının müsbət nəticələrini dövri mətbuatda işıqlandırmış, əldə edilmiş nailiyyətlər barədə kütləvi informasiya vasitələrinin əməkdaşlarına müsahibələr vermişdir.

Professor Süleyman Məmmədovun ötən illərdə respublikada baş vermiş ictimai-siyasi hadisələrlə əlaqədar mətbuatdakı çıxışları diqqəti cəlb etmişdir.

Tədris işi[redaktə | əsas redaktə]

BAKALAVR PİLLƏSİ ÜZRƏ[redaktə | əsas redaktə]
  • Azərbaycan tarixi
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimliyi ixtisası
  • Riyaziyyat müəllimliyi ixtisası
  • Biologiya müəllimliyi ixtisası
  • Kiimya müəllimliyi ixtisası
  • Fizika müəllimliyi ixtisası
  • İbtidai sinif müəllimliyi ixtisası
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Qafqaz Albaniyası tarixinin problemləri
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • Tarixi coğrafiya
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • SF: Azərbaycan tarixinin mənbəşünaslığı və tarixşünaslığı
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • SF: XX əsr Azərbaycanda milli azadlıq hərəkatı
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • SF: Azərbaycan beynəlxalq əlaqələri
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
MAGİSTRATURA PİLLƏSİ ÜZRƏ[redaktə | əsas redaktə]
  • Azərbaycanda tarix elminin müasir problemləri
  • Azərbaycanın yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • Azərbaycan tarix elminin metodologiyası
  • Azərbaycanın yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • Azərbaycanda epiqrafik abidələr mənbə kimi
  • Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi ixtisası
  • Atabəylər dövləti
  • Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi ixtisası
  • Şirvanşahlar dövləti
  • Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi ixtisası
  • Ağqoyunlu Səfəvi dövlətləri ilə Avropa əlaqələri
  • Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi ixtisası
  • Orta əsr Azərbaycan dövlətinin dövlətçiliyi
  • Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi ixtisası
  • Xanlıqlar, sultanlıqlar
  • Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi ixtisası
  • Azərbaycanın qədim və orta əsr tarixinin mənbəşünaslığı
  • Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi ixtisası
  • Azərbaycanın farsdilli qaynaqları
  • Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi ixtisası
  • X-XII yüzilliklərdə Azərbaycan Gürcüstan əlaqələri
  • Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi ixtisası
  • Azərbaycanın orta əsr şəhərinin tarixi
  • Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi ixtisası
  • SF: ADR-in mədəni sahədə tədbirləri
  • Azərbaycanın yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • SF: Kənd təsərrüfatında kapitalizmin inkişafı
  • Azərbaycanın yeni və ən yeni tarixi ixtisası
  • SF: Sənayedə kapitalizmin inkişafı
  • Azərbaycanın yeni və ən yeni tarixi ixtisası

Azərbaycan tarixi kafedrasının professor-müəllim heyəti bakalavr pilləsi üzrə bütün fakültələrdə mühazirə və seminar dərsləri aparır. Eyni zamanda, “Azərbaycanın yeni və ən yeni tarixi” HSM–070013, «Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi»-HSM 070001 istiqamələri üzrə magistir hazırlayır. Kafedra üzrə tədris planında nəzərdə tutulmuş bütün fənnlər üzrə tədris proqramları hazırlanmış və Elmi Şurada təsdiq edilmişdir. Fənnlər üzrə tədris təqvim-tematik planı hazırlanıb müəllimlərin istifadəsinə verilir. Kafedra əməkdaşları tərəfindən dərslik, dərs vəsaiti və proqramlar hazırlanıb tələbələrin istifadəsinə verilmişdir. Məsələn, “Azərbaycan tarixi” bakalavr təhsili üzrə, (ixtisas və qeyri-ixtisas fakültələri), Dövlət imtahan proqramı, magistratura təhsili pilləsi üzrə - Azərbaycan xanlıqları, sultanlıqları və Rusiya müstəmləkəçiliyi dövründə aqrar münasibətlər, Ağqoyunlu və Səfəvi dövlətlərinin Avropa dövlətləri ilə əlaqəsi fənnləri üzrə proqram hazırlanmış və istifadəyə verilmişdir.

Xarici Əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

Uzun illər ərzində kafedra əməkdaşları keçmiş Sovetlər İttifaqının bir çox respublikaları və elmi mərkəzləri ilə, habelə Rusiya, Qazaxıstan,Türkiyə və başqa ölkələrin universitetləri və elmi-tədqiqat institutları ilə əlaqə saxlamış, elmi sahədə əməkdaşlıq etmişlər.

Kafedra əməkdaşları bir sıra xarici ölkələrdə, o cümlədən Rusiyada, Türkiyədə, İngiltərədə və başqa xarici ölkələrdə keçirilən beynəlxəlq elmi konfraslarda məruzə etmiş və elmi ictimaiyyət tərəfindən maraqla qarşılanmışdır.

Dos. Naibə Əhmədova 2016-cı il 11-13 oktyabrda keçirilən Özünütəhlil Potensialının Təkmilləşdirilməsi üzrə Təlimdə iştirak etmiş və sertifikatla təltif olunmuşdur. Kafedra əməkdaşlarından Təhsil Nazirliyinin təşkil etdiyi UNİCEF və digər qeyri-dövlət təşkilatları xətti ilə və universitetin nəzdindəki «Fəal təlim» üzrə keçirilən müxtəlif istqamətli kurslarında iştirak edərək uyğun sertifikatlar almışlar.[5]

Fəlsəfə və Sosial Fənlər Kafedrası (kafedra müdiri dos. A.Ə.Axundov)[redaktə | əsas redaktə]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Elmi Şurasının 12.02.2015-ci il tarixli iclasının qərarı ilə “Fəlsəfə” və “İqtisadi və sosial fənlər” kafedralarının birləşdirilməsi nəticəsində “Fəlsəfə və sosial fənlər” kafedrası yaradıldı.

2015-2017-ci illərdə professor M.A.Balayev “Fəlsəfə və sosial fənlər” kafedrasına rəhbərlik etmişdir.

2017-ci il sentyabr ayından Fəlsəfə və sosial fənlər kafedrasının müdiri vəzifəsini dosent Asif Axundov təyin edilmişdir.

Statistik göstəricilər (2018)[redaktə | əsas redaktə]

Kafedra üzrə

  • 1 elmlər doktoru, professor;
  • 1 elmlər doktoru, dosent;
  • 10 fəlsəfə doktoru, dosent;
  • 7 fəlsəfə doktoru, baş müəllim;
  • 3 baş müəllim;
  • 3 müəllim dərsləri tədris edir.

Elmi fəaliyyət[redaktə | əsas redaktə]

2017/2018-ci ildə Fəlsəfə və sosial fənlər kafedrasının 18 əməkdaşından 13 nəfəri elmi-tədqiqat işləri aparmışlar:

===== Elmi tədqiqat işləri aşağıdakı istiqamətlər üzrə aparılmışdır: =====

- dünyanın fəlsəfi anlayışı;

- Azərbaycanda sosial bazar iqtisadiyyatının təşəkkülü problemləri;

- müasir cəmiyyət və sosial-siyasi proseslərin inkişaf istiqamətləri;

- demokratik-hüquqi dövlətin yaradılması istiqamətləri.

Elmi-tədqiqat işləri əsasən qeyd edilən problemlərin araşdırılmasına yönəldilmişdir

- Fəlsəfi fikir tarixində tarixi prosesin dərki problemi

- Azərbaycanda sosial yönümlü iqtisadiyyatın formalaşması istiqamətləri

- Vətəndaş cəmiyyətinin fəaliyyətinin yüksəldilməsi yolları

- Gender probleminə kultroloji baxış

- Gender fəlsəfəsi

- Şəxsiyyətin formalaşmasında sosial-mədəni və milli amillərin rolu

- Müasir dünyagörüşü elmi-təbii və sosial komponentlər

- Dərketmə prosesində İKT-nin rolu

- Müasir dövrdə elmi-texniki tərəqqi

- İqtisadi dünyagörüş və onun formalaşması prosesi (aspektləri)

- Qloballaşma şəraitində Azərbaycan

-Azərbaycan Respublikasının seçki hüququ və seçki sistemi

- Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya statusu, səlahiyyətləri anlayışı, inkişaf tarixi və hüquq normaları. İnsan alveri probleminin təhlili.

Tədris işi[redaktə | əsas redaktə]

BAKALAVR PİLLƏSİ ÜZRƏ[redaktə | əsas redaktə]
  • Fəlsəfə
  • Bütün fakültələr, bütün ixtisaslar tədris olunur
  • İqtisadiyyat
  • İbtidai təhsil
  • Tarix-coğrafiya ixtisası
  • Coğrafiya ixtisası
  • Riyaziyyat və informatika ixtisası
  • Psixoloji xismət ixtisası
  • Sosiologiya
  • Sosial iş ixtisası
  • Fizika müəllimliyi ixtisası
  • Texnologiya müəllimliyi ixtisası
  • Riyaziyyat müəllimliyi ixtisası
  • Psixologiya müəllimliyi ixtisası
  • Politalogiya
  • İbtidai sinif müəllimliyi ixtisası
  • Sosial iş ixtisası
  • Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və Hüququn əsasları
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • Fiziki Tərbiyyə ixtisası
  • Məktəbəqədər təhsil ixtisası
  • Psixoloji xidmət ixtisası
  • İnformatika müəllimliyi ixtisası
  • TKimya müəllimliyi ixtisası
  • Kimya və biologiya müəllimliyi ixtisası
  • Ədəbiyyat müəllimliyi ixtisası
  • İngilis dili müəllimliyi ixtisası
  • Biologiya müəllimliyi ixtisası
  • Heydər Əliyev və Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası
  • Tarix müəllimliyi ixtisası
  • İnsan alverinə qarşı mübarizə
  • Məktəbəqədər təhsil ixtisası
  • Psixoloji xidmət ixtisası
  • Korreksiyaedici təlim ixtisası
  • Davamlı insan inkişafı
  • İbtidai sinif müəllimliyi ixtisası
  • Multikultiralizmə giriş
  • İbtidai sinif müəllimliyi ixtisası
MAGİSTR PİLLƏSİ[redaktə | əsas redaktə]
  • Fəlsəfə
  • İnformatika ixtisası
  • Fizikanın tədrisi metodikası və metodologiyası ixtisası
  • İnformatika fənninin tədrisi metodikası və metodologiyası
  • Riyaziyyatın tədrisi metodikası və metodologiyası ixtisası
  • İbtidai sinifdə tədrisin metodikası və metodologiyası ixtisası
  • Məktəbəqədər təlim və tərbiyənin metodikası və metodologiyası ixtisası
  • Kimyanın tədrisi metodikası və metodologiyası ixtisası
  • Biologiyanın tədrisi metodikası və metodologiyası ixtisası
  • Tarix fənninin tədrisi metodikası və metodologiyası ixtisası
  • Coğrafiya fənninin metodikası və metodologiyası ixtisası
  • Təhsildə qiymətləndirmə və monitorinq ixtisası
  • Fiziki tərbiyə və çağırışaqədərki hazırlıq fənlərinin tədrisi metodikası və metodologiyası ixtisası
  • Təhsildə sosial psixoloji xidmət ixtisası
  • Mnecment ixtisası
  • Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası
  • Korreksiyaedici təlim və tərbiyənin metodikası və metodologiyası ixtisası
  • Azərbaycan dili və ədəbiyyatının tədrisi metodikası və metodologiyası ixtisası
  • Təsviri incəsənət fənninin tədrisi metodikası və metodologiyası ixtisası
  • Musiqi fənninin tədrisi metodikası və metodologiyası ixtisası
  • Texnologiya fənninin tədrisi metodikası və metodologiyası ixtisası
  • İbtidai sinifdə tədrisin metodikası və metodologiyası ixtisası (rus bölməsi)
  • Məktəbəqədər təlim və tərbiyənin metodikası və metodologiyası ixtisası (rus bölməsi)
  • Korreksiyaedici təlim və tərbiyənin metodikası və metodologiyası ixtisası (rus bölməsi)

