Azərbaycandakı uzunömürlülərin siyahısı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

90 yaşını keçmiş insan uzunömürlü hesab edilir[1]. Azərbaycanda uzunömürlülər xüsusilə İsmayıllı, Lerik, Tovuz, Gədəbəydə üstünlük təşkil edirlər[2]. Dünyanın ən uzunömürlü sakini Ginnesin rekordlar kitabına daxil edilən Şirəli Müslümov 168 il yaşayıb[3].

Azərbaycandakı uzunömürlülər haqqında danışarkən, qeyd etmək lazımdır ki, bu adamların əksəriyyəti 100 yaşı çoxdan arxada qoyub. Məsələn, "Hər kim yüz il yaşamasa" adlı kitabda Gədəbəyin 100 yaşlıları haqqında ətraflı məlumat verilir. Əsas etibari ilə yüzü haqlayanlar qadınlardır[3]. Sayca ən çox uzunömürlülərə Lerikdə rast gəlinir. Məşhur Şirəli Müslümov da Lerikdən idi[3].

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fizialogiya İnstitutunda "Uzunömürlülüyün fizialogiyası" laboratoriyası fəliyyət göstərir[2].

2009-cu il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən, ölkədə 100 və yuxarı yaşda olan şəxslərin sayı 1143 nəfər idisə, artıq bu rəqəm xeyli aşağı düşüb. 2009-cu ildə 100 yaşını keçmiş şəxslərin 8,7 faizini, yəni 100 nəfəri – kişi, 91,3 faizi, yəni 1043 nəfərini – qadınlar təşkil edib. 2013-cü ildə uzunömürlülərin sayı bir qədər də azalıb. Aparılan statistikaya görə, ötən il 100 və yuxarı yaşda olan şəxslərin sayı 838 nəfər olub. Uzunömürlülər siyahısına isə daha çox qadınlar düşüb. Belə ki, onların 24 nəfəri kişi, 814 nəfəri qadındır[4].

Azərbaycanda orta ömür həddi 70,7 ildir[5].

90-100 yaş[redaktə | əsas redaktə]

90 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Qara Yuluk Osman bəy (d. 1345 - ö. 1435) — 90 yaş
  2. Heydərxanov Qasım bəy (d.  - ö. 26 avqust, 1937) — 90 yaş
  3. Qazı Abdulxalıq əfəndi Allahverdi oğlu (d.  - ö. 16 noyabr, 1937) — 90 yaş
  4. Kazımov Kazım Allahverdi oğlu (d.  - ö. 16 mart, 1938) — 90 yaş
  5. Həkim Qəni (16 fevral 1918, Bakı - 10 iyun 2008, Bakı) — 90 yaş
  6. Şərifova Firəngiz Abbasmirzə qızı (d. 6 fevral, 1924, Bakı – ö. 20 fevral, 2014, Bakı) — 90 yaş

91 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Abbas Çayxorski (d. 1917 - ö. 2008) — 91 yaş
  2. Ağasadıq Gəraybəyli (d. 1897 - ö. 1988) — 91 yaş
  3. Tamara Məmmədova (d. 1925 - ö. 2016) — 91 yaş

92 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Tağıyeva Sara Hacı Zeynalabdin qızı (d. 20 may 1899 - ö. 15 dekabr 1991. Bakı, Azərbaycan) — 92 yaş
  2. Tağıyeva Seyid Gülsüm Seyid Bayram qızı (d. 1901, Göyçə mahalı - ö. 1993, Dağ Çaylı, Şamaxı rayonu) — 92 yaş
  3. Abbasov Ələddin Aslan oğlu (d. 1922, Gəncə - ö. 2014) — 92 yaş
  4. Əzimov Yusif (d. 1923, Daşkənd – ö. 22 aprel 2015, Yeni Daşkənd, Bərdə rayonu) — 92 yaş

