Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi
AMOK
Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi.jpg
Yaranma tarixi 1992
Qeydiyyat tarixi 1993
Sədri İlham Əliyev
Üzvləri Mehriban Əliyeva
Azad Rəhimov
Ağacan Abıyev
Çingiz Hüseynzadə
Xəzər İsayev
İsmayıl İsmayılov
Namiq Abdullayev
Zemfira Meftahətdinova
Rəfiqə Şabanova
Natiq Əliyev
Sadıq Sadıqov
Zərifə Salahova
Azad Cabbarov
Rauf Əliyev
Rəsmi saytı noc-aze.org

Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi — Olimpiya Xartiyası, Azərbaycan Respublikasının müəssisələr və ictimai birliklər haqqında qanunları əsasında yaradılmış, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən qeydiyyata alınmış və Nizamnaməsi Beynəlxalq Olimpiya Komitəsində qəbul olunmuş hüquqi şəxs statuslu müstəqil qeyri-dövlət təşkilatı.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1992-ci ildə Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi yaradıldı. Azərbaycan həmin il Barselonada keçirilmiş XXV Yay Olimpiya Oyunlarında da müstəqil dövlət kimi təmsil oluna bilmədi. Çünki komitə yaranıb Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi tərəfindən 1993-cü ildə tanınadək lisenziya yarışları artıq başa çatmışdı. Bu, dəfə ölkənin beş idmançısı Müstəqil Dövlətlər Birliyinin birləşmiş komandası tərkibində olimpiya Oyunlarında iştirak etməli oldular. Barselona Olmpiya Oyunlarında Azərbaycan bayrağı qaldırıldı, Azərbaycan himni səsləndi.

1994-cü ildə Azərbaycanda Olimpiya Hərəkatının təbliğinin vəziyyəti, Milli Olimpiya Komitəsinin fəaliyyəti ilə tanış olmaq üçün Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin prezidenti Xuan Antonio Samaranç, Milli Olimpiya Komitələri Assosiasiyasının prezidenti Mario Vaskes Rana, Avropa Olimpiya Komitəsinin prezidenti Cak Roq Bakıya gəldilər. Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyev onları qəbul etdi. Qəbulda Azərbaycan Olimpiya Hərəkatının real vəziyyəti, onun inkişaf perspektivləri ətrafında fikir mübadiləsi aparıldı.

1992-1997-ci illər arasında Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin fəaliyyətində qeyd olunmalı işlər Avropa Yeniyetmələrinin Olimpiya Günlərində iştirak, Bakıda Beynəlxalq Qaçış Günlərinin keçirilməsini əhatə edir. Bu dövr üçün qeyd olunmalı ən mühüm hadisə isə 1996-cı ildə Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi ilk dəfə Olimpiya Oyunlarına qatılmasıdır. Bu tarixi hadisənin reallaşdırılmasında Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyevin böyük əməyi oldu. Atlanta Oyunlarına hazırlıq haqqında sərəncam, hazırlığın daim dövlət nəzarəti altında saxlanması, idmançılara dövlət tərəfindən diqqət və qayğının gücləndirilməsi öz bəhrəsini verdi. Azərbaycan Atlantada 23 idmançı ilə təmsil olundu, bir gümüş medal qazanıldı.

Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin fəaliyyətinin birinci beşilliyində görülmüş işlər, ümumiyyətlə, lazımi səviyyədə qurulmamışdı və qənaətbxş sayıla bilməzdi. İşdə əsaslı dönüş yaratmaq tələb olunurdu. Milli Olimpiya Komitəsinin 1997-ci ilin 31 iyulunda keçirilmiş növbəti Baş Məclisi komitənin yeni idarə heyətini müəyyənləşdirdi. İlham Əliyev Milli Olimpiya Komitəsinin prezidenti seçildi. Komitənin fəaliyyət istiqamətləri müəyyənləşdirildi.

Şöhrətli idmançıları[redaktə | əsas redaktə]

Cüdo[redaktə | əsas redaktə]

Nazim Hüseynov[redaktə | əsas redaktə]

Nazim Hüseynov
Şəxsi məlumatlar
Tam adı Hüseynov Nazim Qalib oğlu
Milliyyət Ləzgi
Doğum tarixi 2 avqust 1969 (1969-08-02) (46 yaş)
Doğum yeri Bakı, Azərbaycan
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
İdman növü Cüdo

