Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi
AMOK
Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi.jpg
Yaranma tarixi 1992
Qeydiyyat tarixi 1993
Mərkəzi
Sədri İlham Əliyev
Üzvləri Mehriban Əliyeva
Azad Rəhimov
Ağacan Abıyev
Çingiz Hüseynzadə
Xəzər İsayev
İsmayıl İsmayılov
Namiq Abdullayev
Zemfira Meftahətdinova
Rəfiqə Şabanova
Natiq Əliyev
Sadıq Sadıqov
Zərifə Salahova
Azad Cabbarov
Rauf Əliyev
noc-aze.org
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi — Olimpiya Xartiyası, Azərbaycan Respublikasının müəssisələr və ictimai birliklər haqqında qanunları əsasında yaradılmış, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən qeydiyyata alınmış və Nizamnaməsi Beynəlxalq Olimpiya Komitəsində qəbul olunmuş hüquqi şəxs statuslu müstəqil qeyri-dövlət təşkilatı.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1992-ci ildə Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi yaradıldı. Azərbaycan həmin il Barselonada keçirilmiş XXV Yay Olimpiya Oyunlarında da müstəqil dövlət kimi təmsil oluna bilmədi. Çünki komitə yaranıb Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi tərəfindən 1993-cü ildə tanınadək lisenziya yarışları artıq başa çatmışdı. Bu, dəfə ölkənin beş idmançısı Müstəqil Dövlətlər Birliyinin birləşmiş komandası tərkibində olimpiya Oyunlarında iştirak etməli oldular. Barselona Olmpiya Oyunlarında Azərbaycan bayrağı qaldırıldı, Azərbaycan himni səsləndi.

1994-cü ildə Azərbaycanda Olimpiya Hərəkatının təbliğinin vəziyyəti, Milli Olimpiya Komitəsinin fəaliyyəti ilə tanış olmaq üçün Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin prezidenti Xuan Antonio Samaranç, Milli Olimpiya Komitələri Assosiasiyasının prezidenti Mario Vaskes Rana, Avropa Olimpiya Komitəsinin prezidenti Cak Roq Bakıya gəldilər. Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyev onları qəbul etdi. Qəbulda Azərbaycan Olimpiya Hərəkatının real vəziyyəti, onun inkişaf perspektivləri ətrafında fikir mübadiləsi aparıldı.

1992-1997-ci illər arasında Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin fəaliyyətində qeyd olunmalı işlər Avropa Yeniyetmələrinin Olimpiya Günlərində iştirak, Bakıda Beynəlxalq Qaçış Günlərinin keçirilməsini əhatə edir. Bu dövr üçün qeyd olunmalı ən mühüm hadisə isə 1996-cı ildə Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi ilk dəfə Olimpiya Oyunlarına qatılmasıdır. Bu tarixi hadisənin reallaşdırılmasında Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyevin böyük əməyi oldu. Atlanta Oyunlarına hazırlıq haqqında sərəncam, hazırlığın daim dövlət nəzarəti altında saxlanması, idmançılara dövlət tərəfindən diqqət və qayğının gücləndirilməsi öz bəhrəsini verdi. Azərbaycan Atlantada 23 idmançı ilə təmsil olundu, bir gümüş medal qazanıldı.

Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin fəaliyyətinin birinci beşilliyində görülmüş işlər, ümumiyyətlə, lazımi səviyyədə qurulmamışdı və qənaətbxş sayıla bilməzdi. İşdə əsaslı dönüş yaratmaq tələb olunurdu. Milli Olimpiya Komitəsinin 1997-ci ilin 31 iyulunda keçirilmiş növbəti Baş Məclisi komitənin yeni idarə heyətini müəyyənləşdirdi. İlham Əliyev Milli Olimpiya Komitəsinin prezidenti seçildi. Komitənin fəaliyyət istiqamətləri müəyyənləşdirildi.

Azərbaycanda olimpiya hərəkatı[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin prezidenti İlham Əliyev.

Son 10 ildə Azərbaycan idmanının tarixində şanlı səhifələr yazılıbdır. Bu müddət ərzində Azərbaycan, demək olar ki, Olimpiya ölkəsinə çevrilmişdir. Ötən dövrə nəzər salanda Azərbaycanda idman və olimpiya hərəkatının inkişafında da böyük canlanma müşahidə olunub. Bəlli olduğu kimi, olimpiya komitəsi 1992-ci ildən fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, 1997-ci ildən Milli Olimpiya Komitəsinə İlham Əliyev sədr seçiləndən sonra Azərbaycanda olimpiya hərəkatı başlayır. O, 1997-ci ildən Milli Olimpiya Komitəsinə uğurla başçılıq edir. Bu illər ərzində Milli Olimpiya Komitəsinin təşkilati və quruculuq işləri bir an belə səngiməyib. Artıq Bakının Maştağa kəndi, Gəncə, Naxçıvan, Şəki, Quba, Bərdə və s. şəhərlərdə yeni və müasir idman komplekslərinin tikintisi başa çatdırılmış və idmançıların istifadəsinə verilmişdir.