Son üç il ərzində kafedranın əməkdaşları tərəfindən 5 fənn proqramı, 2 metodik vəsait və 3 dərs vəsaiti hazırlanmışdır..

Xarici Əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

Fəlsəfə və sosial fənlər kafedrasının əməkdaşları AZSİİB təşkilatı, Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nəzdində Sosial problemlər ETİ ilə Azərbaycan Respublikası Prezident yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Fəlsəfə və psixologiya kafedrası, Bakı Dövlət Universitetinin Fəlsəfə, Sosial iş, Sosialogiya kafedraları,İdarəçilik Akademiyası və Sosiologiya kafedraları və AMEA–nın Fəlsəfə İnstitutu ilə daim əlaqə saxlayır, əməkdaşlıq edir, onların iclas və seminarlarında iştirak edir.[6]

İqtisadi Coğrafiya və CTM kafedrası (kafedra müdiri dos. O.Alxasov)[redaktə | əsas redaktə]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Kafedra 1970-ci ildən fəaliyyət göstərir. Müxtəlif vaxtlarda prof. N.N.Allahverdiyev, prof. H.Ə.Sadıxlı, dos. T.P.Gərayzadə, dos. D.M.Ələsgərov ona rəhbərlik etmişlər. Halhazırda dos. Kərəm Bayramov kafedraya rəhbərlik edir.

ADPU TCF İqtisadi Coğrafiya və CTM kafedrasının loqosu
ADPU TCF İqtisadi Coğrafiya və CTM kafedrasının loqosu

Kafedra əməkdaşları ilk günlərdən başlayaraq respublikada Coğrafiya elminin inkişafına, yüksək ixtisaslı coğrafiya müəllimi hazırlığına diqqətlə yanaşmışlar. Kafedra üzrə olan gənc müəllimlər və tədris köməkçi heyətinin dərindən ixtisaslaşmasına, magistrlərin hazırlanmasına ciddi fikir verilir. Regionların sosial – iqtisadi inkiıafı, ali və orta məktəbdə coğrafiyanın tədrisinin keyfiyyətini yüksəltmək istiqamətlərində elmi tədqiqat işi aparırlar.

Statistik göstəricilər[redaktə | əsas redaktə]

İqtisadi coğrafiya kafedrasının professor-müəllim heyəti:[redaktə | əsas redaktə]

  • 4 nəfər fəlsəfə doktoru, dosent
  • 3 nəfər fəlsəfə doktoru, baş müəllim
  • 9 nəfər müəllim
  • İqtisadi coğrafiya kafedrasının 5 nəfər tədris köməkçi heyəti:
  • 1 nəfər laboratoriya müdiri
  • 4 nəfər böyük laborant

Elmi fəaliyyət[redaktə | əsas redaktə]

“İqtisadi coğrafiya və CTM” kafedrası respublikada ali təhsilin bakalavriat və magistratura pillələrində “Coğrafiya müəllimliyi” istiqaməti üzrə əsas aparıcı ixtisas kafedrasıdır.

Kafedra, müasir təhsil sisteminin xüsusiyyətlərinə uyğun kəmiyyətlərə malik olan yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin hazırlanması üçün bir çox sahələri əhatə edən 30-dan çoxmüxtəlif fənnin tədrisini həyata keçirir.

Kafedranın tədris etdiyi fənlər, yüksək ixtisaslı mütəxəssislər tərəfindən azərbaycan və rus dillərində tədris olunur.

Tədris olunan fənlər üzrə tədrisin keyfiyyətini artırmaq, tədris prossesinin səmərəliliyini yüksəltmək, o cümlədən, tələbələrimizin müxtəlif sahələr üzrə nəzəri biliklərlə yanaşı, həm də təcrübi vərdişlərini artırmaq məqsədi ilə mütəmadi coğrafiyaçı olaraq alimlərin və pedaqoq mütəxəssislərinin iştirakı ilə elmi seminarlar keçirilərək onlara təhsil müddətində öyrənmiş olduqları biliklərin real həyatda istifadəsi öyrədilir. Bu mənada tədris metodikamızda nəzəriyyə və praktika arasında qurmağa çalışdığımız körpü və tarazlıq kafedramızın qeyd edilməyə dəyər ən önəmli özəlliyidir.

Kafedrada İqtisadi və sosial coğrafiyanın bütün sahələri ilə yanaşı bu fənlərin tədrisi metodikası da tədris olunur. Kafedra əməkdaşları iki istiqamətdə - “Regionların sosial-iqtisadi inkişafı” və “Ali və orta məktəblərdə coğrafiyanın müasir tədrisi metodikası problemləri” istiqamətində elmi-tədqiqat işləri aparılır. Kafedranın nəzdində tədris kabinələri, təlimdə texniki vasitələr laboratoriyası, magistrlər üçün xüsusiləşdirilmiş kabinə fəaliyyət göstərir.

Kafedrada nəzəri bilikləri təcrübi şəkildə əlaqələndirmək, tələbələrin hərtərəfli inkişaf etmiş, savadlı, qabiliyyətli və dünyagörüşlü inkişafı üçün uzaq kompleks çöl təcrübələri həyata keçirilir. Bakı şəhərinin nümunəvi orta məktəblərində coğrafiya fənlərinin müasir tədris metodları ilə öyrədilməsində fəal iştirak edir, şagirdlər və orta məktəb kollektivi ilə birgə tədbirlər, viktorinalar, müsabiqələr, tədrisin keyfiyyətini artırmaq üçün elmi-təcrübi konfranslar təşkil edirlər. Kafedra əməkdaşlarından dos.K.B.Bayramov, dos.M.X.Məmmədov, dos.Y.Q.İsmayılov ali məktəblər üçün dərs vəsaitləri, metodik tövsiyyələr, dos.O.K.Alxasov, dos.D.M.Ələsgərov, b/m.M.İ.Verdiyeva orta məktəblər üçün dərslik, dərs vəsaitləri, praktikum hazırlığında fəal iştirak edir. O.K.Alxasov orta məktəblərin VII, IX və X, D,Ələsgərov VII, Q.M.Səmədov VIII sinifləri üçün dərsliklərin müəllifləridir. Kafedra müxtəlif ali məktəblərin müvafiq kafedraları, AMEA-nın H.Əliyev adına Coğrafiya institutunun, Təhsil Nazirliyinin Təhsil İnstitutunun müvafiq şöbələri ilə elmi-pedaqoji və elmi-tədqiqat işləri aparır, elmi seminar və konfranslarda iştirak edir.

ADPU TCF İqtisadi Coğrafiya və CTM kafedrası
ADPU TCF İqtisadi Coğrafiya və CTM kafedrası

K.Bayramov, Y.İsmayılov, S.İmanovanın “Latın Amerikası ölkələri”, K.Bayramovun “Təbiətdən istifadənin iqtisadi və ekoloji problemləri”, M.Məmmədovun “Dünya təsərrüfatının coğrafiyası” dərs vəsaitləri ali məktəb tələbələri və magistrləri üçün hazırlanmış vəsaitdir.

Tədris işi[redaktə | əsas redaktə]

BAKALAVR PİLLƏSİ[redaktə | əsas redaktə]
  1. Əhali coğrafiyası
  2. Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  3. Dünyanın iqtisadi və sosial coğrafiyası
  4. Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  5. Coğrafiyanın tədrisi metodikası
  6. Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  7. Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  8. Azərbaycanın iqtisadi və sosial coğrafiyası
  9. Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  10. Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  11. İstehsalın texniki-iqtisadi əsasları
  12. Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  13. Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  14. Dünya təsərrüfatının coğrafiyası
  15. Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  16. İqtisadi coğrafiyaya giriş
  17. Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  18. Xəzərin iqtisadi coğrafiyası
  19. Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  20. Regionların iqtisadi coğrafiyasi
  21. Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  22. Avropa ölkələrinin coğrafiyası
  23. Tarix-coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  24. Ümumitəhsil kurikulumun əsasları
  25. Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  26. Xəzərin iqtisadi coğrafiyası
  27. Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
MAGİSTRATURA PİLLƏSİ ÜZRƏ[redaktə | əsas redaktə]
  1. Coğrafiyanın tədrisinin müasir problemləri
  2. CTM tarixi və metodologiyası
  3. CTM tədqiqat metodları
  4. CTM pedaqoji və psixoloji əsaslar
  5. Coğrafiyanın təlim vasitələri
  6. Məktəb coğrafiyasında İKT-dən istifadə
  7. Coğrafiya dərslərində interaktiv təlim
  8. Coğrafiya tədrisində diyarşünaslıq prinsipi
  9. Məktəb coğrafiyasının elmi-nəzəri əsasları
  10. Coğrafiya təliminin əsasları
  11. Fiziki coğrafiyanın anlayışların formalaşması
  12. İqtisadi coğrafiyanın anlayışların formalaşması
  13. Coğrafiya kabinələri və meydançalarında aparılan işlər
  14. Xəritə və digər kartoqrafik vasitələr
  15. Coğrafiya dərslərində riyazi hesabların aparılması metodları

Kafedra təsdiq olunmuş tədris planına uyğun olaraq fəaliyyət göstərir. Bir qayda olaraq mühazirələr böyük elmi və tədris təcrübəsi olan elmi dərəcəli müəllimlər tərəfindən oxunur, praktik dərslərdə müəllimlər geniş təhlil və test nümunələrinin hazırlanması və yerinə yetirilməsini həyata keçirirlər. Kafedranın əməkdaşları tərəfindən keçirilən fənlərə dair metodik tövsiyyə və dərs vəsaitləri hazırlanaraq tələbələrin istifadəsinə verilmişdir.

