Bütün dövrlərin ən yaxşı kitabları

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Bütün dövrlərin ən yaxşı kitabları — Kolleksiyada bütün dövrlərin ən yaxşı kitabları, klassiklər yer alıb. Siyahıda hər kəsin oxumalı olduğu 20 məşhur əsərin adı verilmişdir.

Aşağıda təqdim olunan əsərlərin hər biri dünya mədəniyyətinə böyük töhfə vermiş və nəsillərin dünyagörüşünə təsir etmişdir.

Lev Tolstoy "Hərb və Sülh"[redaktə | əsas redaktə]

"Hərb və Sülh" (rus. Война и миръ) — rus yazıçısı Lev Tolstoy tərəfindən yazılmış və ilk dəfə 1869-cu ildə nəşr edilmiş roman. Roman dünya ədəbiyyatının ən mühüm nailiyyətlərindən və vacib əsərlərindən biri kimi dəyərləndirilir[1][2][3]. "Hərb və Sülh" L.Tolstoyun digər əsəri olan "Anna Karenina" (18731877) ilə birgə onun ədəbi yaradıcılığının zirvəsi hesab olunur.

"Hərb və Sülh" Rusiyanın Fransa tərəfindən istilası dövründə baş vermiş hadisələri və Napoleon erasının Rusiyada Çar cəmiyyətinə təsirini, bu təsirin doğurduğu nəticələri beş zadəgan ailəsinin nümunəsində təsvir edir. Romanın ilkin versiyası 18651867–ci illərdə "Rus Xəbərçisi" qəzetində silsilə şəklində "On il 1805"[4] adı ilə nəşr edilmişdir. Roman tam şəkildə ilk dəfə 1865-ci ildə nəşr edilmişdir.[5] 2009–cu ildə "Newsweek" tərəfindən tərtib edilmiş "Top 100 Kitablar" sırasında "Hərb və Sülh" birinci olmuşdur.[6]

Tolstoy özü, əsər haqqında bir qədər qarışıq fikir bildirərək qeyd etmişdir ki, "Hərb və Sülh" "roman deyil, bir qədər poema, daha çox isə tarixi xronikadır". Romanın bəzi bölmələri isə təsvirilikdən tamam uzaq olmaqla, fəlsəfi diskussiya xarakteri daşıyır.[7] O, göstərir ki, ən yaxşı Rusiya ədəbiyyatı nümunələri standart normalardan kənara çıxır.

Corc Oruell "1984"[redaktə | əsas redaktə]

Görkəmli ingilis yazıçısı Corc Oruellin (1903-1950) ya­ra­­dıcılığı dünya miqyasında məş­hur­dur. Xüsusilə onun 1949-cu ildə yazdığı “1984” romanı və “Hey­va­nıstan” povesti ötən yü­z­illikdə sözün, ədəbiy­yatın totalitar təfəkkürə və des­­­potik idarəçilik üsullarına qarşı mübarizəsinin ən diq­­qətəlayiq nümunələrindən sayılır. Hər iki əsər ya­ran­­dığı vaxtdan ədəbi və siyasi fikrin diqqət mər­kə­zin­də olmuş…

2009-cu ildə The Times qəzeti onu son 60 il ərzində yaradılmış 60 ən yaxşı kitab siyahısına daxil etmiş, Newsweek jurnalı isə romanı bəşəriyyət tarixində ikinci ən yaxşı kitab adlandırmışdır.

1989-cu ildə kitab artıq 65 dilinə tərcümə olunub. Beləliklə o, o vaxta qədər ingilis dilində yazılan, ən çox tərcümə olunan roman idi.[8]

Kitab Azərbaycan dilinə ilk dəfə Vilayət Quliyev tərəfindən tərcümə edilmiş və 2011-ci ildə Qanun nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunmuşdur[9].

Rey Bredberi "Farengeyt üzrə 451 dərəcə"[redaktə | əsas redaktə]

"Farengeyt üzrə 451 dərəcə" (ing.Fahrenheit 451) - Rey Bredberinin 1953-cü ildə nəşr olunan elmi-fantastik antiutopik romanıdır. Romanda kitabların qadağan olunduğu Amerika cəmiyyətinin yaxın gələcəyi təsvir olunur; Baş qəhrəmanı Qay Montegin də sıralarında olduğu "yanğınsöndürənlər" tapılan bütün kitabları yandırır. Romanın gedişində Monteq bir hissəsi olduğu cəmiyyətin ideallarından məyus olur, cəmiyyətdən uzaqlaşır və gizli fəaliyyət göstərən kiçik bir marjinal qrupa qoşulur. Bu qrupun tərəfdarları sonrakı nəsillərə saxlamaq üçün kitab mətnlərini əzbərləyirdilər. Kitabın adı epiqrafda izah edilir: "Farengeyt üzrə 451 dərəcə, kağızın alovlandığı və yandığı temperaturdur." Kitabda keçmiş ingilis müəlliflərinin (Uilyam Şekspir, Conatan Svift və s. kimi) əsərlərindən çoxlu sayda sitatlar, həmçinin Bibliyadan bir neçə sitat var.

