Böyükada

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Böyükada
türk. Büyükada
Buyukada 1.jpg
40°51′28″ şm. e. 29°07′12″ ş. u. / 40.85778° şm. e. 29.12000° ş. u. / 40.85778; 29.12000Koordinatlar: 40°51′28″ şm. e. 29°07′12″ ş. u. / 40.85778° şm. e. 29.12000° ş. u. / 40.85778; 29.12000
Akvatoriya Egey dənizi
Ölkə Flag of Turkey.svg Türkiyə
Sahəsi 5,36 km²
Hündür nöqtəsi 203 m
Əhali (2000 ) 7.335 nəf.
Əhali sıxlığı 1.368,47 nəf./km²
Böyükada (Türkiyə)
Brown pog.svg
Commons-logo.svg Böyükada Commonsda

Böyükada (türk. Büyükada; Prinkipo, yun. Πρίγκηπος) — Mərmərə dənizində yerləşən Adalar arxipelaqı]]na daxil olan ən böyük ada. Ada İstanbuldan bir qədər aralıda yerləşir. Adanın sahəsi 5,36 km², əhalisi isə 7335 nəfər təşkil edir[1] (2000).

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Böyükada.

Materikdən eni 2,3 km olan Böyükada boğazı ilə ayrılır. İnzibati cəhətdən İstanbul ilçəsinin Adalar bələdiyəsinə daxildir. Ada iki dairəyə bökünür: Nizam və Maden.

Adada yaşayan əhalinin böyük qismi şimal və şimal-şərq hissədə cəmləşmişdir. Burada Böyükada qəsəbəsi yerləşir. Qərb sahilində Nizam, şimal-şərqində isə Təpəköy kəndləri vardır[2]. Adanın cənub nisbətən dağlıq hissəsində yaşayış yoxdur.

Adada iki iri təpədən ibarətdir. Cənubundakı təpə Yorqi dağıdır ki, onunda 211 metr hündürlüyü vardır. Şimalındakı təpə isə İsa təpəsi adlanır. İki zurvə adasındakı ərazidə Müqəddəs Nikolay kilsəsi yetlə.ir. Adanın qərbi Dil Burnunda bitir. Cənubunda çəmərlik mövcuddur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Bizans imperiyası dönəmində ada imperator ailəsinin saxlandığı yer olmuşdur. Üstəlik adada monastr fəaliyyət göstərirdi. XX əsrin əvvələrində Sulran və onun ailə üzvlərinin villaları inşa edilmişdir. Adada məçid,katolik və erməni kilsələri, sinaqoq mövcuddur.

İnqilabdan sonra adada knyaz Dmitri Borisoviç Qolısın yaşamışdır. O, inqilaqda iki sonrra adada vəfat edir. SSRİ ərazisindən sürgün edilən Lev Troyski ömrünün dörd ilini adada keçirmişdir.

1950-ci illərə qədər adanı əhalidinin böyük qismi yunan balıqçıları və yunan, erməni və yahudi zənginləri təşkil edirdi[3].

Çağdaş dövr[redaktə | əsas redaktə]

Hazırda adada 7 min insan yaşayır[3]. Adaya ancaq bərələrlə getmək olur. Ada daxilində yerli əhali və turistlər ancaq piyada hərəkət edə bilirlər. Digər geniş yayılmış nəqliyyat növü velosipetdir. Adanın ən hündür nöqtəsi olan Yorqi dağına atla və ya piyada qalxılır. Üstəlik at arabaları da bu gün butada aktualdır.

Görməli yerləri[redaktə | əsas redaktə]

Müqəddəs Georgi kilsəsi.

Adada olan Hamidiyə Camisi (Hamidiye Camii) II Sultan Əbdülhəmid tərəfindən 1892—1893 illərdə inşa etdirilmişdir. Butada sinaqoq, katolik və erməni kilsələri vardır. Osmanlı dövrünün varlı yunanlarınln villaları bu gündə qalmaqdadır[4]. Burada məşhur «Yunan kimsəsizlərevi» (Prinkipo Palace) İsa təpəsində yerləşir. İlk əvvələr bu binanı fransız şirkəti 1898-ci ildə mehmanxana və kazino kimi inşa etdirmişdi. Ancaq onun açılışına Əbdülhəmidin icazısi olmadığından yunanlar üçün kimsəsiz uşaqlara ev kimi verilir. Bu fəaliyyət 1903 - 1964 illərə qədər davam edir. 2010-cu ildə İstanbul provaslav kilsəsi Avropa məhkəməsində iddia əsnasında mülkə sahib çıxır. Gələcəkdə onun bərpa edilməsi planlaşdırılır[5][6]. Adada həmcinin kilsələr belə mövcuddur:

  • Müqəddəs Geirgiy Kudun məbədi, belə düşünülür ki 963 ildə inşa edilmişdir[7]. Adanın ən hündür cənub zirvəsində inşa edilmişdir.
  • «İsa» məbədi — şimal təpəsinin üzərində inşa edilmişdir.
  • Kilsə və məbəd Müqəddəs Nikola (Aziz Nicola Rum manastir)
  • Məbəd Dmiti Solun (yun. Ναός τοῦ Ἅγίου Δημητρίου Μυροβλύτου) 1856-ci ildə, iki təpənin ortasında inşa edilmişdir.

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Büyükada at Istanbul Metropolitan Municipality website
  2. Topoqeafik xəritə.
  3. 3,0 3,1 Liesl Schillinger (July 8, 2011). "A Turkish Idyll Lost in Time". New York Times. http://travel.nytimes.com/2011/07/10/travel/buyukada-near-istanbul-is-an-island-idyll.html.
  4. The Greek Orphanage in Prinkipo: A case against Turkey in Europe
  5. Greek orphanage to serve as foundation for environment
  6. Strasbourg court rules Turkey must return orphanage to Ecumenical Patriarchate
  7. The Holy Monastery of St. George Koudounas. Prinkipo. The Holy Monastery of the Paraclete, Oropos, Attica, Hellas, 2004, стр. 23.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]