Xarici Əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

Kafedranın dosenti O.K.Alxasov 2009-cu və 2011-ci illərdə Türkiyə Respublikasında Ankara şəhərində təlim-tərbiyə kurulunda kurikulum üzrə kurslarda dinləyici olmuş və sertfikat almışdır. O, həmçinin Ankarada Hacıtəpə Universitetində (2010), Eskişehirdə Osmanqazi Universitetində (2013) Kocaeli Universitetində (2014), İstanbul şəhərində Texnik Yıldız Universitetində (2014) müxtəlif Elmi konfranslarda elmi məruzələrlə çıxış etmişdir. 2011-ci ildə O.Alxasov Cənubi Koreyaya dəvət olunmuş Seul şəhərindəki məktəblərdə, Təhsil Nazirlirliyində, Koreya Akademiyasında görüşlər keçirmişdir. Onun Rusiyada (Tümen), Ukraynada (Poltava) elmi məqalələri çap olunmuşdur. Türkiyədə çap olunacaq yeni Təhsil jurnalına (Eğitim Dərgisi) redaksiya heyətinə üzv kimi dəvət olunmuşdur.

Kafedranın dosenti S.H.İmanova Antaliyada keçirilən Təhsil konfransında (aprel 2017) iştirak edərək elmi məruzə ilə çıxış etmişdir. F.Məmmədova və N.axundova Kocaeli Universitetində keçirlən konfransda (2014) elmi məruzə ilə çıxış etmişdir. Dos.M.Məmmədovun Rusiyada (Sankt Peterburq), b/müəl.N.Axunivanın, nüəl.L.İ.Əliyevanın, dos.S.İmanovanın Rusiyada elmi məqalələri çap olunmuşdur.[7]

Ümumi Coğrafiya Kafedrası[redaktə | əsas redaktə]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində ümumi coğrafiya kafedrası 1934-cü ilin may ayında təşkil olunmuşdur. Bu dövrdə kafedrada akademik A.N.Cavaxişvili, “Fiziki coğrafiya kursu”, “Zaqafqaziyanın fiziki coğrafiyası” kitablarının müəllifi prof. A.F.Lyayster, ADPİ-də 1926-cı ildən coğrafiya müəllimi işləmiş tələbələr üçün rusca - azərbaycanca coğrafiya lügətinin müəllifi Q.L.Xalfen, prof.M.M.Əliyev və digər tanınmış alim-pedaqoqlar çalışmışlar.

1939-cu ildə kafedra “İqtisadi coğrafiya” və “Fiziki coğrafiya” kafedralarına bölünmüşdür. 1966-cı ildə ADPİ-da coğrafiya ixtisasının bərpa olunması ilə əlaqədar yenidən coğrafiya kafedrası təşkil edilir və 1970-ci ildə “Fiziki coğrafiya” və “İqtisadi coğrafiya və coğrafiyanıən tədrisi metodikası” kafedralarına parçalanır.

1974-cü ildə Ümumi coğrafiya kafedrası öz fəaliyyətini yenidən davam etdirir, fiziki – coğrafiya kafedrası ümumi coğrafiya və fiziki coğrafiya kafedralarına bölünür. Yenidən bərpa olunan ümumi coğrafiya kafedrasına coğrafiya elmləri namizədi, dosent P.S. Mirzəyev rəhbərlik edir. Həmin dövrdə kafedranın 21 əməkdaşı olmuşdur: dosentlər P.S.Mirzəyev, O.U.Osmanov, M.N.Rəcəbov, Ə.H.Hüseynov, Z.Əfəndiyev, O.M.Rzayev, baş müəllimlər X.Ə.Vəliyev, S.B.Məmmədov, A.M.Hüseynov, O.M.Bəşirov, A.İ.Əzizbəyova, T.Xəlilova, müəllimlər H.M.Qəniyeva, A.Z.İsmayılova, S.Mirmahmudova, M.B.Rəsulova, lab/müdiri İ.Karpinskaya, b/l L.M.Əsgərova, b/l B.Rəhimova, b/l M.C.Əliyev.

ADPU TCF Ümumi Coğrafiya Kafedrası, kafedra müdiri c.e.d. Məhəmməd Abduyev

Kafedrada meteorologiya və iqlimşünaslıq üzrə aparılan tədqiqat işlərində Coğrafiya İnstitutunun İqlimşünaslıq şöbəsi ilə yaradılan elmi əməkdaşlığın böyük rolu olmuşdur. 1974-1977 və yenidən 1992-1997-ci- illərdə kafedraya rəhbərlik etmiş dos. P.S.Mirzəyev AMEA-nın Coğrafiya İnstitutunun iqlim şöbəsinin yetişdirməsidir. Günəş radiasiyasının Azərbaycan ərazisinə təsirinin kəmiyyət və keyfiyyət göstəricilərinin Ə.M.Şıxlinskinin rəhbərliyi altında geniş proqramla öyrənilməsində P.S.Mirzəyevin xidmətləri böyük olmuşdur. 1978-ci ildə nəşr edilmiş “Azərbaycan SSR-nin istilik balansı atlası”nda P.S.Mirzəyevin çoxlu xəritə, qrafik və cədvəlləri özünün orijinallığı ilə fərqlənir. Atlas 1981-ci ildə diploma layiq görülmüşdür. P.S.Mirzəyevin “Naxçıvan MR-nın aqroiqlim xüsusiyyətləri” monoqrafiyası tələbələr üçün də qiymətli vəsaitdir. Tələbələrin Mirzə müəllim deyə müraciət etdiyi dos.P.Mirzəyev yüksək natiqlik qabiliyyətinə malik, şəxsiyyətinə hörmət və pərəstiş edilən bir insan idi. Ümumi coğrafiya kafedrasının hər bir tədbirində onun kəlamları yada düşür və adı hər zaman hörmətlə çəkilir.

Kafedrada işləmiş dos. O.U.Osmanovun coğrafiya dərsliklərininvə tədris vəsaitlərinin yazılması, tərcüməsi, redaktəsi, orijinal coğrafiya lüğətlərinin tərtibi sahəsində xüsusi əməyi olmuşdur. Onun A.A.Polovinkin “Ümumi fiziki coğrafiya” (B., 1950-ci il), L.P.Şubayev “Ümumi yerşünaslıq” (B., “Maarif” nəşriyyatı, 1986-cı il), “Məşhur səyyahlar və coğrafiyaşünaslar” (Bakı, 1967), “Dünyanın əhalisi” (B., Gənclik, 1968), “İzahlı coğrafiya lüğəti” (B., Azərnəşr, 1960-cı il) kitabları bu gün də tələbələrin stolüstü kitablarıdır.

Dos. S.B.Məmmədov Moskva şəhərində (L.Çubukovun rəhbərliyi altında) aqroiqlimşünaslıq sahəsində xeyli iş aparmışdır. Altı dilli izahlı ensiklopedik coğrafiya terminləri lüğətinin müəlliflərindəndir. Saleh müəllim rus və azərbaycan bölmələrində cox maraqlı mühazirələr aparması ilə öz tələbələrinin yaddaşında dərin iz buraxıb, hazirada vətənimizdən xaricdə yaşayır. Hava proseslərinin oroqrafik şəraitilə əlaqədar tədqiqi, iqlimi yaradan makroatmosfer proseslərinin növbələşdirilməsi təbii sinoptik hadisələrin mexanizminin öyrənilməsi sahəsində Ə.A.Mədətzadənin rəhbərliyi altında yetişmiş dos. A.Məmmədovun xeyli xidmətləri olmuşdur. Arif müəllimi insani keyfiyyətlərinə, obyektivliyinə, yüksək mədəniyyətinə görə tələbələr çox sevirdilər.

Vaxtilə “Məktəb coğrafiyası” bir çox konkret elmlərin (geomorfologiya, iqlimşünaslıq, meteorologiya, hidrologiya, okeanologiya, torpaqşünaslıq, əhali coğrafiyası, kartoqrafiya, topoqrafiya və s.) pedaqoji proyeksiyası olmuşdur. Kafedrada dosentlər Z.Əfəndiyev, A.M.Hüseynov və Ə.H.Hüseynov uzun müddət fakültəmizdə kartoqrafiyanın tədrisi ilə məşğul olmuşlar. Kafedranın dosenti A.M.Hüseynovun “Məktəb topoqrafiyası” (Maarif nəşriyyatı, B., 1987), “Coğrafiya xəritəsi və onun üzərində çalışmalar” (Maarif nəşriyyatı, B., 1997), “Plan və xəritə” bölməsində verilən bilik və bacarıqların formalaşmasına dair (metodik tövsiyyələr), (B., 1989), “Topoqrafiya və kartoqrafiya” (B., 1983) və s. dərs vəsaitləri bu gün də tələbələrin əsas dərs vəsaitlərindəndir.

Tədqiqi uzaq keçmişdən başlanan toponimika kafedramızda tədris olunan fənlərdən biridir. Kafedranın keçmiş əməkdaşı mərhum S.Mirmahmudovanın “Ermənistanın oykonimləri” (elmi rəhbəri Y.Yusifov olmuşdur) adlı əsəri mühüm elmi tədqiqat işidir.

Azərbaycan relyefinin mürəkkəbliyi özünəməxsusluğu ilə həmişə tədqiqatçıların diqqətini cəlb etmişdir. Ümumi Coğrafiya kafedrası yaradıldığı ilk dövrlərdən başlayaraq əsas aparıcı tədqiqat sahələrindən biri də geomorfologiya olmuşdur. Müxtəlif dövrlər ərzində aparılmış geomorfoloji tədqiqatların təhlili göstərir ki, bu respublikamızda qabaqcıl geomorfologiya elmi məktəbinin yaradılması ilə bağlı olmuşdur. Kafedra Azərbaycan EA Coğrafiya İnstitutu, SSRİ EA Okeanologiya institutları ilə elmi əlaqə saxlayır və əksər işləri onlarla koordinasiya edir. Kafedra üçün yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanmasında Moskvalı alimlərdən N.V.Dumitraşko, O.K.Leontyev, İ.P.Gerasimov, D.A.Lilkiyenberq respublikamızın aparıcı alimlərindən B.Ə.Budaqov, N.Ş.Şirinov, M.A.Müseyibov, A.A.Mikayılov və b. böyük rolu olmuşdur.