1954-cü ildə kitab Amerika İncəsənət və Ədəbiyyat Akademiyasının (ing.American Academy of Arts and Letters) mükafatına və Kaliforniya Dostluq Klubunun (ing.Commonwealth Club of California) qızıl medalına layiq görülmüşdür, 1984-cü ildə Prometey mükafatının "Şöhrət salonu"na daxil edilmiş, 2004-cü ildə isə Hüqo mükafatına (ing.Hugo Award) layiq görülmüşdür. Roma dəfələrlə ekranlaşdırılıb (1966 və 2018-ci illərdə), BBC Radio 1 (1982) radio şousu yayımlanmışdır. Bredberi özü "Farengeyt üzrə 451 dərəcə" əsərini teatr quruluşu üçün bir ssenariyə uyğunlaşdırdı və kitabın audio versiyasını yazdı - 1977-ci ildə Qremmi mükafatına (ing.Grammy) namizəd seçildi. O həmçinin, romanın bir növ davamı olaraq xidmət edən Fahrenheit 451 (1984) mətnə əsaslanan kompüter oyununun yaradılmasında iştirak etmişdir.

Cerom Selincer "Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan"[redaktə | əsas redaktə]

"Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan" (ing.The Catcher in the Rye) romanı ABŞ yazıçısı Cerom Selincer tərəfindən 1951-ci ildə yazılmışdır.

Romanda əsas qəhrəman yeniyetmə Holdenin dili ilə müllif öz dövrünün Amerikasında, geniş mənada bütün dünyada gedən proseslərə öz fikrini bildirir. Əsərdə açıq formada XX əsrin ortalarındakı amerikan həqiqətlərinin kəskin tənqidi, insanların ikiüzlülüyü, dinin lazımsız steorotipləri tənqid olunur. Bir çoxumuzun içindən gələn, lakin bunu dilə gətirməyə bilmədiyimiz fikirlər romanın hər sətrində insanı sanki “partlayış”a, inqilaba çağırır. Maraqlı olan da budur ki, müəllif bütün bunları 16 yaşlı bir yeniyetmənin dilində mükəmməlliklə ifadə edə bilir. Əsərdə istifadə olunan geniş vulqarizmə, insanlardakı “mənfi” təsirinə görə əsər uzun müddət qadağan edilməsinə baxmayaraq dünayada ən çox oxunan kitablardan biri ola bilmişdir. Roman nəşr edildiyi gündən əksər amerikan gənclərinin sevimli kitabına çevrilmişdir. Hətta əsərin təsirindən intihar edən bir neçə gənc belə olmuşdur. Hətta ABŞ Prezidenti Ronald Reyqana sui-qəsd etmiş Con Hinklin sui-qəsdən əvvəl bu romanı oxumuşdur. Con Lennonanın qatili Mark Çepmenin də üzərindən Devid Selincerin bu romanı tapılmışdır[10].

Selincer bu roman üzərində doqquz il işləyib. Roman XX əsrin ikinci yarısında dünya mədəniyyətinə əhəmiyyətli təsir göstərib. Əsər dünyada qısa müddətdə 60 milyon nüsxə ilə satılıb.

Roman dünyanın demək olar ki, bütün əsas dillərinə tərcümə edilmişdir. 2005-ci ildə Time jurnalı (ing.Time) romanı 1923-cü ildən bəri yazılmış 100 ən yaxşı ingilisdilli roman siyahısına daxil etdi və Modern Library (ing.) nəşriyyatı onu XX əsrin 100 ən yaxşı ingilisdilli romanları siyahısına daxil etdi. Ancaq buna baxmayaraq, romanda ədəbsiz sözlərdən çox istifadə olunduğuna görə ABŞ-da tez-tez tənqidə məruz qaldı və bir neçə məktəbdə qadağan edildi.

Qabriel Qarsiya Markes "Yüz ilin tənhalığı"[redaktə | əsas redaktə]

"Yüz ilin tənhalığı" (isp. Cien años de soledad) — Qabriel Qarsiya Markesin 1967-ci ildə nəşr olunmuş romanıdır. Romanın ilk nəşri 1967-ci ilin iyununda Buenos Ayresdə 8000 (ilk 3000 - sonra 5000) tirajla çap edildi. Romana Romulo Gallegos mükafatı (isp.Premio Rómulo Gallegos, Premio Internacional de Novela Rómulo Gallegos) verildi. Bu günə qədər 30 milyondan çox tiraj satıldı, roman dünyanın 35 dilinə tərcümə edilib.

