Azərbaycan hip-hopu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Azərbaycan musiqisi
Azerbaijani mugam trio in XVI century miniature of Nizami Ganjavi's Khosrow and Shirin.JPG
Ümumi mövzular
Janrlar
Xüsusi formalar
Milli musiqi
Alt janrlar
Media və təqdim etmə
Musiqi festivalları
Musiqi mediası Mədəniyyət TV
Millətçilik və vətənpərvərlik mövzusunda mahnılar
Milli himn Azərbaycan himni

Azərbaycan hip-hopu və ya Azərbaycan repihip-hop musiqi janrının növü. 1983-cü ildə ildə Çingiz Mustafayev dünyada ilk dəfə olaraq Azərbaycan dilində "Dünənki keçdi" rep janrında mahnı səsləndirib. 1990-cı illərin ortasında Azərbaycan hip-hopu ölkədə məşhurluq qazanmışdır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1983-cü ildə ildə Çingiz Mustafayev dünyada ilk dəfə olaraq Azərbaycan dilində "Dünənki keçdi" rep janrlı mahnını səsləndirib.[1] 1993-cü ildə Anar Nağılbazın “Kasıbların mahnısı” adlı mahnısı və kütləyə təqdim olunan albomu Azərbaycanda hip-hopa marağı artırmışdı. Daha sonra 1990-cı illərdə vətənpərvər musiqi yarışmasında qalib gələn “Dəyirman”, “Ya Qarabağ, Ya Ölüm” adlı mahnısı ilə populyarlıq qazandı.[2]

2000-ci illərdə "Mən də varam" kimi televiziya verilişləri və kütləvi repçilərin ortaya çıxmasına baxmayaraq, yalnız Elşad Xose, UranHüseyn Dərya kimi repçilər böyük uğur əldə etmişdi.[3][4][5][6] Ölkədə janrın populyarlığına baxmayaraq, Azərbaycanda rep kommersiya şəklini almayıb.[7] 2000-ci illərin sonunda H.O.S.T. qrupu Azərbaycan musiqi səhnəsində populyarlıq qazandı.[2][8]

2010-cu illərdə repçi Miri Yusifin reqqisoul-pop janrlarından ibarət olan "Karma" albomu Azərbaycanın musiqi çartlarıda birinci yeri tutmuşdur.[9] 2011-ci il dekabr ayının 11-də Heydər Əliyev Sarayında Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin“İrəli” İctimai Birliyinin birgə təşkilatçılığı ilə “Əfsanə geri dönür” şüarı altında “Leyli və Məcnun” hip-hop müziklının premyerası baş tutmuşdur.[10][11] Tamaşada Leyli obrazını Natəvan Həbibi, Məcnunu Elşad Xose, Məcnunun atası rolunu Alim Qasımov, Leylinin atasını meyxana ustası Ağamirzə ifa ediblər.[10] 2016-cı ildə Uran Azərbaycan repində ilk dəfə 100 misralıq non-stop trek çıxarıb.[12]

Mövzular[redaktə | əsas redaktə]

Vətənpərvərlik mahnıları[redaktə | əsas redaktə]

Digər musiqi janrlarında olduğu kimi, vətənpərvərlik ruhunda yazılan mahnıların Azərbaycan hip-hopunda xüsusi yeri var. Bu mövzuda "Dəyirman" qrupunun "Ya Qarabağ, Ya Ölüm", Uranın "Kor zabit", Anar Nağılbazın "Ey erməni", Qaraqanın "Xocalı", Hüseyn Dəryanın "Can Vətənim", Okaberin "Qara mamba" mahnılarını qeyd etmək olar.[13]

Sevgi mahnıları[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan hip-hopunda sevgi mövzusunda mahnılar adətən duetlərlə tanınır. Uğurlu duetlərdən Anar Nağılbazın Brilliant Dadaşova ilə "Mən səni sevirəm", Elşad Xosenin Elnarə ilə "Uzaqlara", Röya ilə "Gəl danış", Elli ilə "Çıx get", Günay İbrahimli ilə "Yadına sal", Elmira Ələkbərzadə ilə "Tənhayam" mahnılarını qeyd etmək olar.