Dosent A.Əzizbəyova 30 ilə yaxın kafedrada çalışmışdır. Onun dosent O.Rza ilə birlikdə çap etdirdiyi “Geologiyadan çöl təcrübələrinin aparılmasına dair” metodiki göstərici bu gün də maraq doğurur.

Respublikamızda geomorfoloqların əldə etdiyi mühüm nailiyyətlərdən biri Xəzər dibinin və sahillərinin dinamikasının inkişaf qanunauyğunluqlarının tədqiqi kafedramızın əməkdaşı olmuş, c.e.d., prof. X.Ə.Vəliyevə (elmi məsləhətçisi O.K.Leontyev olmuşdur) məxsusdur. Orta və Cənubi Xəzərin qərb sahillərinin axınlar rejiminin küləkdən asılılığı dos. X.Vəliyev (1982) tərəfindən tədqiq olunmuşdur. O, “Xəzərin Abşeron sahillərinin geomorfologiyası və dinamikası” mövzusu üzərində elmi – tədqiqat işi aparmışdır. X.Vəliyev həm də AMEA – nın akademik H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunda müdafiə şurasının üzvü olmuşdur.

Coğrafiya elmlər doktoru, prof. X.Ə.Vəliyevin “Xəzərin, onun sahillərinin təbiəti və ekologiyası”( B., 1998), “Xəzər sahillərinə səyahət”, “Геоморфология и динамика Азербайджанских берегов Каспия”, “Ali məktəblərə daxil olan abituriyentlər üçün Coğrafiyadan vəsait”, “Azərbaycan Respublikasının neft – qaz akvatoriyaları sahillərinin dinamikası və geomorfologiyası” adlı əsərləri indi də öz aktuallığını saxlayır.

Əməkdar müəllim, f.e.n., professor M.C.Əliyev BDU-nun coğrafiya fakültəsini bitirdiyi ildən Gəncə Pedaqoji institutunda müəllim kimi fəaliyyət göstərmişdir. 20 yaşından tələbələrə mühazirələr oxuyan Mustafa müəllimi fitri istedadı, natiqlik qabiliyyəti, fəlsəfi düşüncə tərzi həmkarlarından fərqləndirirdi Mustafa müəllim yerşünaslığın istənilən bölməsindən apardığı mühazirələr, coğrafi qanunauyğunluqlara fəlsəfi baxışı çox böyük maraq doğurardı.

M.C.Əliyevin Ümumi coğrafiya kafedrasındakı əmək fəaliyyəti 1974-cü ildən başlamışdır. O, kafedrada baş laborantdan professor, kafedra müdiri vəzifəsinədək yüksəlmiş, 2003-2007 illərdə ümumi coğrafiya kafedrasının müdiri, 2008-2011-ci illərdə yeni təşkil olunmuş ekologiya kafedrasının müdiri, eyni zamanda 2003-cü ildən 2011-ci ildə vəfatınadək fakültənin dekanı vəzifəsində çalışmışdır. Cəmi 69 il ömür sürməsinə baxmayaraq universitetimizdə ona çox zaman “ağsaqqal” deyə müraciət edirdilər. Universitetimizin ictimai-siyasi tədbirlərində hər zaman universitet rəhbərliyi ilə birgə olar və üzərinə düşən tapşırıqları məsuliyyətlə icra edərdi.

M.C.Əliyev ekoloji situasiya, ekoloji şüur kimi coğrafiyanin fəlsəfi məsələləri ilə məşğul olurdu. “Coğrafiyanın inkişaf tarixi və səyyahlar”(ADPU – nun nəşri, I nəşr, Bakı 2009. 243 səh), “Coğrafiyanın inkişaf tarixi və səyyahlar” (ADPU – nun nəşri, II nəşr, Bakı 2009), “Meliorativ coğrafiya”(Pedaqoji universitet və BDU – də. Bakı, ADPU 2010) dərs vəsaitlərinin müəlliflərindəndir.

Hazırda kafedrada 9 nəfər fəlsəfə doktoru, dosent (Mətanət Əsgərova (dekan), Fərrux Həsənli (kafedra müdiri), Yavər Əliyev, Nurəddin Uluxanlı, Arifə İsınayılova, Hafızə Əsgərova, Adışirin Məmmədov, Oqtay Rzalı, Əkbər İmaməliyev), 3 nəfər müəllim (Telman Həbibov, İlhamə Qəribova, Leyla əliyeva) çalışır

Fakültə dekanı Dos. M.M.Əsgərova 2007-2012-ci illərdə Ümumi coğrafiya kafedrasının müdiri olmuşdur. O Dövlət torpaq və xəritəçəkmə komitəsinin sədri, topaqların ekologiyası və qiymətləndirilməsi sahəsinədə böyük bir məktəb yaratmış akademik Q.Ş.Məmmədov və kafedranın professoru Ş.G.Həsənovun yetişdirməsidir. M.M.Əsgərova 1986-cı ildə fakültəmizi fərqlənmə diplomu ilə bitirərək, Fakültə Elmi Şurasının qərarı ilə birbaşa əyani aspiranturaya göndərilmiş və müvəffəqiyyətlə AMEA-nın Torpaqşünaslıq və aqrokimya institutunda aspiranturaya daxil olmuş, 24 yaşında “Qarabağ düzü dağətəyi torpaqlarının kompleks aqronomik səciyyəsi və münbitlik modeli” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək k/t elmləri namizədi adı almışdır. Hazırda “Kür-Araz ovalığı pambıqaltı torpaqlarının ekoloji qiymətləndirilməsi ” mövzusunda doktorluq dissertasiyası üzərində işləyir.

Kafedra müdiri c.e.n., dos. F.A.Həsənli 1984-cü ildə “Dağlıq Talışın torpaqlarından səmərəli istifadə yolları” mövzusunda dissertasiya işi müdafiə etmişdir. Onun 50-yə qədər elmi məqaləsi ayrı – ayrı məcmuələrdə çapdan çıxmışdır. O bir sıra xəritələrin tərtibatçısıdır. Onun dosent M.C.Əliyevlə birlikdə “Coğrafiyanın inkişaf tarixi və səyyahlar”(ADPU – nun nəşri, I nəşr, Bakı 2009. 243 səh), “Coğrafiyanın inkişaf tarixi və səyyahlar” (ADPU – nun nəşri, II nəşr, Bakı 2009), “Meliorativ coğrafiya”(Pedaqoji universitet və BDU – də. Bakı, ADPU 2010) dərs vəsaitləri çapdan çıxmışdır.

Aspiranturanı bitirdikdən sonra AMEA-nın Torpaqşünaslıq və aqrokimya institutunda torpaqların aqroekologiyası və bonitirovkası laboratoriyasında elmi fəaliyyətini davam etdirmiş, 1992-ci ildən isə ümumi coğrafiya kafedrasında fəaliyyət göstərir.

Onun “Torpaq coğrafiyası torpaqşünaslığın əsasları ilə ” (Ş.G.Həsənovla birgə) adlı iki cilddən ibarət dərs vəsaiti 1996 (I hissə) və 2001-ci ildə (II hissə) çapdan çıxmışdır. 2010-cu ildə həmin kitab hər iki cild birlikdə əlavələrlə yenidən işlənmiş və təkrar nəşr olunmuşdur. M.M.Əsgərova “Geodeziyanın əsasları və kartoqrafiya fənlərinin öyrənilməsinə dair metodik göstərişlər”in və bir sıra fənlər üzrə proqramların müəllifidir. Onun respublikamızda və xaricdə müxtəlif jurnal və məcmuələrdə bir çox məqalələri nəşr olunmuşdur. 2003-ci ildə “Vektor” Beynəlxalq Elm Mərkəzinin “XXI Əsrin Gənc Alimi” diplomuna layiq görülmüşdür.

Kafedra AMEA-nın Coğrafiya institutunun torpaq coğrafiyası və Torpaqşünaslıq və aqrokimya institutunun torpaqların aqroekologiyası və bonitirovkası laboratoriyasının banisi professor Ş.G.Həsənov 1978-1991-ci illərdə ümumi coğrafiya kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Ş.G.Həsənov üzun müddət fakültənin dekanı vəzifəsini də icra etmişdir.

Torpaqşünaslıq sahəsində çalışan coğrafiyaçılarımızdan prof. Ş.G.Həsənov Universitetdə işlədiyi 35 ilə yaxın müddətdə “Torpaq coğrafiyası”, “Ümumi yerşünaslıq”, “Yerşünaslıq və diyarşünaslıq”, “Təbiətin mühafizəsi” fənlərindən yüksək səviyyədə mühazirələr oxumuş, hazırda magistrların hazırlanmasında, çöl təcrübələri və laboratoriya məşğələlərinin cihazlar üzrə canlı tədrisində və səmərəli aparılmasında xeyli əzmkarlıqla çalışır.

Prof. Ş.G.Həsənov təkcə Respublikamızda deyil, onun hüdudlarından kənarda, yüksək ixtisaslı xarici ölkə mütəxəssislərinin yetişdirilməsində də xeyli əmək sərf etmişdir. O, xaricdə - Birmada işlədiyi zaman onun təşəbbüsü ilə Birma İttifaqından keçmiş SSRİ-yə, Moskva şəhərinə - Patris Lumumba adına “Xalqlar Dostluğu Universitetinə“ 10 nəfər birmalı gənc mütəxəssis cəlb edilmiş, onlardan iki nəfəri prof. Ş.G.Həsənovun rəhbərliyi altında aspiranturada təhsilini davam etdirmiş, namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək vətənə qayıtmışdır.

Ş.G.Həsənov 300-dən çox elmi, elmi – kütləvi əsər, o cümlədən 10 monoqrafiya, 100-dən çox xəritənin, onlarla metodik göstəriş və təlimatın, dərs proqramlarının, 6 dildə “İzahlı ensiklopedik coğrafiya terminləri lüğətinin” müəllifidir. 20-yə qədər elmlər namizədi və magistr hazırlamışdır.