“Yüz ilin tənhalığı” romanında Buendia nəslinin yaran­ma­sı, yük­sə­lişi, qürubu və məhvi əks etdirilmişdir. Bu nəslin tarixi – hər bir Buendia üzvünün taleyində bu və ya digər şəkildə təzahür edən tən­halıq hekayətidir. Tənhalıq, ailə üzvlərinin bir-birindən aralı düşməsi, onların bir-birini anlaya bilməmələri romanda, hə­qi­qətən, mifik xarakter daşıyır. Buendia ailəsinin bir neçə nəs­li­nin ta­rix­çəsinin özü və bununla yanaşı onun xarakterik xüsu­siy­yətləri – insestə meyil və onun lənətlənməsi, qəhrəmanların tale­lə­rinin qabaq­cadan müəyyən edilməsi nəsil mifi xarakteri qazanır. Ro­manda o, Makon­do­nun və bütün Buendia üzvlərinin həlakına bir neçə dəqiqə qalmış bu nəs­lin sanskrit dilində yazılmış tarixçəsini açmış qaraçı Melkiades surətində təcəssüm edir. Eyni zamanda, romanda mif parodiyası da var. Qəsdən yaratdığı mifoloji qur­ma­larda, nəql etmənin adiliyində təzahür edən, hərdən cəfəng və aş­kar fan­tas­tik hadisələrdən danışan müəllifin xüsusi kinayəli gü­lüşü parodiya vasitəsidir. Latınamerikan nəsrinin mifyaradıcı “mö­cü­zə­nin reallığı”, “magik realizm” romanda Amerikanın tək­rarsız sima­sının yaradılmasının va­cib vasitəsi və eyni zamanda özünə bir pa­ro­diya kimi çıxış edir[11].

Frensis Skott Fitscerald "Böyük Getsbi"[redaktə | əsas redaktə]

"Böyük Getsbi" və ya "Möhtəşəm Getsbi"[12] (ing. The Great Gatsby) — amerikalı yazıçı Frensis Skott Fitsceraldın romanı. Amerika ədəbiyyatında "Caz dövrünü" tipik əks etdirən bu roman 10 aprel 1925-ci ildə işıq üzü görmüşdür[13]. Roman amerika modernizminin əhəmiyyət kəsb edən əsərlərindən sayılır. Fitscerald romanı Avropaya səfər zamanı Parisdə bitirərək dərc etdirmişdir.

Romanda hadisələr 1920-ci ilin Nyu-Yorkunda, Lonq Aylend adasında cərəyan edir. Birinci dünya müharibəsi hərc-mərcliyindən sonra amerika cəmiyyəti inamlı çiçəklənmə dövrünə qədəm qoyur, ABŞ iqtisadiyyatı sürətlə inkişaf etməyə başlamış olur. Bu dövrdə ABŞ-da tətbiq olunan"Quru qanun" bir çox spirtli içki qaçaqmalçılarını və bununla məşğul olan alverçiləri milyonçi etmiş və mütəşəkkil cinayətkarlığın inkişafına təkan vermişdir. Zənginlərin füsünkarlığına heyran olan müəllif, əsərdə həmin dövrdə cəmiyyətdəki əxlaqsızlığı çılpaqlığı ilə göstərməyə çalışmışdır.

Roman 24 000 tirajla nəşr edildikdən sonra Brodveydə və Hollivudda səhnələşirilsə də müəllifin sağlığında şöhrət qazana bilməmiş, unudulmuşdur. Roman ötən əsrin 50-ci illərində, müəllifin ölümündən sonra gündəmə gələrək populyarlaşmışdır.

Sonrakı illərdə roman bir çox ingilis dilli orta və ali məktəblərdə ədəbiyyat dərsliyinə salınaraq məcburi bədii qirayət materialına çevrilmişdir.

1998-ci ildə roman XX əsrin 100 ən yaxşı ingilis dilli romanları arasında ikinci sırada yer almış olur[14][15].

Erix Mariya Remark "Üç yoldaş"[redaktə | əsas redaktə]

"Üç yoldaş" (alm. Drei Kameraden) — Erix Mariya Remark tərəfindən 1937-ci ildə yazılmış romandır.

Böyük alman yazıçısı Erix Mariya Remarkın ötən əsrin 30-cu illərində qələmə aldığı "Üç yoldaş" əsərini sevgi haqqında ən gözəl, dostluq haqqında ən maraqlı, insan münasibətləri haqqında isə ən faciəli roman adlandırırlar. Roman yazıçının, demək olar ki, yaradıcılığından qırmızı xətt kimi keçən müharibənin insan həyatına və psixologiyasına vurduğu dəhşətli yaralardan bəhs edir.