Hal-hazırda istifadədə olan komlekslərin sayı 18-dir. MOK-un fəaliyyətinə ən böyük qiyməti Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin Prezidenti cənab Roq verərək demişdir ki, Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi başqa Olimpiya komitələri üçün örnək olmalıdır. 1998-ci ildə respublikamız ilk dəfə Qış Olimpiya oyunlarına qatıldı. Yaponiyanın Naqano şəhərində keçirilən XVIII Qış Olimpiya oyunlarında respublikamız 5 nəfər idmançı ilə dörd yarışda təmsil olundu. 2000-ci ildə Sidney Olimpiyadasında Azərbaycan idmançıları 2 qızıl, 1 bürünc medal qazandı. Azərbaycan komanda hesabına 199 ölkə arasında 34-cü, Avropa ölkələri arasında isə 23-cü oldu. Bu ölkənin olimpiya hərəkatı tarixində ən böyük uğuru idi.

2002-ci ildə Azərbaycan ikinci dəfə Qış Olimpiya oyunlarının iştirakçısı oldu. ABŞ-ın Soit Leyk siti şəhərində keçirilən bu oyunlarda idmançılarımız 3 yarışda iştirak etdilər. 2004-cü ilin avqustunda Afinada keçirilən Olimpiya oyunlarında idman tariximizdə ilk dəfə olaraq 5 medal qazandıq.

Azərbaycanda 64 idman növü üzrə baza vardır. Respublikada 53 idman Federasiyası, 66 idman təşkilatı, 60 idman klubu, 170 idman məktəbi fəaliyyət göstərir. Federasiyalardan 23-ü olimpiya idman növünü, 36-sı qeyri-olimpiya idman növünü inkişaf etdirir. Hal-hazırda Azərbaycanda 365489-dan çox şəxs idman və bədən tərbiyəsi ilə məşğul olur. Son 15 ildə beynəlxalq rəsmi yarışlardan Azərbaycan idmançıları 945 medal qazanmışlar.

Azərbaycan olimpiya oyunlarında ciddi uğurlar əldə edib. Bu baxımdan, Çin olimpiya oyunlarına hazırlıq və iştirak diqqəti daha çox cəlb edir. Çində iştirak etməkdə məqsəd Azərbaycanın idman şərəfini ləyaqətlə yerinə yetirmək və müstəqil Azərbaycan Respublikasının üçrəngli ay ulduzlu bayrağını qaldırmaqdır. Ölkə prezidenti İlham Əliyevin hər bir idmançı və məşqçinin MOK, Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən təqaüdlərlə təmin etməsi də Azərbaycanda olimpiya hərəkatına müsbət təsir edən amillər sırasındadır. Yeniyetmələr və gənclər arasında idmanın inkişaf etdirilməsi onun daha yüksək səviyyəyə qaldırılması istiqamətində keçmiş təcrübənin müsbət cəhətləri də tətbiq olunmaqdadır. MOK beynəlxalq miqyasda böyük nüfuz qazana bilmiş, fəaliyyəti və əldə etdiyi nailiyyətlərlə seçilmişdir.

Azərbaycanda keçirilən Avropa, dünya çempionatları silsilə xarakter daşıyır. Belə ki, hər il müxtəlif beynəlxalq yarışlar, bədii gimnastika, taekvando, güləş, boks, karate və s. bu kimi olimpiya növlərinə daxil olan idman yarışları məhz Azərbaycanda keçirilmişdir.

İdmançılara qayğı dövlət səviyyəsində davam etdirilir.

2008-ci ildə Çində keçirilən olimpiya oyunlarında Azərbaycan 1 qızıl, 2 gümüş, 4 bürünc medal qazanmışdır.

