Bülbül (müğənni)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Bülbül
Murtuza Məşədi Rza oğlu Məmmədov
Bulbul.png
Ümumi məlumatları
Doğum adı Murtuza Məmmədov
Doğum tarixi 22 iyun 1897(1897-06-22)
Xanbağı, Şuşa, Yelizavetpol quberniyası, Flag of Russia.svg Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 26 sentyabr 1961 (64 yaşında)
Bakı, Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR
Dəfn yeri I Fəxri Xiyaban
Vətəndaşlıq Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR
Mənşə Azərbaycanlı
Peşəsi müğənni
Səs tembri lirik-dramatik tenor
Mükafatları Stalin mükafatıSSRİ Xalq artisti— 1938
"Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ) "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ) "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Şərəf Nişanı" ordeni
Poçt markası (1998)
Professor Bülbül (solda) və Cabbar Qaryağdıoğlu (sağda)

Bülbül (tam adı: Murtuza Məşədi Rza oğlu Məmmədov; 22 iyun 1897, Xanbağı, Şuşa26 sentyabr 1961, Bakı) — Azərbaycan opera müğənnisi (lirik-dramatik tenor), təsnif ifaçısı, musiqi folkloru tədqiqatçısı, Azərbaycan professional vokal sənətinin banisi, SSRİ xalq artisti, Stalin mükafatı laureatı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Bülbülün yaşadığı evin fasadına vurulmuş barelyef
Bülbülün Bakıdakı heykəli

Bülbül 22 iyun 1897-ci ildə Şuşa yaxınlığında, hazırda Xankəndinin cənub ərazisi olan Xanbağı adlanan yerdə anadan olmuşdur. 1907-ci ildə Bülbül Şuşa mollaxanasında musiqi savadı almağa başlamışdı. 1909-cu ildə Bülbül Gəncəyə köçür.Burada gənc xanəndənin şöhrəti başlayır. 1911-ci ildə onu Tiflisə,ictimai yığıncaqlar keçirilən yay binasında çıxışa dəvət edirlər. Burada o, məhşur gürcü müğənnisi ilə tanış olur.Səhnə fəaliyyətinə 1916-cı ildən başlamışdır. 1920-ci ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının (o zamanlar Birləşmiş Dövlət Teatrı opera truppası) solisti olmuşdur. Fəaliyyətinin ilk illərində Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" (İbn Salam), "Əsli və Kərəm" (Kərəm), Z.Hacıbəyovun "Aşıq Qərib" (Qərib) operasında oynamışdır. 1927-ci ildə Bakı Konservatoriyasını bitirmişdir. Təhsilini davam etdirmək üçün dövlət xətti ilə İtaliyanın Milan şəhərinə getmişdir. 1931-ci ildə Milan Konservatoriyasını (Cüzeppe Anselmi, Delliponti və R. Qraninin sinfini) bitirib Azərbaycana geri dönmüş və Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında dərs deməyə başlamışdır. 1932-ci ildə onun təşəbbüsü ilə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası nəzdində Azərbaycan xalq musiqisini öyrənən elmi-tədqiqat kabineti yaradılmışdır. 1945-ci ildən etibarən Azərbaycan xalq musiqisinin tədqiqi ilə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının İncəsənət İnstitutu məşğul olmağa başlamışdır. 1938-ci ildə SSRİ xalq artisti adına layiq görülmüşdür. 1940-cı ildə professor seçilmişdir. 1950-ci ildə SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı olmuşdur. Azərbaycan SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. SSRİ–nin 2 dəfə Lenin Ordeninə, 2 Qırmızı Əmək Bayrağı ordeninə, "Şərəf nişanı" ordeninə, İtaliyanın Qaribaldi ordeninə və medallara layiq görülmüşdür.

26 sentyabr 1961-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.Məzarı Birinci Fəxri Xiyabandadır.

Hazırda Bakı şəhərində mərkəzi küçələrdən biri Bülbülün adını daşıyır, onun adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının nəzdində musiqi məktəbi fəaliyyət göstərir.

Oynadığı əsas partiyalar[redaktə | əsas redaktə]

İfa etdiyi əsas romanslar, xalq mahnıları, təsniflər[redaktə | əsas redaktə]

  • "Sənsiz" – Üzeyir Hacıbəyov
  • "Sevgili canan" – Üzeyir Hacıbəyov
  • "Ölkəm" – Asəf Zeynallı
  • "Süsən sünbül" – xalq mahnısı
  • "Yaxan düymələ" – xalq mahnısı
  • "Qara gözlər" – xalq mahnısı
  • "Çal-oyna" – xalq mahnısı
  • "Segah təsnifləri"
  • "Xumar oldum" – xalq mahnısı Niyazinin işləməsində.

Xatirə sikkələri[redaktə | əsas redaktə]

Bülbülün xatirəsinə həsr olunmuş qızıl sikkə-üz.png
Bülbülün xatirəsinə həsr olunmuş qızıl sikkə-arxa.png


Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Bülbül (müğənni) ilə əlaqəli mediafayllar var.