Əgər ədibin bundan əvvəl yazdığı "Qərb cəbhəsində yenilik yoxdur" romanında səngərlərdə vuruşan, həyatlarını, fiziki sağlamlıqlarını itirən yeniyetmələrin faciələri əks olunmuşdusa, "Üç yoldaş"da davadan sağ çıxmış, yeni, dinc həyata başlayan gənclərin cəmiyyətlə daimi konfliktləri ön plana çəkilir. Adətən itirilmiş nəsil adlandırılan bu nəslin problemlərinə, psixologiyasına Remark çox yaxşı bələd idi. Çünki qəhrəmanları kimi o özü də I Dünya müharibəsinin dəhşətlərindən keçmiş, müharibədən sonra həmin problemləri yaşamış, üstəlik, faşizm isterikası dövründə ciddi təqiblərlə üzləşmişdi.

Bəlkə də sadə təhkiyə tərzinə rəğmən, personajlarının ən dərin psixoloji qatlarına varmaq, onlarla cəmiyyət arasındakı münasibətlər sistemində yaranmış uçurumu real, təsirli boyalarla təsvir etmək istedadıyla yanaşı, məhz bu amil də yazıçıya yaxından kömək etmişdi[16].

Ernest Heminquey "Əlvida silah!"[redaktə | əsas redaktə]

"Əlvida, silah!" (ing. A Farewell to Arms) — 1929-cu ildə nəşr olunan Ernest Heminqueyin bir romandır. Kitab Birinci Dünya Müharibəsi fonunda sevgidən bəhs edir. Roman əsasən avtobioqrafikdir - Heminquey, İtalyan cəbhəsində xidmət edərkən, yaralanmış və Milandakı bir xəstəxanada yatmışdır və burada bir tibb bacısı ilə sevgi hekayəsi yaşamışdır.

Heminquey “Əlvida, silah” romanında gözü ilə gördüyü, müşahidə etdiyi hadisələri yazmışdır. Bu, onun ən yaxşı əsəri kimi ədəbi yaradıcılığının yüksəlişini, yüksəliş mərhələsini təşkil edir. Ancaq bu əsərdən sonra onun yaradıcılığında tənəzzül dövrü başlamışdır[17].

Mixail Bulqakov "Master və Marqarita"[redaktə | əsas redaktə]

"Master və Marqarita" (rus. Мастер и Маргарита) — Mixail Bulqakov tərəfindən yazılmış, iblisin ateist Sovetlər birliyinə səfərindən bəhs edən roman. Bir çox tədqiqatçılar əsəri XX əsrin ən böyük romanlarından biri kimi dəyərləndirir və SSRİ-də azadlıqların boğulmasına qarşı yazılmış ən güclü satiralardan olduğunu qeyd edirlər.

M. A. Bulqakov XX əsrin əvvəllərində "Caynaqlı mühəndis" adlı roman yazmağı düşünsə də, həmin əsəri az sonra "Master və Marqarita" adlandırır. Bu roman Bulqakovun sonuncu kitabı olur.

"Master və Marqarita" əsərinin sanki özünün sonuncu əsəri olacağını duyan yazıçı onun hər səhifəsinə tükənməz fantaziyasını, başlıca fikir və ideyalarını, bir sözlə, bütün varlığını hopdurmağa çalışmışdır. Əsas məna daşıyıcısı mif olan və "roman içində roman" prinsipinin gözlənildiyi bu əsərdə mif (əslində, din tarixindən götürülmüş hadisə) süjeti müasir zaman fəsilləri ilə paralel inkişaf edir. "Master və Marqarita"da simvolik obrazlardan olan fırtına motivi bütünlüklə romanı əhatə edir və getdikcə artaraq qarşıdakı dünya dəhşətindən xəbər verir.

Vladimir Nabokovun "Lolita"[redaktə | əsas redaktə]

"Lolita" — Vladimir Nabokovun 1955-ci ildə qələmə aldığı roman. İngilis dilində yazılıb və ilk dəfə 1955-ci ildə Parisdə "Olimpiya Press" nəşriyyatında dərc olunub. XX əsrin ən görkəmli kitablardan biri hesab olunur: The Modern Librarynin yüz ən yaxşı roman siyahısında dördüncü yeri alıb[18] , Le Monde qəzetinin XX əsrin 100 kitabı siyahısınaTime jurnalının əsrin ən yaxşı yüz romanı siyahısına düşə bilmişdir və iki dəfə ekranlaşdırılmışdır (1962 və 1997).[19]

Lolita Nabokovun ən tanınmış romanı sayılır və onun bütün əsərləri üçün səciyyəvi olan mürəkkəb söz oyunlarına və təsviri detallara məhəbbətini nümayiş etdirir.