Ş.G.Həsənovun rəhbərliyi altında yüksək elmi dərəcə almış kadrlar hal – hazırda Respublikanın məsul vəzifələrində (Torpaq Komitəsinin sədri, Milli Məclisinin deputatı, İcra Hakimi və s.) müvəffəqiyyətlə çalışırlar. O, 70-ə qədər avtoreferata rəy yazmışdır. 50-dən artıq namizədlik və doktorluq dissertasiyalarına apponentlik etmişdir.

Ş.G.Həsənov Azərbaycan EA Torpaqşünaslıq Cəmiyyətinin fəxri üzvü, Azərbaycan EA Coğrafiya Cəmiyyətinin üzvü H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu ixtisaslaşmış müdafiə şurasının üzvüdür . 1997-ci ildə İranın Ərdəbil Azad İslam Universitetinin elmi konfransında çıxış etdiyi məruzəsinə görə “Fəxri Fərmana” layiq görülmüşdür. Onun çoxillik yaradıcılığında torpaqların bonitirovkası, təbiətin mühafizəsi, ekoloji problemlər və onun tarazlığının pozulmasında antropogen amillərin rolu, təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə olunması yolları kompleks şəkildə tədqiq edilmişdir.

H.Ə.Əliyev və R.Ə.Əliyeva ilə birlikdə yazıb – nəşr etdirdikləri “Azərbaycanın torpaq ehtiyatları və onların səmərəli istifadə olunması və qorunması” adlı monoqrafiyasında ayrı – ayrı bölmələrdə Azərbaycanın təbii şəraiti, torpaq fondunun tərkibi, strukturu, Azərbaycanın təbii – iqtisadi rayonları üzrə torpaq sərvətlərinin istifadəsi və qorunması yolları ətraflı şərh edilmişdir.

Ş.G.Həsənov yüksək ixtisaslı elmi kadrların hazırlanmasındakı müvəffəqiyyətlərinə görə, elmi – pedaqoji fəaliyyətinin 40 illiyi və anadan olmasının 60 illiyi münasibəti ilə Azərbaycan SSR Ali və Orta İxtisas Təhsili Nazirliyinin kollekgiyasının 1980-cı il 28 may tarixli qərarı ilə “Fəxri Fərman”la təltif olunmuş, 1985-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət heyəti tərəfindən “Əmək veteranı” medalını almışdır. 2006-cı ildə “əməkdar müəllim” adına layiq görülmüşdür.

Ş.G.Həsənova xas olan və yaradıcılığında aydın nəzərə çarpan xüsusiyyətlərdən biri də onun mahir elmi – populyarlaşdırıcılıq qabiliyyətinə malik olması, geniş oxucu kütləsi üçün elmi – kütləvi, bədii üslubda maraqlı kitablar və yazılarla çıxış etməsi onun “Torpaq nədir?”, “731 gün Birmada”, “Yol xatirələri”, “Torpaq fədaisi, təbiət vurğunu”, “Azərbaycan SSRİ-nin üzümçülüyə yararlı torpaqları”, “” adlı kitabları, “Elm və həyat”, “Azərbaycan təbiəti” jurnallarda və qəzetlərdən dərc olunmuşdur.

O.M.Rzalı ADPU-nun «Ümumi coğrafiya» kafedrasının dosenti, geologiya – mineralogiya elmləri namizədi, Dədə Qorqud elmi – tədqiqat laboratoriyasının böyük elmi işçisi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı laureatı, 1974-cü ildən «Qızıl qələm» sahibidir. Universitetimizin 90 illiyi münasibətilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə dos.Oqtay Rzaya Əməkdar müəllim adı verilmişdir.

1956-cı ildə indiki Neft Akademiyasının geoloji – kəşfiyyat fakültəsini bitirib, Stalin təqaüdünə və fərqlənmə diplomuna layiq görülübdür. 1956 – 1961-ci illərdə çağdaş «Bibiheybətdə» neftçıxarma ustası, 1961 – 1965-ci illərdə AMEA-nın Geologiya institutunda mühəndis və elmi işçi vəzifələrində çalışıb. 1965-ci ildə «Bibiheybət yatağında XIB lay dəstəsinin geoloji quruluşu və qalıq neft ehtiyatlarından səmərəli istifadə üsulları» mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib. 1966-cı ilin oktyabrından indiyədək ADPU-nun əməkdaşıdır (müəllim, baş müəllim, dosent, böyük elmi işçi). «Geoloji proseslər» dərs vəsaitinin müəllifidir.

O.Rza ədəbi yaradıcılıqla çoxdan məşğuldur. 5-ci sinifdə oxuyarkən, rayon qəzetində ilk şeiri dərc olunub. Onuncu sinifdə oxuyarkən Bakıya – gənc yazarların müşavirəsinə göndərilib (S.Burğunun, S.Rüstəmin, M.Rahimin, R.Rzanın məsləhətlərini eşidib). Bütün ötən illər ərzində imzası mətbuat səhifələrində yer alıb. 20 kitabın müəllifidir: «Torpağı dinləyirəm», «Ürəyimi oxuyun», «Rübai karvanı…» (I və II hissələr), Moskvada şeirlər kitabı işıq üzü görüb.İki uşaq atası, iki nəvə babasıdır.

AMEA – nın akademik H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunda B.Ə.Budaqovun rəhbərliyi ilə A.Z.İsmayılova “Dağlıq Qarabağın toponimləri” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Türkdilli xalqların yaşadıqları və keçmişdə yaşamış olduqları ərazilərin, toponimlərini öyrənmək sahəsində hazırda da c.e.n., dos. A.Z.İsmayılova öz gərgin əməyini əsirgəmir.

Geomorfologiya məktəbinin görkəmli nümayəndəsi N.Ş.Şirinovun yetirməsi, hazırda Ekologiya kafedrasının müdiri, dosent Y.Q.Əliyevin Kiçik Qafqazda apardığı morfostrukturların inkişaf tarixi mənşəyi məkanca yerləşmə xüsusiyyətləri və nəticələri iri miqyaslı xəritələrdə və nəşr olunmuş elmi əsərlərdə öz əksini tapmışdır. Əliyev Yavər Qaçay oğlu 1972-ci ildə fakültəmizi fərqlənmə diplomu ilə bitirib.1973-cü ildən Azərbaycan SSR EA-nın Coğrafiya institutunda kiçik elmi kimi fəaliyyətə başlamış və “Acınohur ön dağlıq hissəsinin morfoskulpturlarının quruluşu və inkişaf xüsusiyyətləri” mövzusunda elmi işinin həmmüəllifi olmuşdur. “ Kiçik Qafqazın cənub-şərq hissəsinin morfostruktur­ları və onların inkişaf xüsusiyyətləri “ mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş 1980-cı ildən ADPİ-nin Ümumi coğrafiya kafedrasında baş laborant, müəllim, baş müəllim, dosent vəzifələrində çalışıb. 1990-cı ildən 1996-cı ilədək Coğrafiya fakültəsində tədris işləri üzrə dekan müavini, 1996-cı ildən 2002-ci ilin sentyabr ayına kimi dekan vəzifəsində işləmişdir. “Kiçik Qafqazın konstruktiv geomorfologiyası (Azərbaycan ərazisində)” adlı doktorluq dissertasiya işi üzərində işləyir.

“Ali məktəblərə daxil olan abituriyentlər üçün coğrafiyadan vəsait”, “Xəzərin, onun sahillərinin təbiəti və ekologiyası” dərs vəsaitlərinin, “Altı dilli izahlı ensiklopedik coğrafiya terminləri lüğəti”nın həmmüəllifidir.

Azərbaycan Respublikası Təhsil nazirinin müvafiq əmrləri ilə 3 il Gəncə Dövlət Pedaqoji Universitetində bakalavr üzrə buraxılış işlərinin, 1 il isə magistr dissertasiyalarının müdafiəsi üzrə ixtisaslaşdırılmış şuralarının sədri olub. Təhsil Nazirinin akkreditasiya komissiyasının üzvü kimi fəaliyyət göstərir. Hazırda, ümumi coğrafiya kafedrasının dosenti, həmçinin ekologiya kafedrasının müdiridir.

H.H.Əsgərova 1971-ci ildə fakültəmizi fərqlənmə diplomu ilə bitirib 1971-ci ildən təyinatla Xirdalandaki 2 saylı orta məktəbda müəllim, 1979-cu ildən ümumi coğrafiya kafedrasında baş laborant , müəllim, baş müəllim, hazırda dosent vəzifəsində çalışır. l999-cu ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasi, akademik H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya institutunun "Fiziki coğrafiya" şöbəsinin "landşaftşünaslıq" bölməsində "Landşaftların sahralaşmasının fitocoğrafi xüsusiyyətlərinin tədqiqi Kiçik Qafqazın şimal-şarq yamacı və Ceyrançöl alçaq dağliği timsalında" mövzusunda namizədlik dissertasiyasıni müvəffəqiyyətlə müdafia edərək coğrafiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almişdir.

H.H. Əsgərova ilk dəfə olaraq Kiçik Qafqazın şimal-şərq yamacı, Gəncə -Qazax maili düzənliyi va Ceyrançöl alçaq dağlığında müasir ekoloji poblemin ən aktual sahasi olan sahralaşma ocaqlarının yaranma səbəblərini, ayrı - ayrı landşaft komplekslərində tazahür formalarını, inkişaf intensivliyini aşkar etmiş, tədqiq olunan arazinin sahralaşma dərəcəsinə görə xəritə - sxemini tərtib etmişdir. Səhralaşma prosesinin əmələ gəlməsində təbii va antropogen amillərin rolu və bu prosesin inkişaf təmayülünü müəyyənləşdirmişdir.

H.H. Əsgərova coğrafiya sahəsində dərin biliyi və marağı olan bir çox tələbələri Tələbə Elmi Cəmiyyəti xətti ilə hazırlamışdır. 25 məqalə, 4 tezis çap etdirmiş,4 tədris proqramı, 2 metodik göstərişin müəllifidir.