Struktur[redaktə | əsas redaktə]

Vəzifə İcraçı
Prezident İlham Əliyev
Vitse-prezident Çingiz Hüseynzadə
Vitse-prezident Azad Rəhimov
Vitse-prezident Xəzər İsayev
Baş katib Ağacan Abıyev
Baş katibin müavini Azər Əliyev
İcraiyyə Komitəsinin üzvü İlham Əliyev
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Mehriban Əliyeva
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Çingiz Hüseynzadə
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Azad Rəhimov
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Xəzər İsayev
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Ağacan Abiyev
İcraiyyə Komitəsinin üzvü İsmayıl İsmayılov
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Namiq Abdullayev
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Natiq Əliyev
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Faiq Qarayev
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Rəfiqə Şabanova
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Sadıq Sadıqov
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Azad Cabbarov
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Zemfira Meftahətdinova
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Nazim Hüseynov
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Fuad Hacıyev
İcraiyyə Komitəsinin üzvü Zərifə Salahova

Azərbaycan idmançılarının Beynəlxalq yarışlarındaki iştirakı[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan
2015 Avropa Oyunlarında
Flag of Azerbaijan.svg
BOK KoduAZE
MOKAzərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi
İnternet səhifəsinoc-aze.org
Medallar
Qızıl Gümüş Bürünc Ümumi
56 51 62 169

Yay Olimpiya Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
1996 ABŞ Atlanta 23 0 1 0 1
2000 Avstraliya Sidney 31 2 0 1 3
2004 Yunanıstan Afina 37 1 0 4 5
2008 Çin Pekin 44 1 2 4 7
2012 Böyük Britaniya London 53 2 2 6 10
2016 Braziliya Rio-de-Janeyro 56 1 7 10 18
2020 Yaponiya Tokio

Qış Olimpiya Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
1998 Yaponiya Naqano 4 0 0 0 0
2002 ABŞ Solt Leyk Siti 4 0 0 0 0
2006 İtaliya Turin 2 0 0 0 0
2010 Kanada Vankuver 2 0 0 0 0
2014 Rusiya Soçi 4 0 0 0 0
2018 Cənubi Koreya Pxençxan 1 0 0 0 0
2022 Çin Pekin

Avropa Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
2015 Azərbaycan Bakı 291 21 15 20 56
2019 Belarus Minsk

Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
2010 Sinqapur Sinqapur 12 5 3 0 8
2014 Çin Nankin 21 5 6 1 12
2018 Argentina Buenos-Ayres
2022 Seneqal Dakar

Yeniyetmələrin Qış Olimpiya Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
2012 Avstriya İnsbruk
2016 Norveç Lillehammer
2020 İsveçrə Lozanna

Tələbələrin Yay Universiada Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
1993 ABŞ Buffalo
1995 Yaponiya Fukuoka 0 0 0 0
1997 İtaliya Siciliya 0 0 0 0
1999 İspaniya Palma-de-Malyorka 0 0 0 0
2001 Çin Pekin 0 1 0 1
2003 Cənubi Koreya Tegu 0 0 0 0
2005 Türkiyə İzmir 0 0 2 2
2007 Tailand Banqkok 1 0 0 1
2009 Serbiya Belqrad 2 0 0 2
2011 Çin Şençjen 0 2 0 2
2013 Rusiya Kazan 4 5 7 16
2015 Cənubi Koreya Kvanju 2 0 1 3
2017 Çin Respublikası Taybey
2019 İtaliya Neapol
2021 Çin Çendu

Tələbələrin Qış Universiada Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı

sayı

1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
1993 Polşa Zakopane
1995 İspaniya Xaka
1997 Cənubi Koreya Mucu/Çoncu
1999 Slovakiya Poprad/Vısoke Tatri
2001 Polşa Zakopane
2003 İtaliya Tarvizio
2005 Avstriya İnsbruk/Zefeld-in-Tirol
2007 İtaliya Turin
2009 Çin Harbin
2011 Türkiyə Ərzurum 0 0 0 0
2013 İtaliya Trento 0 1 0 1
2015 Slovakiya Ştrbske Pleso/Osrblye/İspaniya Qranada
2017 Qazaxıstan Almatı
2019 Rusiya Krasnoyarsk
2021 Flag of Switzerland.svg Lütsern
2023 ABŞ Leyk-Plesid

İslam Həmrəyliyi Oyunları[redaktə | əsas redaktə]

İl Şəhər İdmançı sayı 1Gold medal icon.svg Qızıl 2Silver medal icon.svg Gümüş 3Bronze medal icon.svg Bürünc Cəmi
2005 Səudiyyə Ərəbistanı Məkkə 4 4 7 15
2010 İran Tehran
2013 İndoneziya Palembanq 6 9 9 24
2017 Azərbaycan Bakı 75 50 37 162
2021 Türkiyə İstanbul
2025 Pakistan İslamabad

Poçt markaları[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsi ilə əlaqəli mediafayllar var.