III Xoyski hökuməti

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçüncü hökumət kabineti səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search

III Xoyski hökuməti və ya Üçüncü hökumət kabineti- Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin sayca 3-cü, Fətəli xan Xoyskinin başçılığı ilə 26 dekabr 1918 tarixindən 14 mart 1919-cu ilədək fəaliyyət göstərmiş koalisiya hökuməti.[1]

Zəmin[redaktə | əsas redaktə]

Azətrbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti işə başladıqdan sonra, Fətəli xan Xoyski parlamentdən hökumət kabinetinin istefasını qəbul etməsini xahiş etdi. Parlamentin bu istəyi qəbul etməsindən sonra, yeni hökumət kabinetinin qurulması da Fətəli xan Xoyskiyə tapşırıldı. Həsən bəy Ağayevlə məktublaşmalarından məlum olur ki, Fətəli xan Xoyski bu istəyi Həsən bəy Ağayevin çox saylı xahişindən sonra qəbul etmişdir.

Tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

Dekabrın 26-da Fətəli xan Xoyski üçüncii hökumət kabinəsinin proqramı və tərkibi barədə parlamentdə çıxış etdi. Müzakirələrdən sonra parlament Fətəli xan Xoyski Hökumətinə etimad göstərdi.[2]

Vəzifəsi Adı Başlama tarixi Bitmə tarixi Fraksiya (Partiya)
Nazirlər Şurasının sədri
Fatali Khan Khoyski.jpg
Fətəli xan Xoyski
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Bitərəf
Daxili İşlər naziri
Khalil bey Khasmammadov.jpg
Xəlil bəy Xasməmmədov
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Müsavat və bitərəflər fraksiyası
Dövlət nəzarəti naziri
Mammad Hasan Hajinski 2.jpg
Məmmədhəsən Hacınski
26 dekabr 1918
16 yanvar 1919
Müsavat və bitərəflər fraksiyası
Aliagha Hasanov 2.jpg
Əliağa Həsənov
16 yanvar 1919
14 mart 1919
Bitərəflər fraksiyası
Ədliyyə naziri

Teymur bəy Makinski
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Bitərəflər fraksiyası
Əkinçilik və dövlət əmlakı naziri
Khosrov bey Sultanov.jpg
Xosrov bəy Sultanov
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Müsavat və bitərəflər fraksiyası
Ərzaq naziri

Konstantin Lizqar
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Slavyan-rus Cəmiyyəti fraksiyası
Hərbi nazir
Samad bey Mehmandarov 1.jpg
Səməd bəy Mehmandarov
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Bitərəflər fraksiyası
Xalq səhiyyəsi naziri
Yevsey Gindes.gif
Yevsey Gindes
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Slavyan-rus Cəmiyyəti fraksiyası
Xarici işlər naziri
Fatali Khan Khoyski.jpg
Fətəli xan Xoyski
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Bitərəf
Maarif və dini etiqad naziri
Nasib bey Yusifbeyli.jpg
Nəsib bəy Yusifbəyli
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Müsavat və bitərəflər fraksiyası
Maliyyə naziri

İvan Protasov
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Slavyan-rus Cəmiyyəti fraksiyası
Poçt-teleqraf və əmək naziri
Aslan bey Safikurdski.jpg
Aslan bəy Səfikürdski
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Sosialistlər fraksiyası
(Xalqçı Partiyası)
Sosial təminat naziri
Rüstəm xan Xoyski.jpg
Rüstəm xan Xoyski
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Bitərəf
Ticarət və sənaye naziri
Mirza Asadullayev 3.jpg
Mirzə Əsədullayev
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Bitərəf
Yollar naziri
Khudadat bey Malik-Aslanov.jpg
Xudadat bəy Məlik-Aslanov
26 dekabr 1918
14 mart 1919
Müstəqillər fraksiyası

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Fətəli xan Xoyskinin təşkil etdiyi Hökumət kabinəsi ilə əlaqədar olaraq general Tomson bəyan etdi: "[1]

" Fətəli xan Xoyski başda olmaqla yeni koalisiyalı Hökumətin təşkili ilə əlaqədar elan edirəm ki, müttəfiqlərin komandanlığı bu Hökuməti Azərbaycan ərazisində yeganə legitim yerli hakimiyyət orqanı kimi tanıyır və onu tamamilə müdafiə edir. "

Məmmədhəsən Hacınskinin Azərbaycan nümayəndə heyətinin tərkibində Paris Sülh Konfransına getməsi ilə əlaqədar 1919 il yanvarın ikinci yarısından dövlət nəzarəti naziri vəzifəsini Əliağa Həsənov icra etmişdir.

Ölkədə möhtəkirliyin və qiymətlərin artdığı, əhalinin bir qisminin sürətlə varlandığı, digər qisminin isə var-yoxdan çıxdığı bir şəraitdə Parlamentdə müxalifətdə olan İttihad, Əhrar, Sosialistlər fraksiyalarının üzvləri hökuməti bu işdə fəaliyyətsizlikdə təqsirləndirməyə başladı. 1919 ilin yanvar-fevral aylarında keçirilən parlament iclaslarında onlar tərəfindən Fətəli xan Xoyski hökuməti kəskin surətdə tənqid edilirdi. Fevralın 5-də onlara geniş və çox əhatəli cavab verən Fətəli xan Xoyski deyirdi:

" "Siz bunu bilməlisiniz ki, Azərbaycanın istiqlalı hər dəqiqə təhlükədədir. Biliniz, indi elə vaxtdır ki, nəinki bez və çit, hətta elə əhval çıxa bilər ki, Azərbaycan belə qalmaz, istiqlalımız gedər. Belə mühüm zamanda Hökumət işlərini Tağıyev fabrikasının bezi ilə ölçmək olmaz. "

İstefası[redaktə | əsas redaktə]

Fətəli xan Xoyski öz hökumətinin istefası barədə parlamentə məktub göndərir. Parlamentin fevralın 25-də keçirilmiş iclasında Xoyski Hökumətinin istefası qəbul olunur və yeni hökumət təşkilinə qədər onlardan öz fəaliyyətlərini davam etdirmək xahiş olunur.

1919-cu ilin aprelində qurulacaq IV hökumət kabinetinin qurulması isə Nəsib bəy Yusifbəyliyə tapşırılır.[3]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti məqaləsi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (1918–1920). Parlament. (stenoqrafık hesabat), c.1–2, B., 1998
  2. Paşayev A., Açılmamış səhifələrin izi ilə, B., 2001; Aдpec-календары Aзepбaйджанской Pecnублики нa 1920 год, Б., 1920
  3. Aзepбaйджанская Демократическая Pecnублика (1918–1920). Законодательные акты (сборник документов), Б., 1998.