Azərbaycan hip-hopu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Azərbaycan musiqisi
Azerbaijani mugam trio in XVI century miniature of Nizami Ganjavi's Khosrow and Shirin.JPG
Ümumi mövzular
Janrlar
Xüsusi formalar
Milli musiqi
Alt janrlar
Media və təqdim etmə
Musiqi festivalları
Musiqi mediası Mədəniyyət TV
Millətçilik və vətənpərvərlik mövzusunda mahnılar
Milli himn Azərbaycan himni

Azərbaycan hip-hopu və ya Azərbaycan repihip-hop musiqi janrının növü. 1983-cü ildə ildə Çingiz Mustafayev dünyada ilk dəfə olaraq Azərbaycan dilində "Dünənki keçdi" rep janrında mahnı səsləndirib. 1990-cı illərin ortasında Azərbaycan hip-hopu ölkədə məşhurluq qazanmışdır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1983-cü ildə ildə Çingiz Mustafayev dünyada ilk dəfə olaraq Azərbaycan dilində "Dünənki keçdi" rep janrlı mahnını səsləndirib.[1] 1993-cü ildə Anar Nağılbazın “Kasıbların mahnısı” adlı mahnısı və kütləyə təqdim olunan albomu Azərbaycanda hip-hopa marağı artırmışdı. Daha sonra 1990-cı illərdə vətənpərvər musiqi yarışmasında qalib gələn “Dəyirman”, “Ya Qarabağ, Ya Ölüm” adlı mahnısı ilə populyarlıq qazandı.[2]

2000-ci illərdə "Mən də varam" kimi televiziya verilişləri və kütləvi repçilərin ortaya çıxmasına baxmayaraq, yalnız Elşad Xose, UranHüseyn Dərya kimi repçilər böyük uğur əldə etmişdi.[3][4][5][6] Ölkədə janrın populyarlığına baxmayaraq, Azərbaycanda rep kommersiya şəklini almayıb.[7] 2000-ci illərin sonunda H.O.S.T. qrupu Azərbaycan musiqi səhnəsində populyarlıq qazandı.[2][8]

2010-cu illərdə repçi Miri Yusifin reqqisoul-pop janrlarından ibarət olan "Karma" albomu Azərbaycanın musiqi çartlarıda birinci yeri tutmuşdur.[9] 2011-ci il dekabr ayının 11-də Heydər Əliyev Sarayında Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin"İrəli" İctimai Birliyinin birgə təşkilatçılığı ilə "Əfsanə geri dönür" şüarı altında "Leyli və Məcnun" hip-hop müziklının premyerası baş tutmuşdur.[10][11] Tamaşada Leyli obrazını Natəvan Həbibi, Məcnunu Elşad Xose, Məcnunun atası rolunu Alim Qasımov, Leylinin atasını meyxana ustası Ağamirzə ifa ediblər.[10] 2016-cı ildə Uran Azərbaycan repində ilk dəfə 100 misralıq non-stop trek çıxarıb.[12]

Mövzular[redaktə | əsas redaktə]

Vətənpərvərlik mahnıları[redaktə | əsas redaktə]

Digər musiqi janrlarında olduğu kimi, vətənpərvərlik ruhunda yazılan mahnıların Azərbaycan hip-hopunda xüsusi yeri var. Bu mövzuda "Dəyirman" qrupunun "Ya Qarabağ, Ya Ölüm", Uranın "Kor zabit", Anar Nağılbazın "Ey erməni", Qaraqanın "Xocalı", Hüseyn Dəryanın "Can Vətənim", Okaberin "Qara mamba" mahnılarını qeyd etmək olar.[13]

Sevgi mahnıları[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan hip-hopunda sevgi mövzusunda mahnılar adətən duetlərlə tanınır. Uğurlu duetlərdən Anar Nağılbazın Brilliant Dadaşova ilə "Mən səni sevirəm", Elşad Xosenin Elnarə ilə "Uzaqlara", Röya ilə "Gəl danış", Elli ilə "Çıx get", Günay İbrahimli ilə "Yadına sal", Elmira Ələkbərzadə ilə "Tənhayam" mahnılarını qeyd etmək olar.

Sosial-iqtisadi mahnılar[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan hip-hopunda cəmiyyətdə baş verən sosial-iqtisadi hadisələr geniş yer alır. Bu mövzuda Qaraqanın "Bir", “Dəyirman” qrupunun və Elşad Xosenin “Cənab prezident”, Uranın "Tam səmimi", Anar Nağılbazın Promete ilə "Qəribə vaxtlar", Hüseyn Dəryanın "Kef elə", H.O.S.T.-un "Mənim Mübarizəm", Araz Slangue və Camal Əlinin "Heykəl Baba" mahnılarını qeyd etmək olar.[14][15]

Məşhurluğu və təsiri[redaktə | əsas redaktə]

Dünyada[redaktə | əsas redaktə]

2010-cu illərdə FacebookYoutube kimi sosial şəbəkələrinin internet cəmiyyətində artan rolu Azərbaycan rep musiqisinin digər ölkələrə daha da yayılmasına səbəb oldu. YouTube-da sənətçilərin və ya səsyazma şirkətlərinin (studiyaların) rəsmi kanallarından götürülən video kliplərinin baxış sayı:

YouTube-da ən çox baxılan və ya dinlənən Azərbaycan rep musiqi videoları
Yer Sənətçi(lər) Mahnı İl Baxış sayı Kanal Keçid
1 Qurd "Rəqs edir hər kəs" 2013 11,951,474 Qurd Official [1]
2 Paster ft. Dost "1st Class" 2017 4,018,464 Paster [2]
3 Qurd "Tək Tək" 2015 3,851,237 Qurd Official [3]
4 Uran ft. Xpert, Ziq ZaqPaster "İri Çaplı" 2016 3,003,590 Synaps Production [4]
5 Pranga ft. Xəzər "Nargin" 2017 2,572,768 Pranga [5]
6 Xpert ft. Paster "North West" 2013 2,321,687 Synaps Production [6]
7 Xpert ft. Luter "Şaman" 2013 2,310,888 Synaps Production [7]
8 Xpert "Sarışan Hallar" 2014 2,149,311 Synaps Production [8]
9 AiD "Hekayəm" 2011 2,143,136 havaodsutorpaqTv [9]
10 Aslixan "Onlar" 2019 2,059,734 Whitestars OldRap [10]
11 AiD ft. Miri Yusif "Karusel" 2011 1,905,483 havaodsutorpaqTv [11]
12 Qaraqan "Baş Rolda Özüm" 2011 1,892,223 havaodsutorpaqTv [12]
13 Okaber "Qara Yazı" 2017 1,732,792 Okaber Karabin [13]
14 Xpert "Malcolm" 2017 1,642,198 Synaps Production [14]
15 Okaber "Qara Mamba" 2015 1,629,366 Okaber Karabin [15]
16 Xpert "Yaxşi" 2016 1,564,167 Synaps Production [16]
17 Qurd "Sevgi Təmsili" 2016 1,502,602 Qurd Official [17]
18 Okaber "Molotow Cocktail" 2017 1,468,389 Okaber Karabin [18]
19 Qurd "Tapın Onu" 2013 1,384,879 Qurd Official [19]
20 Qurd "Kayfla Yaşa" 2016 1,239,055 Qurd Official [20]

Sonuncu yenilənmə: 12 İyun, 2019

Avropa[redaktə | əsas redaktə]

Rusiya[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan hip-hopu Rusiya hip-hopuna da təsir göstərmişdir. Rusiyanın hip-hop səhnəsində Bahh Tee, Pauk, HammAli & Navai, Ptaxa, Jah KhalibKaspiyskiy Qruz kimi Azərbaycan əsilli ifaçılar və qruplar uğur qazanmışlar.[16][17][18][19] 2015-ci ildə Kaspiyskiy Qruzun "Storona A / Storona B" albomu, Rap.ru saytının "İlin Ən Yaxşı Rus Albomu" siyahısına düşüb.[20]

Görkəmli sənətçilər[redaktə | əsas redaktə]

Şəxslər[redaktə | əsas redaktə]

Kişi[redaktə | əsas redaktə]

Anar Nağılbaz.jpg
Elshad Xose.jpeg
Elkhan Zeynalli at Jazz Center.jpg
Anar Nağılbaz · Elşad Xose · Qaraqan

Qruplar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Documenting the Horrors of Karabakh
  2. 2,0 2,1 "Rep musiqisi". Azerbaijanis.com.
  3. "Well-known Azerbaijani rapper Huseyn Darya dies". en.apa.az.
  4. "‘Yetenek sizsiniz Türkiyə’də hamını ayağa qaldıran azərbaycanlı: ‘Bizə heç kim kömək etmədi’ – MÜSAHİBƏ + VİDEO". azxeber.com.
  5. "Популярные азербайджанские реперы представят совместный проект". news.mail.ru.
  6. "Запрещенную песню азербайджанского рэппера Эльшада Хосе можно услышать в Интернете". www.trend.az.
  7. "Azərbaycanda repçilər nədən qazanır?". www.azadliq.org. Azadlıq radiosu.
  8. "Что случилось с рэп-группой "HOST Alyans"?". 1news.az.
  9. "Мири Юсиф. Рождение «Белого ворона»". 1news.az. 1news.az. 7 iyun 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 iyun 2016.
  10. 10,0 10,1 "Leyli and Majnun hip-hop style". News.az.
  11. "В Баку состоялась премьера первого азербайджанского мюзикла в стиле хип-хоп "Лейли и Меджнун" – ФОТО". 1news.az.
  12. "Azərbaycan Repində bir ilk: “100-lük”". www.azadliq.org. www.azadliq.org. 25 may 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 may 2016.
  13. "Qaraqan “Xocalı” adlı mahnı oxuyub". www.gun.az. www.gun.az. 25 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 fevral 2016.
  14. "Camal Əlinin anası və qohumları azad edilib". www.bbc.com. BBC. 7 yanvar 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 yanvar 2017.
  15. "Hörmətlə, Uran!". www.azadliq.org. www.azadliq.org. 25 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 fevral 2016.
  16. "ВОТ ЧТО Я ЛЮБЛЮ: КАСПИЙСКИЙ ГРУЗ". www.rap.ru. www.rap.ru. 24 iyul 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 iyul 2016.
  17. "«МОЯ СЕМЬЯ НЕ ВИНОВАТА В ТОМ, ЧТО КАКИЕ-ТО ДЕБИЛЫ ИЗГНАЛИ ИЗ ЕРЕВАНА ВСЕХ АЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ»". www.vesti.az. www.vesti.az. 24 iyul 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 iyul 2016.
  18. "«Знай наших»: рэпер Паук: "Я - основатель рэпа в Азербайджане"". baku.ws. baku.ws. 24 iyul 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 iyul 2016.
  19. "Курортный роман российского певца в Баку". www.trend.az. www.trend.az. 24 iyul 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 iyul 2016.
  20. "ИТОГИ ГОДА: ЛУЧШИЕ РУССКИЕ АЛЬБОМЫ, ЧАСТЬ 2". www.rap.ru. www.rap.ru. 24 iyul 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 iyul 2016.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]