N.D.Uluxanlı1972-ci ildə fakültəmizin məzunu olduqdan sonra AMEA–nın akademik H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya Institutuna kiçik elmi işçi, baş elmi işçi , aqroiqlim bölməsinin rəhbəri, vəzifəsində çalışmışdır. 1998-ci ildən ADPU–nun Ümumi coğrafiya kafedrasının baş müəllimi, dosenti , 2005-ci ildən həmçinin əcnəbi tələbələrin işi üzrə fakültənin dekanıdır. 47 adda elmi əsərin, “Azərbaycanda üzümün becərilməsinin aqroiqlim ehtiyatları” adlı 1 monoqrafiyanın, Azərbaycanın aqroiqlim atlasında 12 orta miqyaslı xəritənin müəllifidir. “Azərbaycanda əncir bitkisinin becərilməsinin aqroiqlim şəraiti və ehtiyatları” mövzusunda namizədlik dissetasiyası müdafiə etmişdir. 2006-cı ildə Türkiyə Respublikası Bakı Böyük Elçiliyinin təhsil müşavirliyinin 2 fəxri fərmanı ilə , 5 oktyabr 2008-ci ildə Benəlxalq Müəllimlər günü münasibəti ilə fəxri fərmanla, 16–18 may 2010-cu ildə Hacettepe universiteti ilə ADPU-nun birgə beynəlxalq müəllim hazırlığının siyasəti və problemlərinə həsr olunmuş beynəlxalq konfransda iştirakına görə fəxri fərmanla təltif olunmuşdur.

Dos. A.Məmmədov 1971-ci ildə B.İ.Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutun Coğrafiya fakültəsini bitirmişdir. 1973-cü ildə AMEA-nın Həsən Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun Təbiətin mühafizəsi və təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə şöbəsinə işə qəbul olunub.

«Azərbaycan Respublikası üzrə təbii radioaktiv elementlərin (U, Th, K-40) yayılma qanunauyğunluqları», Naxçıvan Muxtar Respublikasında, Böyük Qafqaz, Kiçik Qafqaz, Kür dağarası çökəkliyi və Cənub Talış zonası ərazilərində təbii radioaktiv elementlərinin (U, Th, K-40) aşkar edilməsinə aid tədqiqat işləri , Kiçik Qafqazın şimal-şərqində ekoloji cəhətdən gərgin olan rayonların torpaqlarında ağır metalların (Hg, Pb, Cu) paylanması vəziyyətinin izahlı xəritəsinin müəllifi olmuşdur.

Kiçik Qafqazın cənub-şərq yamacında biogeokimyəvi elementləri aşkar etmək məqsədilə təbii radioaktiv elementlərin (U, Th, K-40) paylanması (Cəbrayıl, Füzuli rayonları) üzrə, «Azərbaycanın müxtəlif zonalarında radioaktiv elementlərin (U, Th, K-40) torpaqda, bitkidə, suda yayılma qanunauyğunluğu» mövzularında aparıcı elmi işçi kimi iştirak etmişdir. 1998-ci ildən Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində çalışır, kafedranın dosentidir.

Akademik B.Budaqovun rəhbərliyi altında «Tərtərçay hövzəsi landşaftlarında ağır metalların (Hg, Pb, Cu) yayılma qanunauyğunluqları» mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

2007-ci ildə «Tərtərçay hövzəsi landşaftlarında ağır metalların (Hg, Pb, Cu) yayılma qanunauyğunluqları» adlı 200 səhifəlik monoqrpafiyanı, metereologiya və iqlimşünaslıq və ümumi hidrologiya üzrə metodik vəsaitləri çap edilmişdir. 47 elmi məqalənin müəllifidir.

K/t.e.n., dos. Ə.B.İmaməliyev “Azərbaycanda eroziya və onunla mübarizə ” mövzusunda dissertasiya müdafiə etmiş, onlarla məqalənin müəllifidir. Onun 2009-cu ildə k/t.e.n., dos. M.M.Əsgərova ilə birlikdə “Torpaqşünaslıq və torpaq coğrafiyasının əsasları fənnindən çöl – təcrübə işlərinin aparılmasına dair” metodik vəsait və 2010-cu ildə “Torpaq xəritələrinin oxunması və torpaq tiplərinin coğrafiyası mövzusuna aid laboratoriya – praktiki işləri üzrə” metodik vəsaiti nəşr olunmuşdur.

Müəllim T.C.Həbiobov 1970-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Geologiya fakültəsini bitirdikdən sonra AMEA-nın Geologiya institutunda baş laborant, kiçik elmi işçi vəzifəsində işləyib.

1973-cü ilin oktyabrından ADRU-nun ÜTF fakültəsində dispetçer, 1976-cı ilin iyun ayından bu günə kimi Coğrafiya fakültəsində laboratoriya müdiri, 2008-ci ilin sentyabrından etibarən müəllim vəzifəsində çalışır.

Elmi fəaliyyətlə, AMEA istisna olmaqla, yalnız müəllim vəzifəsinə keçəndən sonra məşğul olub, üç elmi məqalə və bir dərs vəsaiti nəşr etdirib. Müəllimə İ.Ə.Qəribova BDU-nun coğrafiya fakültəsinin kartoqrafiya ixtisası üzrə bitirib. Coğrafiya fakültəsinin magistri olmuşdur. 2009-cu ildən kafedramızda fəaliyyət göstərir. Gənc olmasına baxmayaraq Geodeziya və Topoqrafiyanın əsasları, Kartoqrafiya fənləri üzrə yüksək səviyyədə seminar dərsləri aparır, testlərin hazırlanmasında yaxından iştirak edir.

Müəllimə L.İ.Əliyeva 2010-cu ildə BDU-nun coğrafiya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Daha sonra magistr təhsilini APDU-nun Umumi coğrafiya kafedrasında Landşaftşünaslıq ixtisası üzrə almışdır. Magistratura piləsini də fərqlənmə diplomu ilə bitirmisdir. 2013-cu ildən Ümumi coğrafiya kafedrasında müəllim işləyir və “Ümumi yerşünaslığa giriş”, “Melirativ coğrafiya”, “Azərbaycan coğrafiyası” fənləri üzrə seminar məşğələləri aparır.

Statistik göstəricilər[redaktə | əsas redaktə]

16 nəfər müəllim heyəti:

  • 1 nəfər elmlər doktoru
  • 10 nəfər fəlsəfə doktoru, dosent
  • 1 nəfər baş müəllim
  • 4 nəfər müəllim,
  • 7 nəfər tədris köməkçi heyəti:
  • 5 nəfər laboratoriya müdri
  • 5 nəfər böyük laborant

Elmi fəaliyyət[redaktə | əsas redaktə]

2013-ci ildə 11 nəfərdən ibarət kafedra əməkdaşları 3 mövzu üzərində elmi tədqiqat işləri aparmışdır:

1.Elmi tədqiqat işlərinə 5 dosent, elmlər namizədi, 1müəllim, 2 laborant cəlb olunmuşdur. 2.2012-2013-ci illər üçün 3 mövzu nəzərdə tutulmuşdur və yerinə yetirilmişdir. 3.Tədqiqat işi iqlimşünaslıq, geomorfologiya, torpaq coğrafiyası, ekologiya, geologiyaistiqamətlərində yerinə yetirilib. İş Azərbaycanın müasir ekocoğrafi şəraitinin və təbii ehtiyatlarının tədqiqi, təbii ehtiyatlarının səmərəli istifadəsi, onların mühafizəsi və bərpası problemlərinəhəsr olunub.

Kompleks mövzu: Kür–Araz ovalığının müasir ekocoğrafi şəraitinin kompleks tədqiqi və təbii ehtiyatlarının qiymətləndirilməsi.

Mövzu 1. “Kür–Araz ovalığının torpaq örtüyünün ekoloji qiymətləndirilməsi” mövzusunun bu ilki mərhələsi “Kür – Araz ovalığının torpaqlarının monitorinqi” işinin yerinə yetirilməsində k/t e.n., dos. M.M.Əsgərova, k/t.e.n. dos. Ə.B.İmaməliyev iştirak etmişlər.

Mövzu 2. “Kür–Araz ovalığının iqlim ehtiyatları və onlardan səmərəli istifadə” mövzusunun bu ilki mərhələsi “Kür – Araz ovalığınin istilik ehtiyatları və onlardan istifadə” işinin yerinə yetirilməsində c.e.n, dos. N.D.Uluxanlı, c.e.n, dos. A.Z.İsmayılova, c.e.n, dos. A.P.Məmmədov, b/l N.M.Hüseynov iştirak etmişlər.

Mövzu 3. “Kür – Araz ovalığının geomorfoloji səciyyəsi” mövzusunun bu ilki mərhələsi “Kür – Araz düzənliyində müasir ekzogen proseslərin mənfi nəticələri, onlara qarşı mübarizə tədbirləri və relyef əmələgətirici proseslərin rayonlaşdırılması” işinin yerinə yetirilməsində c.e.n, dos. Y.Q.Əliyev, müəl. T.C.Həbibov, l/m Q.Q.Cabbarova iştirak etmişlər.

4.Yerinə yetirilmiş mövzuların bu ilki mərhələsində Kür – Araz ovalığının torpaqlarının monitorinqi məsələləri, istilik ehtiyatları və onlardan aqrometeorologiya və aqroiqlimşünaslıqda istifadə məsələləri, Kür-Araz düzənliyində müasir ekzogen proseslərin mənfi nəticələri, onlara qarşı mübarizə tədbirləri və relyef əmələgətirici proseslərin rayonlaşdırılması aparılmış və bu proseslərin yaratdığı relyef formaları qısa şərh olunub . 5.Mövzulara aid bir sıra məqalə və tezislər çap olunub. Dos. M.M.Əsgərova 2012-ci ilin 15-16 noyabrında Qazaxıstan Respublikasının Almatı şəhərində keçirilən beynəlxalq konfransının materiallarında “ Методы орошения и обработки почв под хлопковые севообороты” məqaləsi çap olunmuşdur. 28-29 iyun 2013-cü il tarixdə görkəmli aqrokimyaçı alim akademik Cəbrayıl Muxtar oğlu Hüseynovun 100 illik yubileyinə həsr olunmuş Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası AMEA Aqrar Elmlər Bölməsi AMEA AEB Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunun “Azərbaycanda ərzaq təhlükəsizliyinin həllində torpaq-aqrokimyəvi tədqiqatlarin rolu” adlı Respublika elmi konfransında “Muğan və salyan düzlərinin təbii şəraiti və təsərrüfat əhəmiyyəti”, “Qarabağ düzünün suvarilan torpaqlarinin ekoloji qiymətləndirilməsi”, “Pedosferə antropogen təsirlər və onlarin nəticələri” adlı məqalələri çap olunmuşdur.