Nabokovun məşhur "Lolita" bestselleri erotika, sevgi prozası və sosial-tənqidi didaktikanın birləşməsi təcrübəsi kimi meydana çıxıb. Əsər zərif estetizm və fəlsəfi dərinliklə şərtlənir. Romanda qoyulan əsas problemlərdən biri sevgini darmadağın edən eqoizm mövzusudur. Roman azyaşlı qıza qarşı xəstə bir ehtiras duyan avropalı ziyalının dilindən danışılır və bu, onun intellektual fonunu müyyənləşdirir.

Marqaret Mitçell "Küləklə sovrulanlar"[redaktə | əsas redaktə]

"Küləklə sovrulanlar" (ing. Gone with the Wind) — amerikan yazıçısı Marqaret Mitçellin məşhur romanı. 1936-cı ildə dərc olunmuşdur. 1937-ci ildə Mitçell bu roman üçün Pulitser mükafatı almışdır. Əsərdəki hadisələr Amerika Vətəndaş Müharibəsi və Amerika Birləşmiş Ştatlarının yenidən qurulduğu bir dövrdə Corciya ştatının Kleyton əyalətində və Atlanta şəhərində cərəyan edir. Bitki plantasiyası sahibinin qızı olan gənc Skarlet Oharanın Şermanın dağıdıcı "Dənizə yürüşündən" sonra səfalətdən çıxmaq üçün hər cür vasitədən istifadə etməli olan mübarizələrindən bəhs edilir. Bu tarixi roman bildunqsroman janrında yazılmışdır və adı Ernest Dausonun bir şeirindən götürülmüşdür.[20]

1939-cu ildə eyni adlı film çəkilmişdir. “Küləklə Sovrulanlar” Amerika Film İnstitutunun 100 Ən Yaxşı ABŞ Filmi siyahısının ilk onluğuna salınmış və Milli Film Registerində qeydiyyata alınmışdır.

"Küləklə sovrulanlar" əsəri Amerika oxucuları arasında ilk nəşr olunduğu zamanda məşhur oldu və 1936 və 1937-ci illərdə Amerikanın ən yaxşı bədii bestselleriydi. 2014-ci ildəaparılan bir Harris sorğusunda onu, İncildən sonra Amerikanın oxucularının ikinci sevilən kitabı olaraq seçildi. Dünyada 30 milyondan çox nüsxəsi çap edilmişdir.

Oskar Uayld "Dorian Qreyin portreti"[redaktə | əsas redaktə]

Dorian Qreyin portreti (ing. The Picture of Dorian Gray) bütövlükdə ilk dəfə 1890-cı ildə Lippinkott aylıq jurnalında nəşr olunmuş, Oskar Uayldın müəllifi olduğu fəlsəfi romandır. Nəşriyyatçının əxlaq dəyərlərinə uyğun olmadığı üçün əsərin 500-sözə yaxın hissəsini silməsinə baxmayaraq, kitab tənqid atəşinə tutuldu. "Londonun Gündəlik Xronikası" qəzeti əsəri "cəmiyyəti çürüdə biləcək iyrənc fikirlərlə dolu","kirli" və "zəhərli" adlandırdı, "St.Ceyms Qəzeti" isə kitabı "ürəkbulandırıcı","iyrənc" hesab edir və yazarın edam olunmasını təklif edirdi.[21] Kitab 1891-ci ildə yenidən çap olunduqda altı yeni fəsil əlavə olunmuşdu.[22] Əsər ingilis dilində yazılmış yüz ən yaxşı romandan biri seçilib [23] və Oskar Uayldın yayımlanmış tək romanıdır, Azərbaycan dilinə Kamran Nəzirli tərəfindən tərcümə olunub.[24]

“Dorian Qreyin portreti” – Oskar Uayldın ən qalmaqallı və uğurlu əsəri… Onun öz dili ilə desək, “Bir ruhun hekayəsi”! Bu əsərin nəşr olunmasından 120 ilə yaxın bir vaxt keçsə də, hələ də oxucuları və rejissorları özünə cəlb edir. “Dorian Qreyin portreti” əsasında otuza qədər film çəkilib. Daim gözəl qalmaq üçün öz ruhunu şeytana satan bir gəncin faciəvi taleyindən bəhs edən əsər ingilis ədəbiyyatının şedevri sayılır. Əsər aforizmlərlə və fəlsəfi fikirlərlə zəngindir. Dorian Qrey yaşca özündən böyük olan dostu lord Henrinin təsiri ilə heç bir sərhəd tanımayan prinsipsiz və pozğun bir gəncə çevrilir. O mənəviyyatını əbədi zahiri gözəlliyə dəyişir. Cismi dəyişilməz qalır, ruhu isə çürüyür. Onun bütün daxili eybəcərlikləri, şöhrətpərəstliyi, cinayətləri, satqınlığı, təkəbbürü rəssam Bezilin çəkdiyi portretinə hopur. Dorian gənc aktrisa Sibil Veynə vurulur, amma bir az sonra ondan üz döndərir. Buna dözməyən qız zəhər içərək intihar edir. Öz mənəviyyatının güzgüsü olan bu portreti çəkdiyinə görə Bezilə nifrət edən Dorian Qrey bir gün onu qətlə yetirir və bir tanışının köməyilə cəsəddən qurtulur. Üstü bəzək, altı təzək olan kübar həyatın simvoluna çevrilən və hər cür həzzin dadına baxan, lakin xoşbəxt olmayan Dorian Qrey bu həyatın bayağılığından, mənasızlığından bezir[25].

