Böyük titrəmərcan

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Böyük titrəmərcan (lat. Astrantia maxima) — çətirkimilər fəsiləsinə aid bitki növü. [1]

IUCN Qırmızı Siyahısna görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükəli həddə yaxın olanlar'' kateqoriyasına aiddir - NT. Azərbaycanın nadir növüdür. [1][2]

Qısa morfoloji təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Çoxillik ot bitkidir, hündürlüyü 70 sm-dir. Sarğılarının yarpaqcıqları irirdir, 8-13 ədəddir, yarıdan yuxarı hissəsinin kənarları kirpikvari-dişciklidir. Gövdəsi əsasən budaqlanandır. Yarpaqları orta ölçülüdür, üçər bölümlüdür. Kökətrafı yarpaqları uzun saplaqlıdır, dərin üçdilimlidir. Çətirləri 3,5-4 sm diametrindədir. Çiçəkləri çoxsaylı, çəhrayı rəngdədir. Meyvələri uzunsov və ya yumurtavaridir. [3] [4]


Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Çiçəkləməsi iyun-iyul, meyvəverməsi iyul-avqust aylarında müşahidə edilmişdir. Toxumla çoxalan mezofit bitkidir. Meşədən sonra gələn fitosenozlarda və mezofit, subalp çəmənliklərdə, meşə talalarında tək-tək, nadir hallarda talalar şəklində rast gəlinir.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Kiçik Qafqazın şimal hissəsi (Göygöl rayonu ərazisi) və Naxçıvanın dağlıq hissəsi (Şahbuz rayonuKüküdağ ətəkləri, Batabat meşəsi; Culfa rayonu - Aracıq dağ ətəkləri; Ordubad rayonu-Tillək meşəsi). [4] [5] BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında yuxarı meşə sərhəddinin kənarlarında və dağ çəmənliklərində bitir. Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabına daxil edilmiş nadir növdür. [6]

Sayı və tendensiyası[redaktə | əsas redaktə]

Azalma tendensiyası müşahidə olunur. [7]

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Ekoloji, zoogen və antropogen amillərin təsiridir.[2]

Mühafizə tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Gözəl görünüşlü olmasına baxmayaraq, becərilməsi barədə məlumatlar yoxdur. Hal-hazırda təhlükə altında olmadığından qorunması lazım bilinmir, lakin bitdiyi əsas sahələrdə (H. Əliyev adına Zəngəzur Milli ParkıGöygöl Milli Parkı) nisbi nəzarətdə saxlanılır. [5]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı. Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri. II nəşr. Bakı-2013.
  2. 1 2 http://redbook.az/?options=project&id=B%C3%B6y%C3%BCk%20titr%C9%99m%C9%99rcan
  3. Флора Азербайджана, 1955
  4. 1 2 İbadullayeva S.C., 2004
  5. 1 2 Naxçıvan MR-in Qırmızı kitabı, 2010
  6. Validə M. Əlizadə, Naibə P. Mehdiyeva,Vüqar N. Kərimov, Aidə Q. İbrahimova BÖYÜK QAFQAZIN BİTKİLƏRİ (Azərbaycan) Bakı 2019
  7. İbadullayeva S.C. , 2013