Böyük Qаfqаz quşarmudu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Böyük Qаfqаz quşarmudu
Qatırquyrugu acılıq
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Fəsilə: Gülçiçəkkimilər
Cins: Quşarmudu cinsi
Növ: Sorbus caucasigena Kom. ex Gatsch
Elmi adı
Sorbus caucasigena Kom. ex Gatsch

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}

Böyük Qafqaz quşarmudu — gülçiçəkkimilər fəsiləsinə aid olan bitki.

Ümumi yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda yayılması: Quba rayonu yuxarı dağ meşə qurşqğında rast gəlinir.

Statusu[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın nadir bitki növlərindən biridir.VU A2c+3cd .

Bitdiyi yer[redaktə | əsas redaktə]

Yuxarı və orta dağ qurşaqlarında və ya seyrək meşələrdə, quru daşlı əhəngli işıqli yamaclarda təsadüf edilir.

Təbii ehtiyatı[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

Bioloji xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 5-8 m-ə çatan və diametri 40 sm-ə qədər olan dağınıq çətirli ağac və ya kol bitkisidir. Yarpaqları təklələkvarı yarpaqcıqdan ibarətdir. Üstdən çılpaq, altdan dağınıq tüklüdür, orta yarpaqcıqları lansetşəkilli, və ya uzunsov lansetvarı, qeyri-simmetrik olub, yuxarı hissəsində yarpaqcıqların kənarı sivri və mişardişlidir. Ancaq, aşağı hissəsində tamdır, bəzi hallarda isə hər tərəfi mişardişlidir. Çiçək qrupu çoxçiçəkli, qalxanvarıdır. Bunlar əvvəllər tüklü olub, sonralar demək olar ki, çılpaqlaşan budaqcıqların uclarındadır. Çiçəkləri ağ rəngdə olub, kəskin spesifik iy verir, diametri 10-15 mm-dır. Yetişmiş meyvələri kürəvi yumurtavarı və ya uzunsov-yumurtavarı, narıncı az-az hallarda isə sarımtıldır, eni 7-11 mm-dir. Bir qədər uzunsov və təpəsi sivriləşmiş toxumu vardır. May –iyun aylarında çiçək açır, avqust-sentyabr aylarında meyvə verir və meyvəsi ağacların üzərində qalır.

Çoxalması[redaktə | əsas redaktə]

Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.

Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri[redaktə | əsas redaktə]

Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

Becərilməsi[redaktə | əsas redaktə]

Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.

Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Qəbul edilmiş qorunma tədbiri yoxdur.

Zəruri qoruma tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi tövsiyə olunur.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Деревья и кустарники СССР. т.3.1954;
  • Флора Азербайджана. т.5. 1954;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970;
  • Красная Книга СССР. 1984; Azərbaycanın “Qırmızı Kitabı”.1989;
  • Azərbaycanın “Qırmızı” və “Yaşıl Кitabları”na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; *Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

http://dendrologiya.az/?page_id=112