Uilyam Folkner "Səs-Küy və Qəzəb"[redaktə | əsas redaktə]

Səs-Küy və Qəzəb” (ing. The Sound and the Fury), amerikalı yazıçı və Nobel Mükafatı Laureatı olan Uilyam Folknerin yaradıcılığının ən diqqətəlayiq əsərlərindən biridir. Şüuraltından keçən fikirlər şəklində qələmə alınan əsər, dörd hissədən ibarətdir. İlk hissə 1928-ci ildə Benjy obrazının zehni vasitəsi ilə baş verən hadisələrin əks olunmasından, ikinci hissə, 1910-cu ildə Quanten obrazının intiharı əsnasında yaşadıqlarının onun zehnində yansımasından, üçüncü hissə, 1928-ci ildə baş verən hadisələrin Jasonun beynində yansımasından, nəhayət dördüncü hissə isə, 1928-ci ildə Pasxada baş vermiş hadisələrin müəllifin beynində yansımasından ibarətdir[26].

  • Folkner Nobel mükafatını alanadək (1949), roman artıq müasir ədəbi klassika kimi şöhrət qazanmışdı.
  • Norveç Kitab Klubuna görə roman bütün dövrlərin ən yaxşı 100 kitabları siyahısına daxil edilmişdir. Siyahını tərtib etmək üçün dünyanın 100 yazıçısı arasında sorğu keçirilmişdir.
  • Kitab Modern Library nəşriyyatının versiyasına görə, XX əsrin 100 ən yaxşı ingilisdilli romanı siyahısında 6-cı yeri tutur.
  • "Time" jurnalı: 100 ən yaxşı roman.

Con Steynbek "Qəzəb salxımları"[redaktə | əsas redaktə]

XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında geniş şöhrət tapan və adı tezliklə dünyanın bir çox ölkələrinə yayılan Con SteynbekinQəzəb salxımları” (ing. The Grapes of Wrath) romanı ilk dəfə 1939-cu ildə çap olunub və “Bədii kitab” nominasiyası üzrə Pulitser mükafatına layiq görülüb. Le Monde qəzetinin tərtib etdiyi XX əsrin 100 kitabı siyahısında yer alır. Roman ABŞ-da kollec və məktəblərin dərs proqramlarına daxil edilib. Romandakı hadisələr böyük depressiya dövründə baş verir. İcarədar-fermer olan Codu ailəsi iqtisadi çətinliklərə görə doğma ev-eşiyini tərk etmək məcburiyyətində qalaraq, səadət tapmaq ümidi ilə bir çox ailələrə qoşulub Kaliforniyaya üz tutur. Ailənin başına gələn hadisələri qisas və qəzəb hissi ilə təqdim edən, sevgi və nifrət motivlərini böyük ustalıqla verən müəllif oxucunu hadisələrin sehrinə salır[27].

Sərt həyatın ətraflı təsvirinə görə roman əvvəlcə Nyu-York, Sent-Luis, Kanzas Siti və Buffalo kitabxanalarından çıxarıldı. İrlandiya kitabı 1953-cü ildə, Kanadanın Morris şəhəri 1982-ci ildə qadağan etdi. 1970-80-ci illərdə vulqar sözlərdən istifadə edilməsi səbəbi ilə ABŞ-ın bəzi məktəblərində roman qadağan edildi.

Harper Li "Bülbülü öldürmək"[redaktə | əsas redaktə]

"Bülbülü öldürmək" [28] (ing. To Kill a Mockingbird) — 1960-cı ildə Harper Li tərəfindən qələmə alınmış roman. Roman nəşr edildikdən sonra qısa zaman ərzində məşhurlaşaraq Pulitser mükafatını qazandı və müasir Amerika ədəbiyyatının klassiki oldu. Əsərin süjet xətti və qəhrəmanları Harper Linin ailəsi, qonşuları və 1936-cı ildə 10 yaşı olarkən yaşadığı Alabama ştatının Monrovill şəhərində başına gəldiyi bir hadisədən götürülmüşdür. Hekayə altı yaşındakı Cin Luis Finç tərəfindən nəql olunur. 