Nazim Hüseynov - 2 avqust 1969-cu ildə Azərbaycanın Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycanın ilk Olimpiya Çempionu. 1992-ci ildə Barselona şəhərində keçirilən XXV Yay Olimpiya Oyunlarında 60 kq. çəki dərəcəsində finalda Cənubi Koreyalı Yoon-Hyunu məğlub edərək Azərbaycanın ilk Olimpiya Çempionu oldu. Barselonada Azərbaycan bayrağı qaldırıldı və Azərbaycan Himni səsləndirildi. 1991 və 1993-cü ilin Dünya Çempionatlarında müvafiq olaraq bürünc və gümüş medal qazanmışdır. 1992 və 1993-cü illərin Avropa Çempionu olan Nazim Hüseynov 1994-cü ilin Avropa Çempionatınında gümüş medalçısıdır. 1996-cı ildə Atlantadaki XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında Müstəqil Azərbaycanın ilk bayrağını daşıdı. 2000-ci ildə Cüdoçu karyerasını başa vurdu. İtaliya Komandası Nazim Hüseynova bu ölkədə məşqçi kimi işləməyi təklif etsədə Nazim Hüseynov bu təklifdən imtina etdi. Nazim Hüseynovun baş məşqçisi Azərbaycanın əməkdar məşqçisi Ağayar Axundzadə idi. Qeyd edəkki ailəlidir və iki övladı var.

Elnur Məmmədli[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda olimpiya hərakatı[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin prezidenti İlham Əliyev.

Son 10 ildə Azərbaycan idmanının tarixində şanlı səhifələr yazılıbdır. Bu müddət ərzində Azərbaycan, demək olar ki, Olimpiya ölkəsinə çevrilmişdir. Ötən dövrə nəzər salanda Azərbaycanda idman və olimpiya hərəkatının inkişafında da böyük canlanma müşahidə olunub. Bəlli olduğu kimi, olimpiya komitəsi 1992-ci ildən fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, 1997-ci ildən Milli Olimpiya Komitəsinə İlham Əliyev sədr seçiləndən sonra Azərbaycanda olimpiya hərəkatı başlayır. O, 1997-ci ildən Milli Olimpiya Komitəsinə uğurla başçılıq edir. Bu illər ərzində Milli Olimpiya Komitəsinin təşkilati və quruculuq işləri bir an belə səngiməyib. Artıq Bakının Maştağa kəndi, Gəncə, Naxçıvan, Şəki, Quba, Bərdə və s. şəhərlərdə yeni və müasir idman komplekslərinin tikintisi başa çatdırılmış və idmançıların istifadəsinə verilmişdir.

Hal-hazırda istifadədə olan komlekslərin sayı 18-dir. MOK-un fəaliyyətinə ən böyük qiyməti Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin Prezidenti cənab Roq verərək demişdir ki, Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi başqa Olimpiya komitələri üçün örnək olmalıdır. 1998-ci ildə respublikamız ilk dəfə Qış Olimpiya oyunlarına qatıldı. Yaponiyanın Naqano şəhərində keçirilən XVIII Qış Olimpiya oyunlarında respublikamız 5 nəfər idmançı ilə dörd yarışda təmsil olundu. 2000-ci ildə Sidney Olimpiyadasında Azərbaycan idmançıları 2 qızıl, 1 bürünc medal qazandı. Azərbaycan komanda hesabına 199 ölkə arasında 34-cü, Avropa ölkələri arasında isə 23-cü oldu. Bu ölkənin olimpiya hərəkatı tarixində ən böyük uğuru idi.

2002-ci ildə Azərbaycan ikinci dəfə Qış Olimpiya oyunlarının iştirakçısı oldu. ABŞ-ın Soit Leyk siti şəhərində keçirilən bu oyunlarda idmançılarımız 3 yarışda iştirak etdilər. 2004-cü ilin avqustunda Afinada keçirilən Olimpiya oyunlarında idman tariximizdə ilk dəfə olaraq 5 medal qazandıq.

Azərbaycanda 64 idman növü üzrə baza vardır. Respublikada 53 idman Federasiyası, 66 idman təşkilatı, 60 idman klubu, 170 idman məktəbi fəaliyyət göstərir. Federasiyalardan 23-ü olimpiya idman növünü, 36-sı qeyri-olimpiya idman növünü inkişaf etdirir. Hal-hazırda Azərbaycanda 365489-dan çox şəxs idman və bədən tərbiyəsi ilə məşğul olur. Son 15 ildə beynəlxalq rəsmi yarışlardan Azərbaycan idmançıları 945 medal qazanmışlar.

Azərbaycan olimpiya oyunlarında ciddi uğurlar əldə edib. Bu baxımdan, Çin olimpiya oyunlarına hazırlıq və iştirak diqqəti daha çox cəlb edir. Çində iştirak etməkdə məqsəd Azərbaycanın idman şərəfini ləyaqətlə yerinə yetirmək və müstəqil Azərbaycan Respublikasının üçrəngli ay ulduzlu bayrağını qaldırmaqdır. Ölkə prezidenti İlham Əliyevin hər bir idmançı və məşqçinin MOK, Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən təqaüdlərlə təmin etməsi də ölkəmizdə olimpiya hərəkatına müsbət təsir edən amillər sırasındadır. Yeniyetmələr və gənclər arasında idmanın inkişaf etdirilməsi onun daha yüksək səviyyəyə qaldırılması istiqamətində keçmiş təcrübənin müsbət cəhətləri də tətbiq olunmaqdadır. MOK beynəlxalq miqyasda böyük nüfuz qazana bilmiş, fəaliyyəti və əldə etdiyi nailiyyətlərlə seçilmişdir.