93 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Şeyxülislam Axund Əliağa Süleymanzadə (d.  1885, Novxanı - ö.  1977, Bakı) — 93 yaş
  2. Seyidov Həsən Əli oğlu (d. 1906, İrəvan - ö. 8 iyun, 1999, Bakı) — 93 yaş
  3. Xəlilov Abbasəli Süleyman oğlu (d. 31 dekabr, 1913, Daşkənd, Göyçə mahalı - ö. 30 sentyabr, 2007, Yeni Daşkənd, Bərdə rayonu) — 93 yaş
  4. Çovdaroğlu Aşıq Məhəmməd (1922, Yuxarı Öysüzlü, Tovuz rayonu - 25 mart 2015, Yuxarı Öysüzlü, Tovuz rayonu) — 93 yaş[6]
  5. Qocamanov Qocaman Camal oğlu (d.  1923, Daşkənd - 31 avqust 2016 Yeni Daşkənd) — 93 yaş

94 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Şərifzadə Əziz Qurbanəli oğlu (d. 28 mart, 1895, Naxçıvan - ö. 1 iyun, 1989, Moskva) — 94 yaş
  2. Əlili Məmməd Əli oğlu (d. 7 noyabr, 1898, Bakı - ö. 13 iyun, 1993) — 94 yaş

95 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Mirzə İsmayıl Qasir (d. 1805, Ağdaş - ö. 1900, Lənkəran) — 95 yaş
  2. Nəbibəyov Qasım bəy Hüseyn bəy oğlu (d. 1830, Şəki – ö. 1925, Şəki) — 95 yaş
  3. Mikayılzadə Babaş Bağı oğlu (d. 1862, Bico, Şirvan qəzası - ö. 1957, Bakı) — 95 yaş
  4. Əfəndizadə Muxtar İsmayıl oğlu (d. yanvar, 1880, Ağdaş rayonu, Şəmsabad - ö. 1975, Bakı) — 95 yaş
  5. Aşurbəyli Sara Balabəy qızı (d. 27 yanvar, 1906, Bakı - ö. 17 iyul, 2001) — 95 yaş
  6. Molla Hüseyn Molla Məmməd oğlu (d.  - ö. ) — 95 yaş
  7. Musayev Qılman İsabala oğlu — 95 yaş

97 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Məhəmməd Məhərrəmov (d. 1895 – ö. 1992, Paris) — 97 yaş

99 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Verdiyev Qambay Yusif oğlu (d. 1912, Gəncə – ö.  2 aprel, 2011, Gəncə) — 99 yaş

100 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Bəsti Kərbəlayı Bayraməli qızı (d. 1836 Kəlbəcər rayonu, Lev - ö. 1936, Kəlbəcər rayonu, Lev) — 100 yaş
  2. Ələkbər Məşədi Novruzəli oğlu (d. 1893 Laçın rayonu, İmanlar - ö. 1993, Ağdam rayonu, Əhmədağalı) — 100 yaş[7].
  3. İsmayıl İbrahimov (d. 1915 - ö. 2016) — 100 yaş

101-110 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Hacı Zeynalabdin Tağıyev (d.  - ö. ) — 101 yaş
  2. Miskinli Vəli (d.  - ö. ) — 101 yaş
  3. Hacıyev Əmirmurad Nəbi oğlu (d.  Nərimanlı, Göyçə mahalı - ö. ) — 101 yaş
  4. Talıb Ələsgər oğlu (d.  - ö. ) — 102 yaş
  5. Vəli Mәhәmmәd ağa oğlu (d.  - ö. ) — 102 yaş
  6. Şeyxülislam Fazil İrəvani (d.  - ö. ) — 103 yaş
  7. Əliyev Ömər Osman oğlu (d.  - ö. ) — 104 yaş
  8. Abasova Vəsmə Məmməd qızı (d. 1913, Gərmətük, Lənkəran rayonu – ö. ) — 104 yaş[8]
  9. Allahverdiyev Ələsgər Alməmməd oğlu (d.  - ö. ) — 105 yaş
  10. Hüseyn Məhəmməd oğlu (d.  - ö. ) — 105 yaş
  11. Hüseynzadə Lətif Talıb oğlu (d. 24 aprel, 1903, Naxçıvan – ö. 11 iyul, 2008, Bakı) — 105 yaş
  12. Pərnaz Azay qızı ö. 1860, Bağırlı, Şamaxı rayonu - ö. 1968, Bağırlı, Şamaxı rayonu) — 108 yaş
  13. Haqverdiyev Alı Mirzə oğlu (d.  - ö. ) — 110 yaş
  14. Zərnişan Çıraqəli qızı (d. 1909, Daşkənd (Göyçə) – ö.  2010, Bakı) — 101 yaş