Cənubi qotik üslubunda yazılmış bir roman olan “Bülbülü öldürmək” romanının əsas mövzusu irqi bərabərsizlik və günahsızların məhvidir. Bundan əlavə, bir çox tənqidçilər vurğulayırlar ki, Li əsərdə Amerikanın ucqar cənubundakı sosial təbəqə, cəsarət, müqayisə və gender rolları məsələlərinə də toxunur. Kitab Birləşmiş Ştatların məktəblərində tolerantlığı və qərəzsiz mövqeni təbliğ edən dərslərdə geniş şəkildə tədris olunur. Mövzularına baxmayaraq, “Bülbülü öldürmək” əsərinin məktəb proqramlarından çıxarılması üçün bir sıra kampaniyalar təşkil olunmuşdur. Buna səbəb kimi əsərdə tez-tez irqi epitetlərdən istifadə edilməsi göstərilirdi.   

Nəşr edildikdən sonra roman haqqında müxtəlif fikirlər formalaşdı. Çox sayda nüsxəsinin satılmasına və məktəblərdə geniş şəkildə tədris edilməsinə baxmayaraq haqqında ədəbi təhlillər azdır. “Bülbülün öldürülməsi” haqqında bir neçə müəllifin və ictimai xadimin fikirlərini toplayan yazıçı Meri Makdonaf Mörfi kitabı “təəccübləndirən fenomen” adlandırdı.[29] 2006-cı ildə ingilis kitabxanaları kitabı “ölmədən öncə hər bir şəxsin oxumalı olduğu kitab” adlandıraraq Bibliyadan da öncə sıraladılar.[30] 1962-ci ildə rejissor Robert Malliqan tərəfindən kitabın süjet xətti əsasında eyni adda filmi çəkildi və Oskar mükafatına layiq görüldü. 1990-cı ildən bəri, Harper Linin doğulduğu şəhərdə hər il romanın tamaşası təşkil edilir. 

Harper Li və Prezident Corc Buş Liyə “Bülbülü öldürmək” əsərini yazması münasibətilə Prezident Azadlıq Medalını təqdim edərkən, 5 noyabr, 2007-ci il.

Romanın nəşr edildikdən sonra Harper Li müsahibələr verərək, məktəbləri ziyarət edərək və kitaba həsr olunan tədbirlərə qatılaraq populyarlığını daha da artırdı. 1961-ci ildə “Bülbülü öldürmək” əsəri artıq 41-ci həftə müddətində bestseller olduğu zaman Li Pulitser mükafatını qazandı.[31] Həmin ildə Xristianların və Yəhudilərin Milli Konfransında Qardaşlıq mükafatını, 1962-ci ildə isə Bestsellers jurnalının İlin Kağız kitabı mükafatını qazandı[32]. 1964-cü ildən başlayaraq Li müsahibələrdən imtina edərək sualların monoton olduğunu vurğuladı.[33] O vaxtdan bəri, o, kitab haqqında jurnalistlərə müsahibə verməkdən imtina etdi. 1995-ci ildə yazılı təqdimat verməyi də rədd edərək dedi: “Təqdimatlar oxucuların kitabdan zövq almasına mane olur, həyəcanla hekayənin sonunu gözləmənin sevincini öldürür və insanları qıcıqlandırır. Təqdimatlar haqqında yaxşı olan yeganə şey budur ki, dozun gəlməsini gecikdirirlər. Bülbül hələ də deməli olduğunu deyir; o illər uzunu preambulasız sevilməyə müvəffəq olmuşdur”.[34]

2001-ci ildə Li Alabama Fəxri Akademiyasına qəbul edildi.[35] həmin il Çikaqo şəhərinin başçısı Riçard Deyli şəhərin kitabxanalarında bir oxuma proqramı başlatdı və “Bülbülü öldürmək” əsərini Bir şəhər, Bir Kitab proqramının sevimli kitabı seçdi. Li bununla əlaqədar olaraq qeyd etdi: “Roman bundan artıq dəyərli ad ala bilməzdi”.[36] 2004-cü ildə romanroman şəhər daxilində 25 icma tərəfindən oxu proqramı olaraq seçildi.[37] The Big Read jurnalının nəzarətçisi və Milli İncəsənət İrsinin əməkdaşı olan Devid Kipen roman haqqında qeyd etdi: “İnsanlar sanki bu əsərə bağldırlar. Əsəri oxuduqdan sonra insanları öz həyatlarında hadisələrə qiyməti dəyişir. Bu əsər insanların həyatlarının müxtəlif hissələrinə təsir edən əsas elementdir”.[38]