Sosial-iqtisadi mahnılar[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan hip-hopunda cəmiyyətdə baş verən sosial-iqtisadi hadisələr geniş yer alır. Bu mövzuda Qaraqanın "Bir", “Dəyirman” qrupunun və Elşad Xosenin “Cənab prezident”, Uranın "Tam səmimi", Anar Nağılbazın Promete ilə "Qəribə vaxtlar", Hüseyn Dəryanın "Kef elə", H.O.S.T.-un "Mənim Mübarizəm", Araz Slangue və Camal Əlinin "Heykəl Baba" mahnılarını qeyd etmək olar.[14][15]

Məşhurluğu və təsiri[redaktə | əsas redaktə]

Dünyada[redaktə | əsas redaktə]

2010-cu illərdə FacebookYoutube kimi sosial şəbəkələrinin internet cəmiyyətində artan rolu Azərbaycan rep musiqisinin digər ölkələrə daha da yayılmasına səbəb oldu. YouTube-da sənətçilərin və ya səsyazma şirkətlərinin (studiyaların) rəsmi kanallarından götürülən video kliplərinin baxış sayı:

YouTube-da ən çox baxılan və ya dinlənən Azərbaycan rep musiqi videoları
Yer Sənətçi(lər) Mahnı İl Baxış sayı Kanal Keçid
1 Qurd "Rəqs edir hər kəs" 2013 8,432,189 Qurd Official [11]
2 Qurd "Tək Tək" 2015 3,607,825 Qurd Official [12]
3 Paster ft. Dost "1st Class" 2017 2,731,011 Paster [13]
4 Uran ft. Xpert, Ziq ZaqPaster "İri Çaplı" 2016 2,109,080 Synaps Production [14]
5 Xpert ft. Paster "North West" 2013 2,011,031 Synaps Production [15]
6 AiD "Hekayəm" 2011 1,901,895 havaodsutorpaqTv [16]
7 Xpert ft. Luter "Şaman" 2013 1,892,670 Synaps Production [17]
8 Xpert "Sarışan Hallar" 2014 1,803,869 Synaps Production [18]
9 Pranga ft. Xəzər "Nargin" 2017 1,709,465 Pranga [19]
10 Qaraqan "Baş Rolda Özüm" 2011 1,605,927 havaodsutorpaqTv [20]
11 AiD ft. Miri Yusif "Karusel" 2011 1,533,852 havaodsutorpaqTv [21]
12 Qurd "Sevgi Təmsili" 2016 1,368,238 Qurd Official [22]
13 Okaber "Qara Mamba" 2015 1,267,601 Okaber Karabin [23]
14 Qurd "Tapın Onu" 2013 1,293,404 Qurd Official [24]
15 Xpert "Yaxşi" 2016 1,284,641 Synaps Production [25]
16 Qurd "Tapın Onu" 2013 1,267,331 Qurd Official [26]
17 Qurd "Kayfla Yaşa" 2016 1,131,869 Qurd Official [27]
18 Okaber "Qara Yazı" 2017 1,100,051 Okaber Karabin [28]
19 Xpert "Malcolm" 2017 1,093,050 Synaps Production [29]
20 Xpert "Və Bir Də" 2015 1,074,008 Synaps Production [30]

Sonuncu yenilənmə: 23 İyul, 2018

Avropa[redaktə | əsas redaktə]

Rusiya[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan hip-hopu Rus hip-hopuna da təsir göstərmişdir. Rusiyanın hip-hop səhnəsində Bahh Tee, Pauk, Ptaxa, Jah KhalibKaspiyskiy Qruz kimi Azərbaycan əsilli ifaçılar və qruplar uğur qazanmışlar.[16][17][18][19] 2015-ci ildə Kaspiyskiy Qruzun "Storona A / Storona B" albomu, Rap.ru saytının "İlin Ən Yaxşı Rus Albomu" siyahısına düşüb.[20]

Görkəmli sənətçilər[redaktə | əsas redaktə]

Şəxslər[redaktə | əsas redaktə]

Kişi[redaktə | əsas redaktə]

Anar Nağılbaz.jpg
Elshad Xose.jpeg
Elkhan Zeynalli at Jazz Center.jpg
Anar Nağılbaz · Elşad Xose · Qaraqan

