Böyük Arktik qoruğu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Böyük Arktik qoruğu
Ursus maritimus in Alaska.jpg
BTMB kateqoriyası — Ia (Ciddi Təbiət Qoruğu)
WLE blue Logo (no text).svg
75°46′39″ şm. e. 98°15′11″ ş. u. (T)
Ölkə Rusiya Rusiya
Sahəsi4169222 ha
Tarixi25 may, 1993
Herpétologie test.png
Morj, Ağ ayı, Tülkü, Ağ balina
Sites.gif
http://www.bigarctic.ru
Böyük Arktik qoruğu (Rusiya)
Green pog.svg
Commons-logo.svg Böyük Arktik qoruğu Vikianbarda

«„Böyük Arktik“ dövlət təbiət qoruğu» - federal əməmiyyətli elmi-araşdırma, təbiət qoruma, ekoloji xüsisiyyətləri özündə birləşdirən qoruqdur. Qoruğun yaradılması təbii şəraitdə ətraf mühütin sərbəst inkişaf xüsusiyyətlərini araşdırmaq, bu zaman ardıcıl baş verən proseləri dəqiq müşahidə etmək və canlılar aləmini mühafizəsini təşkil etmək olmuşdur. Qoruq sahəsinə görə Avrasiyanın ən böyük qoruğudur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

"Böyük Arktik" qoruğu Rusiya Federasiya hökumətinin Nazirlər Sovetinin 11 may 1993 il № 431 əmri ilə qoruq yaradılmışdır. Qoruq Dikson rayonunun qərbində 4 169 222 ha ərazidə təşkil edilir. Üstəlik Qoruğun sərhədləri xaricində muxtar dairənin ərazisindən Böyük Arktik qoruğu üçün 2 007 069 ha ərazi ayrılır. 20 mart 2013 il tarixində qoruq «Taymır qoruqları» qrupuna daxil edilmişdir. Bununla da qoruq müstəqil qoruq olmasını hüququnu itirmişdir. Taymır və Putoranski qoruqları ilə birlikdə vahid qoruqda birləşdirilmişdir[1].

Qoruğun ərazisi[redaktə | əsas redaktə]

"Böyük Arktik" qoruğu ərsasən 7 sahədən ibarətdir:

Ərazisinin təbii xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Qoruğun ərasinə nəzər saldıqda əsasən Artik tundra və Arktik səhralardan ibarətlərdən ibarətdir. Qoruq bütünlüklə çoxillik qrunt buzlağı ərazisidir. Çoxillik qrunt buzlaqlarının orta dərinliyi 500-700 m, dərələrdə 200-300 metr, Qərbi Taymır ərazilərində isə 700-900 metr təşkil edir. Qrunt buzlaqlarında temperatur -7°, -9° C, dağlıq ərazilərdə isə −11°, −13 °С arasında dəyişir.

Qar artıq sentyabr ayından yerə oturur. Bölgədə qarsız günlərin sayına görə Dikson adası seçilir (103—110 gün). Ən çox qar örtüyünün qaldığı ərazi isə Çeyluskin burnudur (300 дней). Ərazinin qardan tam azad olması iyunun sonu iyulun əvvələrinə təsadüf edir.

Flora və fauna[redaktə | əsas redaktə]

Qoruq ərazisində ümumilikdə 162 növ bitki yayılmışdır. Onlar ümumilikdə 28 fəsilədə birləşir. Faunasaı[2]: burada 124 növ quş yaşayır. Bunlardan 55 növü ərazidə yumurta qoyur. Qoruq ərazisində cəmi 18 növ məməli yaşayır. Balıq növlərinin sarı isə 29-dur. Məməliləri: Ağ ayı, Şimal maralı, Tülkü, Müşk öküzü, Lemminq, Morj, Ağ balinaNerpa.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Birləşdirildi
  2. "Флора и фауна Большого Арктического заповедника". Geosfera.info.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Бартновский В. «На Севере дальнем» //газета «Наш край». Красноярск — 2001. — № 48.
  • Гаврилов А. «Заповедные уголки Хатангской тундры». — Красноярск, 2002. — 60 с.
  • Прудников С. «Затерянный мир под Полярной звездой» // Имена и лица. — 2008. — № 5.
  • Тушева Л. «Самый большой в мире» //газета «Красноярский рабочий». Красноярск — 1997. — 15 ноября.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]