Azərbaycanda keçirilən Avropa, dünya çempionatları silsilə xarakter daşıyır. Belə ki, hər il müxtəlif beynəlxalq yarışlar, bədii gimnastika, taekvando, güləş, boks, karate və s. bu kimi olimpiya növlərinə daxil olan idman yarışları məhz Azərbaycanda keçirilmişdir.

İdmançılara qayğı dövlət səviyyəsində davam etdirilir.

2008-ci ildə Çində keçirilən olimpiya oyunlarında Azərbaycan 1 qızıl, 2 gümüş, 4 bürünc medal qazanmışdır.

Azərbaycan idmançılarının Beynəlxalq yarışlarındaki iştirakı[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan
2015 Avropa Oyunlarında
Flag of Azerbaijan.svg
BOK kodu AZE
MOK Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi
Sayt noc-aze.org
Medallar
Qızıl Gümüş Bürünc Ümumi
56 51 62 169

Yay Olimpiya Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
1996 Flag of the United States.svgAtlanta 23 0 1 0 1
2000 Flag of Australia.svgSidney 31 2 0 1 3
2004 Flag of Greece.svgAfina 37 1 0 4 5
2008 Flag of the People's Republic of China.svgPekin 44 1 2 4 7
2012 Flag of the United Kingdom.svgLondon 53 2 2 6 10
2016 Flag of Brazil.svgRio de Janeyro 4
2020 Flag of Japan.svgTokio

Qış Olimpiya Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
1998 Flag of Japan.svgNaqano 4 0 0 0 0
2002 Flag of the United States.svgSolt Leyk Siti 4 0 0 0 0
2006 Flag of Italy.svgTurin 2 0 0 0 0
2010 Flag of Canada.svgVankuver 2 0 0 0 0
2014 Flag of Russia.svgSoçi 4 0 0 0 0
2018 Flag of South Korea.svgPxençxan
2022 Flag of the People's Republic of China.svgPekin

Avropa Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
2015 Flag of Azerbaijan.svgBakı 291 21 15 20 56

Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
2010 Flag of Singapore.svgSinqapur 12 5 3 0 8
2014 Flag of the People's Republic of China.svgNankin 21 5 6 1 12
2018 Flag of Argentina.svgBuenos-Ayres

Yeniyetmələrin Qış Olimpiya Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
2012 Flag of Austria.svgİnsburk
2016 Flag of Norway.svgLillehammer
2020 Flag of Switzerland.svgLozanna

Tələbələrin Yay Universiada Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
1993 Flag of the United States.svgBuffalo
1995 Flag of Japan.svgFukuoka 0 0 0 0
1997 Flag of Italy.svgSiciliya 0 0 0 0
1999 Flag of Spain.svgPalma 0 0 0 0
2001 Flag of the People's Republic of China.svgPekin 0 1 0 1
2003 Flag of South Korea.svgTegu 0 0 0 0
2005 Flag of Turkey.svgİzmir 0 0 2 2
2007 Flag of Thailand.svgBanqkok 1 0 0 1
2009 Flag of Serbia.svgBelqrad 2 0 0 2
2011 Flag of the People's Republic of China.svgŞençjen 0 2 0 2
2013 Flag of Russia.svgKazan 4 5 7 16
2015 Flag of South Korea.svgKvanju 2 0 1 3
2017 Flag of the Republic of China.svgTaybey
2019 Flag of Brazil.svgBrazilia

Tələbələrin Qış Universiada Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
1993 Flag of Poland.svgZakopane
Flag of Spain.svgXaka
Flag of South Korea.svgMuju
Flag of Slovakia.pngPoprad
Flag of Poland.svgZakopane
Flag of Italy.svgTarvizio
Flag of Austria.svgİnsbruk
Flag of Italy.svgTurin
Flag of the People's Republic of China.svgHarbin
Flag of Turkey.svgErzurum 0 0 0 0
Flag of Italy.svgTrentino 0 1 0 1
Flag of Spain.svgQranada/Flag of Slovakia.pngŞtrbske-Pleso
Flag of Kazakhstan.svgAlmatı
Flag of Russia.svgKrasnoyarsk

İslam Həmrəyliyi Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl İdmançı sayı 1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
Flag of Saudi Arabia.svgMəkkə 2005 4 4 7 15
Flag of Iran.svgTehran 2009
Flag of Indonesia.svgPalembang 2013 6 9 9 24
Flag of Azerbaijan.svgBakı 2017

Poçt markaları[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

VikiAnbarda Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi ilə əlaqəli mediafayllar var.