111-120 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Məhbubə Fətullayeva (d.  1898 - ö. ) — 113 yaş[9]
  2. Nərimanova Narınc Müzəffər qızı (d. 1900, Avaxıl, Şamaxı - ö. 16 dekabr, 2013, Avaxıl, Şamaxı) — 113 yaş[10]
  3. Seyid Lazım Ağa (d. 1880, Laçın rayonu, Seyidlər - ö. 3 yanvar, 1994, Mingəçevir) — 114 yaş
  4. Hacı Nağı Molla Qəmbər oğlu (d.1822, Qanlı, Göyçə mahalı - ö.1936, Qanlı, Göyçə mahalı) — 114 yaş
  5. Aşıq Abbas Dəhri (d.1818, Ordubad - ö.1932) — 114 yaş[11]
  6. Aşurbəyova Nabat Qoca qızı (d. 1795, Bakı - ö. 1912, Bakı) — 117 yaş

121-130 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Lena Abbasova (d. 1890) — 126 yaş (sağdır)[12]
  2. Kərbəlayı Əmrah Hacı Kərim oğlu (d.  - ö. 1955, Yeni Daşkənd, Bərdə rayonu) — 127 yaş
  3. Əbdül Heydərov (d.  - ö. ) — 130 yaş

131-140 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Qızıl Quliyeva (d.  - ö. Cəngəmiran) — 134 yaş[9]
  2. Güllər Pərisi (d. 1790, Faxralı, Borçalı - ö. 1925) — 135 yaş
  3. Bəndiyev Kişi İslam oğlu (d. 1876, Lerik rayonu - ö. 18 mart, 2011, Lerik rayonu) — 135 yaş[13]

141-150 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Allahyarova Güləndam Alməmməd qızı (d. 1834, Qaragüney, Kəlbəcər rayonu - ö. 1974, Kəlbəcər rayonu) — 140 yaş
  2. Məcid Ağayev (d.  1837 - ö. 1982) — 145 yaş
  3. Eyvazov Mahmud Bağır oğlu (d.  - ö. ) — 150 yaş

161-170 yaş[redaktə | əsas redaktə]

  1. Müslümov Şirəli Fərzəli oğlu (d.  - ö. ) — 168 yaş

Ölüm tarixi məlum olmayanlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Xəlilova Bəyaz Hüseyn qızı (1880, Şınıx, Gədəbəy — 2009-cu ilədək yaşadığı məlumdur[14].
  2. Vəsi Ağayeva (1890 - ?) —
  3. Əlif Heydərov (1898 - ?) —
  4. Lalə Əzizxanova (1900 - ?) —
  5. Xəlilova Zəhra Rza qızı (1900, Veravul, Lənkəran — 2009-cu ilədək yaşadığı məlumdur[14].
  6. Əliyev Məcid Kamal oğlu (1902, Qovlar, Tovuz — 2009-cu ilədək yaşadığı məlumdur[14].
  7. Ömərov Əhməd Balay oğlu (1902, İtitala, Balakən — 2009-cu ilədək yaşadığı məlumdur[14].
  8. Tatarova Mələksə Əli qızı (1907, Ağstafa — 2009-cu ilədək yaşadığı məlumdur[14].
  9. Nənni Məmmədova (1910 - ?) —
  10. Canəli Heydərov (? - ?) —
  11. Böyükağa Qasımov (? - ?) — 140 yaşlı