Qruplar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Documenting the Horrors of Karabakh
  2. 2,0 2,1 "Rep musiqisi". Azerbaijanis.com. http://azerbaijans.com/content_288_az.html. İstifadə tarixi: 29 December 2011.
  3. "Well-known Azerbaijani rapper Huseyn Darya dies". en.apa.az. http://en.apa.az/xeber_azerbaijani_well-known_rapper_huseyn_dar_208681.html. İstifadə tarixi: 13 May 2014.
  4. "‘Yetenek sizsiniz Türkiyə’də hamını ayağa qaldıran azərbaycanlı: ‘Bizə heç kim kömək etmədi’ – MÜSAHİBƏ + VİDEO". azxeber.com. http://azxeber.com/index.php?action=static_detail&static_id=55467. İstifadə tarixi: 13 May 2014.
  5. "Популярные азербайджанские реперы представят совместный проект". news.mail.ru. http://news.mail.ru/inworld/azerbaijan/culture/11648440/. İstifadə tarixi: 13 May 2014.
  6. "Запрещенную песню азербайджанского рэппера Эльшада Хосе можно услышать в Интернете". www.trend.az. http://www.trend.az/life/showbiz/1205359.html. İstifadə tarixi: 13 May 2014.
  7. Axundova, Gülnar. "Azərbaycanda repçilər nədən qazanır?". Azadlıq radiosu. http://www.azadliq.org/content/article/2324244.html. İstifadə tarixi: 13 January 2016.
  8. "Что случилось с рэп-группой "HOST Alyans"?". 1news.az. http://www.1news.az/bomond/20090514094525696.html. İstifadə tarixi: 13 May 2014.
  9. Vişnevskiy, Feliks. "Мири Юсиф. Рождение «Белого ворона»". 1news.az. Arxivləşdirilib: [1] saytından 7 iyun 2016 tarixində. http://1news.az/bomond/bomaz/20131221051627794.html. İstifadə tarixi: 7 iyun 2016.
  10. 10,0 10,1 "Leyli and Majnun hip-hop style". News.az. http://www.news.az/articles/culture/51184. İstifadə tarixi: 29 December 2011.
  11. "В Баку состоялась премьера первого азербайджанского мюзикла в стиле хип-хоп "Лейли и Меджнун" – ФОТО". 1news.az. http://www.1news.az/bomond/bomaz/20111218042710653.html. İstifadə tarixi: 29 December 2011.
  12. "Azərbaycan Repində bir ilk: “100-lük”". www.azadliq.org. Arxivləşdirilib: [2] saytından 25 may 2016 tarixində. http://www.azadliq.org/content/article/27507844.html. İstifadə tarixi: 25 may 2016.
  13. "Qaraqan “Xocalı” adlı mahnı oxuyub". www.gun.az. Arxivləşdirilib: [3] saytından 25 fevral 2016 tarixində. http://www.gun.az/xeber-qaraqan-xocali-adli-mahni-oxuyub-audio-t144369.html#.Vs797PmLTcs. İstifadə tarixi: 25 fevral 2016.
  14. "Camal Əlinin anası və qohumları azad edilib". BBC. Arxivləşdirilib: [4] saytından 7 yanvar 2017 tarixində. http://www.bbc.com/azeri/azerbaijan-38529450. İstifadə tarixi: 7 yanvar 2017.
  15. Allahverdiyeva, Rəna. "Hörmətlə, Uran!". www.azadliq.org. Arxivləşdirilib: [5] saytından 25 fevral 2016 tarixində. http://www.azadliq.org/content/article/25002014.html. İstifadə tarixi: 25 fevral 2016.
  16. "ВОТ ЧТО Я ЛЮБЛЮ: КАСПИЙСКИЙ ГРУЗ". www.rap.ru. Arxivləşdirilib: [6] saytından 24 iyul 2016 tarixində. http://www.rap.ru/reading/19649. İstifadə tarixi: 24 iyul 2016.
  17. Батыев, Бахрам. "«МОЯ СЕМЬЯ НЕ ВИНОВАТА В ТОМ, ЧТО КАКИЕ-ТО ДЕБИЛЫ ИЗГНАЛИ ИЗ ЕРЕВАНА ВСЕХ АЗЕРБАЙДЖАНЦЕВ»". www.vesti.az. Arxivləşdirilib: [7] saytından 24 iyul 2016 tarixində. http://www.vesti.az/news/153040. İstifadə tarixi: 24 iyul 2016.
  18. "«Знай наших»: рэпер Паук: "Я - основатель рэпа в Азербайджане"". baku.ws. Arxivləşdirilib: [8] saytından 24 iyul 2016 tarixində. http://baku.ws/52560-znay-nashih-reper-pauk-ya-osnovatel-repa-v-azerbaydzhane-video.html. İstifadə tarixi: 24 iyul 2016.
  19. "Курортный роман российского певца в Баку". www.trend.az. Arxivləşdirilib: [9] saytından 24 iyul 2016 tarixində. http://www.trend.az/life/interesting/2437816.html. İstifadə tarixi: 24 iyul 2016.
  20. "ИТОГИ ГОДА: ЛУЧШИЕ РУССКИЕ АЛЬБОМЫ, ЧАСТЬ 2". www.rap.ru. Arxivləşdirilib: [10] saytından 24 iyul 2016 tarixində. http://www.rap.ru/reading/20271. İstifadə tarixi: 24 iyul 2016.