Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Krımdakı diplomatik nümayəndəliyi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Krımdakı diplomatik nümayəndəliyi, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Krım hökumətiKrım türkləri ilə əlaqə saxlamaq üçün təsis etdiyi elçilik.[1]

Yaradılması[redaktə | əsas redaktə]

Krım hökuməti 1918-ci il, iyunun 25-də Simperopolda yaradılmışdı. Baş naziri general-leytenant Süleyman bəy Sulkeviç, xarici işlər naziri Cəfər əfəndi Seyid Əhməd idi. Azərbaycan hökuməti 1918-ci il, oktyabrın 23-də Krım türklərini və bölgədə yaşayan digər xalqları təmsil edən bu hökumət yanında diplomatik nümayəndəlik təsis etməyi qərara aldı. 1918-ci il, noyabrın 1-dən Azərbaycan Ukraynadakı diplomatik nümayəndəsi Mir Yusif Vəzirova (Çəmənzəminli, Yusif Çəmənzəminlinin qardaşı) Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Krımda da təmsil etmək tapşırıldı. Öz növbəsində, Krım hökuməti də qarşılıqlı əlaqələr yaratmaq, Qara dəniz hövzəsi, xüsusən də limanları ilə bağlı razılaşdırılmış siyasət məsələlərini müzakirə etmək üçün öz nümayəndəsi Əli Aleksandroviçi 1918-ci il, noyabrın əvvəllərində Azərbaycana göndərdi.[2]

Məqsəd[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Krıma göndərdiyi nümayəndələr bölgədə fəaliyyət göstərən hökumətlərlə, xüsusilə də Krım türkləri ilə sıx əlaqələr qurmaq məqsədidaşıyırdılar.[1]

Əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

1918-ci il, noyabrın 16-da Sulkeviçin başçılıq etdiyi Krım hökuməti istefa verdi. Keçmiş duma üzvü S.S.Krım yeni hökumət yaratdı. Kadetlərdən təşkil edilmiş bu hökumət 1919-cu ilin, əvvəllərində Denikin ordusu Krıma daxil olduqdan sonra yerli müsəlmanlara- türk-tatar əhalisinə qarşı repressiyaları gücləndirdi. Krım türkləri öz hüquqlarını qorumaq üçün bu hökumətə daxil olmayaraq, ayrıca milli hökumət-direktoriya və parlament yaratdılar. Azərbaycan hökumətinin elçisi M.Y.Vəzirov 1919-cu ilin, yanvarında Simferopolda Krım türk parlamentinin sədri Seyid Camal Xətattovla və milli direktoriyanın başçısı S.Ş.Misxarlı ilə görüşdü və Cümhuriyyətin Krım türklərininin milli müstəqillik uğrunda mübarizəsini müdafiə etdiyini bildirdi. Azərbaycan hökumətinin başçısı Fətəli xan Xoyski 1919-cu ilin, yanvarın 14-də Krım türk milli direktoriyasının başçısı S.Misxarlıya göndərdiyi məktubda onun hökumətinin Krımı müstəqil dövlət kimi görməyi arzu etdiyini və Paris sülh konfransında Krım nümayəndəsinin Azərbaycan nümayəndəliyi ilə sıx əlaqədə fəaliyyət göstərməsinin zəruriliyini bildirdi.[1] 1919-cu ilin martında, doktor Cəfər bəy Rüstəmbəyov Azərbaycan Cümhuriyyətinin KrımdaKubanda diplomatik nümayəndəsi və ticarət agenti təyin edildi. Lakin 1919-cu il, aprelin 9-da Krımın Qırmızı Ordu tərəfindən işğalı, iyulun 1-də isə yenidən Denikinin ordusunun əlinə keçməsi onun müstəqilliyinə qəti olaraq son qoyduğu üçün Cəfər bəy Rüstəmbəyovun missiyasını icra etmək münkün olmadı. Ona görə də, Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi bölgədə baş verən prosesləri yaxından izləmək üçün 1919-cu ilin sentyabrın 22-də iqtisadçı alim Şeyx Əli Hüseynovu Azərbaycanın Krımdakı konsulu təyin etdi.[2]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Krımdakı diplomatik nümayəndəliyi maddəsi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 Azərbaycan demokratik respublikası (1918-1920), Bakı, 1998,
  2. 1 2 B.E.Bozqrin, Krım tatarlarının tarixi, Moskva, 1992)