Dos. N.D.Uluxanlının və dos. A.P.Məmmədovun ADPU-nun “Xəbərlər”ində hər birinin bir məqaləsi, dos. H.H.Əsgərovanın BDU-da “Ulu öndərimiz Heydər Əliyevin anadan olmasının 90 – cı ildönümünə həsr olunmuş elmi konfransın materialları”nda bir məqaləsi, müəllim İ.Ə.Qəribovanın 2 məqaləsi çapdan çıxmışdır. Dos. M.M.Əsgərova, dos.F.A.Həsənli bir sıra yeni proqramlara rəy vermiş, proqram və metodik vəsaitlərə elmi redaktor olmuşdur.

Dos. M.M.Əsgərova “Torpaqşünaslığın əsasları və torpaq coğrafiyası”, “Geodeziya və topoqrafiyanın əsasları”, “Kartoqrafiya” fənləri üzrə ayrı – ayrılıqda testləri yeniləmişdir. 4 magistr tələbəyə rəhbərlik edir.

Dos. Y.Q.Əliyev AMEA-nın təşkil etdiyi Beynəlxalq elmi-praktik konfransda “Qlobal dəyişkənliklər şəraitində geosistemlərin təbii ehtiyat potensialının qiymətləndirilməsi və səmərəli istifadəsi” mövzusunda məqaləsi çapdan çıxış etmişdır. 2012-2013- ci tədris ilində Təhsil Nazirliyinin müvafiq əmri ilə Gəncə Dövlət Universitetində Ekologiya və Coğrafiya ixtisasları üzrə buraxılış imtahan komissiyasının sədri olmuşdur. TEÇ xətti ilə 9 tələbəyə rəhbərlik etmişdir. BDU-da akademik H.Ə.Əliyevin 90 illiyi ilə əlaqədar keçirilən Beynəlxalq Elmi Konfransda iştirak etmişdir, Geomorfologiya və Geomorfologiyanın əsasları fənnlərindən fənlərindən testləri hazırlayıb. 1 magistr tələbəyə rəhbərlik edir.

Dos. F.A Həsənli Ümumi yerşünaslıq, Coğrafiya tarixi, Meliorativ coğrafiya fənlərindən ayrı-ayrılıqda testləri hazırlayıb, TEC xətti ilə 3 tələbəyə rəhbərlik edib. 2 magistr tələbəyə rəhbərlik edir.

Dos. A.Z.İsmayılova “Toponimika” fənnindən testləri hazırlayıb. 2 magistr tələbəyə rəhbərlik edir. Dos. N.D.Uluxanlının “Meteorologiya və iqlimşünaslıq” (coğrafiya ixtisası üçün), “Meteorologiya, iqlimşünaslıq və hidrologiya ” (Tarix – coğrafiya ixtisası üçün) testləri hazırlayıb. 3 magistr tələbəyə rəhbərlik edir.

Dos. A.P.Məmmədov “Azərbaycan coğrafiyası yerşünaslığın əsasları ilə”,” Azərbaycan coğrafiyası”, testləri hazırlayıb. 2 magistr tələbəyə rəhbərlik edir. K/t.e.n., dos. Ə.B.İmaməliyevin “Torpaq coğrafiyası” və “Azərbaycan coğrafiyası” fənləri üzrə testlərin hazırlanmasında iştirak etmişdir.

TEC xətti ilə dos. H.H.Əsgərova “Landşaftşünaslıq” və Seçmə fənn (Səhralaşma) üzrə testlərin hazırlanmasında iştirak etmiş, TEC xətti üzrə 3 məqaləyə,1 magistr tələbəyə rəhbərlik etmişdir.

T.C.Həbibov 2012-ci ildə “Ümumi geologiya” adlı 20 ç/v dərs vəsaiti, “Geologiya” fənni üzrə testləri hazırlamışdır.

İ.Ə.Qəribovanın 2012-ci ildə ADPU-nun Xəbərlərində “Ekoloji xəritələrin təsnifatı” adlı tezisi çapdan çıxmışdır.

6.Kafedra əməkdaşları dos. M.M.Əsgərova, dos. Y.Q.Əliyev, elmi konfranslarda iştirak etmişlər. Kafedranın müəllimi Qəribova İlhamə Əhməd qızı 2012-2013-cü tədris ilində BDU-nə, “Kartoqrafik geoinformatika” ixtisası üzrə doktorantura şöbəsinə daxil olmuş, “Azərbaycanın təbiəti mühafizə xəritələrinin kosmik şəkillər və CİS texnologiyası ilə tərtibi metodikasının təkmilləşdirilməsi” mövzusunda dissertasiya işini yerinə yetirir.

Magistraturada Landşaftşünaslıq ixtisası üzrə I kurs əyani şöbədə 3 nəfər, qiyabi şöbədə 4 nəfər, 2012-2013-cü tədris ilindən qalan 2 nəfər həqiqi hərbi xidmətini bitirdiyi üçün akademik məzuniyyətdən qayıtmışdır. Beləliklə qiyabi şöbədə 6 nəfər magistr olmuşdur. II kurs üzrə əyani şöbədə 2, qiyabi şöbədə 4 tələbə, III kursda isə qiyabi şöbədə 3 magistr tələbə təhsil alır.

7.Elmi seminarda 2 mövzu dinlənilmişdir. 8.Kafedranınprofessoru Ş.G.Həsənov hesabat ilində səhhəti ilə əlaqədar olaraq təqaüdə cıxmışdır. 9.Respublikanın ictimai və elmi həyatında dos. M.M.Əsgərova, dos. N.D.Uluxanlı, dos. Y.Q.Əliyev yaxından iştirak edirlər.

Tədris işi[redaktə | əsas redaktə]

BAKALAVR PİLLƏSİ ÜZRƏ[redaktə | əsas redaktə]
  • Ümumi yerşünaslığa giriş
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarix - Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Coğrafiyanın tarixi
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Meteorologiya və iqlimşünaslıq
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Hidrologiya
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Geomorfologiya
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarix - Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Torpaq coğrafıyası torpaqşünaslığın əsasları ilə
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Geologiya
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası,
  • Tarix - Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Geodeziya və topoqrafiyanın əsasları
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarix - Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Kartoqrafiya ?
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarix - Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Landşaftşünaslıq ?
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Tarix - Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Azərbaycan coğrafiyası
  • İbtidai sinif müəllimliyi ixtisası
  • Ekologiya ixtisası
  • Toponimika
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • Torpaqşünaslıq
  • Tarix - Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
  • SF: Meliorativ coğrafiyavə səhralaşma
  • Coğrafiya müəllimliyi ixtisası
MAGİSTRATURA PİLLƏSİ ÜZRƏ[redaktə | əsas redaktə]
  • Ümumi coğrafiya elmininn müasir problemləri
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • Landşaftın geofizikası
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • AMMEF (Yer kürəsinin əsas qanunauyğunluqları)
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • Landşaftın geokimyası
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • Kosmik şəkillərin landşaft deşifrələnməsi
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • Fiziki-coğrafi rayonlaşma
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • Tətbiqi landşaftşünaslıq
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • Coğrafiya elminin tarixi və metodologiyası
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • Landşaft diferensasiya amil təhlili
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • Azərbaycan landşaftı və landşaft proqnozu
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • Landşaft tədqiqatı və landşaft xəritələşməsi
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • Antropogen və təbii-antropogen landşaftlar
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • SF: Dünyanın iqlimləri
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • SF: Dünyanın torpaq örtüyü
  • Landşaftşünaslıq ixtisası
  • SF: Meliorativ coğrafiya
  • Landşaftşünaslıq ixtisası

Xarici Əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

  • Qazaxıstan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin U.U.Uspanov adına Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutu
  • Rusiya Elmlər Akademiyasının Puşina Elmi Mərkəzi
  • Rusiya Elmlər Akademiyasının Torpaqşünaslığın Fiziki-kimyəvi və bioloji problemlər İnstitutu
  • V.V.Dokucayev adına Rusiya Torpaqşünaslar Cəmiyyəti
  • V.V.Dokuçayev adına Rusiya Elmlər Akademiyasının Torpaqşünaslıq İnstitutu [8]

Bakalavr ixtisasları[redaktə | əsas redaktə]

  • 050113 - Tarix müəllimliyi

Tədris planları: əyani, qiyabi

  • 050114 - Tarix-coğrafiya müəllimliyi
Geodeziya fənnindən məşğələ seminarı, müəllim dos. Mətanət Əsgərova

Tədris planları: əyani, qiyabi

  • 050115 - Coğrafiya müəllimliyi
Geodeziya fənnindən məşğələ dərsində əyani vəsaitlər və interaktiv vasitələrin istifadəsi

Tədris planları: əyani, qiyabi

  • 050813 - Sosial iş

Tədris planları: əyani, qiyabi

Magistr ixtisasları[redaktə | əsas redaktə]

  • 06.01.11 - Tarix fənninin tədrisi metodika və metodologiyası
  • 06.01.19 - Pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi
  • 06.01.19 - Menecmentin təskili və idarə olunması
  • 06.01.12 - Coğrafiya fənnin tədrisi metodikası və metodologiyası

Doktor ixtisasları[redaktə | əsas redaktə]

  • 55.02.01 - Ümumi tarix
  • 55.03.02 - Vətən tarixi
  • 55.05.02 - Arxeologiya
  • 58.04.01 - Pedaqogikanın və təhsilin tarixi
  • 58.01.01 - Coğrafiyanın tədrisi metodikası və metodologiyası
  • 54.08.01 - Fiziki coğrafiya və biocoğrafiya, torpaq coğrafiyası, landşaftların geofizikası və geokimyası
  • 54.01.01 - İqtisadi və sosial coğrafiya

Statistik Göstəricilər (2017)[redaktə | əsas redaktə]

  • Fakültəni 9000 mütəxəssis bitirmişdir. (tarix)
  • Fakültənin bakalavr pilləsində 843 tələbə
  • 561 nəfər əyani şöbədə,
  • 282 nəfər qiyabi şöbədə,
  • Fakültənin magistr pilləsində 26 nəfər magistr
  • 10 nəfər əyani,
  • 16 nəfər qiyabi
  • 14 elmlər doktoru, professor
  • 44 fəlsəfə doktoru, dosent,
  • 13 tarix üzrə fəlsəfə doktoru, baş müəllim,
  • 21 baş müəllim,
  • 11 müəllim.