Hazırda yaşayanlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. İslam (d. 1873, Lerik rayonu) — yaşayır
  2. Dadaşova Gözəl Alı qızı (d.  1889, Orta Qəsil, Ağdaş rayonu) — yaşayır[15]
  3. Əzizova Tamam Əli qızı (d.  1890[16], Tokrovka, Cəlilabad rayonu) — yaşayır
  4. İbrahimov Hilal İsa oğlu (d.  1915, Ağcabədi rayonu) — yaşayır
  5. Aşıq Cahad (d.  1917, Qaraqoyunlu, Göyçə) — yaşayır
  6. Məmmədov Qaçay Məmməd oğlu (d.  25 iyun, 1919, Şuşa) — yaşayır
  7. Feyziyev Müslüm İsa oğlu (d.  1922) — yaşayır
  8. Məmmədov Abbas (d.  1923, Laçın rayonu) — yaşayır

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • "Hər kim yüz il yaşamasa" kitab

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Abşeron yarımadasında uzunömürlülərin yaşaması üçün ən optimal yerlərin adı açıqlandı — az.trend.az saytı
  2. 2,0 2,1 Azərbaycanda uzunömürlülərin sayı tükənir — anspress.com saytı
  3. 3,0 3,1 3,2 Lalə Osmanqızı, "Uzunömürlülər diyarı - Vətənim mənim", olkem.az saytı
  4. Azərbaycanda uzunömürlülərin sayı 305 nəfər azalıb — modern.az saytı
  5. Rüfət Sultan, "Orta ömrümüz 70 ili keçir", Bakı xəbər.- 2011.-25-27 noyabr.- S. 12.
  6. Savalan Talıblı (26-03-2015). "Azərbaycan aşıq sənətinə ağır itki üz vermişdir" (az). lacin.info. http://lacin.info/xeber/medeniyyet/1099-azerbaycan-ashiq-senetine-agir-itki-uz-vermishdir.html. İstifadə tarixi: 2015-03-29.
  7. Sabir Ələkbəroğlu (27.09.2014). "Loğman Ələkbər". "Laçın yurdu" №3 (14) ("Bəxtiyar-4").
  8. Xəzər TV (24.02.2017). "Azərbaycanın ən yaşlı vətəndaşı" (az). Youtube.com. https://www.youtube.com/watch?v=6KUX5Cz9pb0. İstifadə tarixi: 2017-02-24.
  9. 9,0 9,1 "Onlar necə uzun ömür yaşayıblar?" (az). modern.az. 02.12.2010, 10:30. http://modern.az/articles/9452/1. İstifadə tarixi: 2014-06-13.
  10. Azərbaycanın uzunömürlü sakini vəfat etdi — oxu.az saytı
  11. Qara Namazov (2013). "Ozan-aşıq sənətinin tarixi" (az). AMEA Folklor İnstitutu. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2016-04-23 tarixində. https://web.archive.org/web/20160423103609/http://folklorinstitutu.com/arasdirmalar/Qara-Namazov.pdf. İstifadə tarixi: 2016-08-11.
  12. Azərbaycanın ən yaşlı sakini – Alman qızın sevgi hekayəsi (FOTOLAR). azvision.az, 28.05.2016  (azərb.)
  13. Azərbaycanın ən uzunömürlü sakinlərindən biri vəfat edib — modern.az saytı
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 "Hər kim 100 il yaşamasa. 1-ci film (film, 2009)" (az). youtube.com. 2009. http://www.youtube.com/watch?v=IN5lHixUDRo. İstifadə tarixi: 2014-07-03.
  15. "Azərbaycanın ən yaşlı seçicisi də səs verdi" (az). oxu.az. 23 dekabr 2014, 18:13. http://oxu.az/society/56721. İstifadə tarixi: 2014-12-24.
  16. Azərbaycanın ən uzunömürlü sakini harada yaşayır? — news.milli.az saytı

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]