Elmi-pedaqoji kadrlar[redaktə | əsas redaktə]

  • Hazırda fakültədə 810 nəfər təhsil alır: (coğrafiya)
  • bakalavr pilləsində 755 tələbə
  • 612 nəfər əyani şöbədə
  • 163 nəfər qiyabi şöbədə
  • magistr pilləsində 54 nəfər magistr
  • 33 nəfəri əyani şöbədə
  • 21 nəfəri qiyabi şöbədə
  • 1 nəfər qiyabi şöbədə

Tarix və coğrafiya fakültəsinin elmi pedaqoji kadrları[redaktə | əsas redaktə]

  • doktorantura pilləsində 1 doktorant
  • 1 nəfər-elmlər doktoru, professor, AMEA-nin müxbir üzvü
  • 2 nəfər-elmlər doktoru, professor
  • 1 nəfər-professor
  • 2 nəfər-f.d.,professor
  • 19 nəfər-f.d.,dosent
  • 1 nəfər-dosent
  • 1 nəfər-dosent əv.
  • 4 nəfər-f.d.,baş müəllim
  • 1 nəfər-f.d. müəllim
  • 16 nəfər-baş müəllim
  • 19 nəfər-müəllim
  • 3 nəfər-laboratoriya müdiri
  • 17 nəfər-böyük laborant
  • 4 nəfər-laborant
  • 1 nəfər təlim ustası

Kitabxana Sistemi[redaktə | əsas redaktə]

ADPU Taric və Coğrafiya Fakültəsinin Kitabxanası - oxu zalı, ümumi görünüş
ADPU Tarix və Coğrafiya Fakültəsinin Kitabxanası - oxu zalı, ümumi görünüş

Kitabxanamız 8-ci mərtəbədəki, 46 yerlik  Oxu zalından, 6-7-ci mərtəbələrdəki Azərbaycan və Rus dilli kitab fondlarından ibarətdir.  

İş günləri: I - V günlər İş saatları: 8.30 - 17.30 ( imtahan dövrlərində 20:00-a qədər)

Hazırda kitabxananın fondu  37 250 nüsxədən ibarətdir ki, bunlardan 6 637-si dərs və dərs vəsaiti, 26 661- bədii ədəbiyyat, 3 952-si isə digər nəşrlərdən ibarətdir.

ADPU II korpusunun kitabxanasından Tarix və Coğrafiya fakültəsinin, Magistratura və Əlavə təhsil şöbələrinin tələbələri ilə yanaşı digər fakültələrin tələbələri də istifadə edirlər.  

Kitabxana işçiləri:[redaktə | əsas redaktə]

Hüseynova Rəna (8-ci mərtəbə), Baş Kitabxanaçı, 070 3245035, rena_huseynova_59@mail.ru

Orucova Kəmalə (7- ci mərtəbə), Kitabxanaçı, 050 753 85 90,

ADPU-nun gənc kitabxana əməkdaşından daimi oxuculara hədiyyə
ADPU-nun gənc kitabxana əməkdaşı Sevda Aslanovadan maraqlı aksiya - daimi oxuculara kitab hədiyyəsi / 04.10.2018

Aslanlı Sevda(6- cı mərtəbə), Kitabxanaçı, 051 773 32 98, sevda.aslan.lion@mail.ru

ADPU Tarix və Coğrafiya fakültəsinin kitabxanasının fondu
ADPU Tarix və Coğrafiya fakültəsinin kitabxanasının fondu
ADPU Tarix və Coğrafiya fakültəsinin kitabxanasının fondu
ADPU Tarix və Coğrafiya fakültəsinin kitabxanasının fondu

Ünvan:[redaktə | əsas redaktə]

ADPU Tarix və Coğrafiya Fakültəsi kitabxanası - oxu zalı

ADPU, 2 saylı tədris korpusu, AZ1072, Bakı ş., Həsən Əliyev küçəsi,104 [9]

Xarici keçid:[redaktə | əsas redaktə]

ADPU-nun gənc kitabxana əməkdaşından daimi oxuculara hədiyyə - http://palitranews.az/news.php?id=92826

Fakültədə elmi-kütləvi, mədəni-sosial həyat[redaktə | əsas redaktə]

Tələbə-Gənclər Təşkilatının debat, KVN, NHN, rəqs, idman növləri üzrə və s. Maraq qruplarına yazıla bilərsiniz; TECə üzv olub, elmi toplantılarda iştirak edə, elmi məqalələrlə çıxış edə bilərsiz; Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyətinin ADPU Filialına üzv olub müxtəlif tədbirlər, ekskursiyalarda iştirak edə, Cəmiyyətin “Coğrafiya və təbii resurslar beynəlxalq elmi jurnalında elmi məqalələrlə çıxış edə, AMEA Coğrafiya İnstitutunun seminarlarında iştirak etmək şansı qazana bilərsiniz; Tələbə-Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin üzvü olaraq bir çox sosial aksiyalarda iştirak edə bilərsiniz. TCF üzrə Könüllü qrupuna üzv olub fakültəyə inzibatı,təşkilatı işlərdə dəstək ola bilərsiniz.[10]

ADPU Tarix və Coğrafiya Fakültəsində Coğrafiya İnstitutunun direktoru akad. Ramiz Məmmədovla görüş
Akad. Qərib Məmmədovla görüşdən
Rektor prof. Cəfər Cəfərov fakültənin birinciləri ilə söhbətləşərkən, 2016, 15 sentyabr
Fakültəmizin tələbəsi Taleh Mirzəyev ümumrespublika esse müsabiqəsində qalib gələrkən, 30.11.2017
Fakültənin akt zalında akad. Qərib Məmmədovla görüşdən
ADPU Tarix və Coğrafiya Fakültəsinin istedadlı gəncləri ölkədə ilk dəfə olaraq interaktiv dərs formatında 1918-ci il soyqrımı ilə bağlı tədbir təşkil etmişlər, 30.03.2018
ADPU Tarix və Coğrafiya Fakültəsinin istedadlı gəncləri ölkədə ilk dəfə olaraq "Fəryad edən Xocalı" inteqrativ dərs tədbirini təşkil etmişlər, 23.02.2018
I kurs tələbəmiz Aydan rektorumuza özü hazırladığı "İşğaldan azad edilmiş Xocalı"nın maketini təqdim edir.
ADPU Tarix və Coğrafiya Fakültəsinin müəllim və tələbələri AMEA-da
Tarix və Coğrafiya sahələri üzrə tələbələr üçün ekspress olimpiada

Yataqxana ilə təminat[redaktə | əsas redaktə]

ADPU II tədris binasında yataqxana
ADPU II tədris binasında yataqxana

ADPU-nun II korpusunda qızlar üçün yataqxana var və ödənişli əsaslarla (70 AZN) tələbələr orada yaşaya bilər. Oğlan tələbələr üçün başqa ali məktəblərin yataqxanalarında yerləşdirməklə bağlı İnzibati və iqtisadi məsələlər üzrə prorektorluqdan (prorektor Ümid Mehdiyev) məktub verilə bilər.[11]

Hərəkət marşrutları[redaktə | əsas redaktə]

Metro ilə “Gənclik” metrostansiyasından çıxmaqlaBakuBus və digər marşrut avtobusları, şəhərdaxili nəqliyyatla hərəkət edə bilərsiniz. Bunun üçün müvafiq ödəniş kartını almanız və ona müvafiq qməbləği yükləməniz tələb olunur. Universitetin yataqxanasında qalan tələbələr metro ilə “Gənclik” metrostansiyasına,oradan isə piyada yataxanaya gedə bilərlər (Tarix və Coğrafiya Fakültəsinin binası – ADPU II Tədris korpusu). QEYD 1: Dərslərin başlamasından 10 dəqiqə əvvəl binada olmaqınızı nəzərə alaraq ümumi yol vaxtınızı hesablayın. QEYD 2: Məlumunuz olsun ki, zəngdən cəmi 5 dəqiqə sonra sizə qaib yazılacaq![12]

İnformasiya yardımı[redaktə | əsas redaktə]

Test bankları[13]

XARİCİ KEÇİD[redaktə | əsas redaktə]

http://adpu.edu.az/index.php/az/ - ADPU rəsmi saytı

İSTİNADLAR:[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://adpu.edu.az/index.php/az/t-dris/fak-lt-l-r/tarikh-v-dzo-rafiya-fak-lt-si
  2. http://adpu.edu.az/index.php/az/t-dris/fak-lt-l-r/tarikh-v-dzo-rafiya-fak-lt-si/mumi-tarikh-kafedras#s5_scrolltotop
  3. http://adpu.edu.az/index.php/az/t-dris/fak-lt-l-r/tarikh-v-dzo-rafiya-fak-lt-si/mumi-pedagozhika-kafedras
  4. http://adpu.edu.az/index.php/az/t-dris/fak-lt-l-r/tarikh-v-dzo-rafiya-fak-lt-si/t-rk-v-rzhi-avropa-khalzhlar-tarikhi-v-tarikhin-t-drisi-metodikas#s5_scrolltotop
  5. http://adpu.edu.az/index.php/az/t-dris/fak-lt-l-r/tarikh-v-dzo-rafiya-fak-lt-si/az-rbaydzan-tarikhi-kafedras#s5_scrolltotop
  6. http://adpu.edu.az/index.php/az/t-dris/fak-lt-l-r/tarikh-v-dzo-rafiya-fak-lt-si/f-ls-f-v-sosial-f-nl-r-kafedras
  7. http://adpu.edu.az/index.php/az/t-dris/fak-lt-l-r/tarikh-v-dzo-rafiya-fak-lt-si/igtisadi-dzo-rafiya-v-dzo-rafiyan-n-t-drisi-metodikas-kafedras
  8. http://adpu.edu.az/index.php/az/t-dris/fak-lt-l-r/tarikh-v-dzo-rafiya-fak-lt-si/mumi-dzo-rafiya-kafedras
  9. Fakültə dekanatlığının orientasiya təqdimatı.ppt, səh. 30
  10. Fakültə dekanatlığının orientasiya təqdimatı.ppt, səh. 33
  11. Fakültə dekanatlığının orientasiya təqdimatı.ppt, səh. 36
  12. Fakültə dekanatlığının orientasiya təqdimatı.ppt, səh. 38
  13. http://adpu.edu.az/index.php/az/tarikh-test

HƏMÇİNİN BAX[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti

Gənc müəllim (qəzet)

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin nəzdində Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Kolleci

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Riyaziyyat və informatika fakültəsi

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Tarix fakültəsi

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Ağcabədi filialı

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Qazax filialı

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Zaqatala filialı

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Cəlilabad filialı

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Quba filialı

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Şəki filialı

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Şamaxı filialı

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Şamaxı filialı (keçmiş)