2006-cı ildə Li Notr-Dam Universitetinin Fəxri Doktorluq dərəcəsini aldı. Tədbirdə tələbələr və tamaşaçılar Lini ayaqda alqışladılar və bütün məzunlar Linin şərəfinə “Bülbülü öldürmək” əsərinin nüsxələrini əllərində yuxarı qaldırdılar.[39] Li 2007-ci noyabr ayının 5-də Prezident Corc Buş tərəfindən Prezident Azadlıq Medalı ilə təltif edildi. Corc Buş öz çıxışında bildirdi ki, ““Bülbülü öldürmək” əsərinin müvəffəqiyyət qazanmasının bir səbəbi də kitabın hər səhifəsində hiss edilən müəllifin müdrik və incə qəlbidir... “Bülbülü öldürmək” əsəri ölkəmizin etibarına daha yaxşı təsir etdi. O, bütün dünya üçün hədiyyəyə çevrildi. Gözəl yazılmış əsərin və humanitar həssaslığın nümunəsi kimi kitab həmişə oxunacaq və tədqiq ediləcəkdir”.[40]

Ceyn Ostin "Qürur və Qərəz"[redaktə | əsas redaktə]

"Qürur və Qərəz" (ing. Pride and Prejudice) — ingilis yazıçısı  Ceyn Ostin tərəfindən 1796-1797 ci illərdə qələmə alınmış ikinci romanıdır. Əsər 1813-cü ildə çap edilmişdir. Əsərin ana xətti baş qəhrəman Elizabeth Bennetin duyğusal inkişafı üzərində qurulmuşdur. O, etdiyi səhv və qərəzli qərərlardan böyük dərslər alaraq, səthi  və önəmli mövzüları fərqləndirə bilən birinə dönür. Əsər əsasən Britaniya hökuməti dövründə hərəkətlərin, təhsilin, evliliyin və pulun təsvirinə yönəlmişdir.

Longbour əmlak sahibi Sir Bennet 5 qız övladı sahibidir, lakin onun əmlakı başqasi tərəfindən bağışlanmışdır. Beləki, o həç bir qızına miras qoya bilməz. Sir Bennetin həyatyoldaşı isə heç bir var-dövləti yox idi. Bu isə o deməkdir ki, ən azı bir qız var dövlətli birinə ərə getməlidir ki, onlara ölümünə kimi qulluq edə bilsin. Ceyn Ostin güclü bir məqama toxunur ki, bu cəmiyyət tərəfindən qəbul edilmiş bir həqiqətdir  ki, yalniz coxlu var dövlət sahibi bir kişi qadınların diqqət nöqtəsində olmalıdır və bu əlbəttə ki, gülünc və istehza ilə yazılmışdır. Buradan belə bir nəticəyə gəlirik ki, roman sevgi evliliyinin önəmi ətrafında dövr edir. O dövrdə var-dövlət uğrunda evlənmək aktual məsələ idi və sözsüz ki, böyük hissəsi cəmiyyətin təzyiqi ilə baş tuturdu.

"Qürur və Qərəz"  qısa bir zamanda bütün oxucuları özünə heyran qoydu , nəinki yalnız ictimaiyyət arasında hətta ədəbi alimlər arasında məhşurlaşaraq "ən çox sevilən kitablar" siyahısında özünə məxsus ilk sıraları tutdu.
İngils ədəbiyyatında ən sevilən roman seçilərək 20 milliondan çox nüsxəsinin satışına nail olunmuşdur. Belə bir məşhur romanı yaşatmaq üçün əsrlər boyu eyni adlı çoxlu filmlər çəkilmiş, həvəskar və peşəkar dramatik uyğunlaşmalar çap edilmişdir. Bunlardan ən məşhuru 2005-ci ildə "Pride and Prejudice" adı ilə ekran qarşısına çıxan və baş rollarını Kira Naytli və Mettyu Makfedenin ifa etdiyi Hollivud filmi olmuşdur.

Ceyms Coys "Uliss"[redaktə | əsas redaktə]

"Uliss" (ing. Ulysses) modernizmin zirvə nöqtəsi sayılır. 100 məşhur əsərdən biridir. Əslində, süjet xətti sadə olsa da, əsər özündə külli miqdarda tarixi, fəlsəfi, ədəbi və mədəni illüziyaları toplayıb. Kitab yəhudi əsilli Leopold Blumun sadə həyatından bəhs olunur. Söhbət 16 iyun, 1904-cü ildən gedir. "Uliss"in sadiq oxucuları həmin tarixi "Blum günü" kimi də qeyd edirlər. Blum iyunun 16-dakı gününü nəşriyyatda, küçədə və Dublin kafelərindən birində, tanışının dəfnetmə mərasimində, körfəzin sahilində, doğum evində keçirir. Doğum evində Stiven Dedalla tanış olur. Dedal orta məktəb müəllimidir. O, yenicə tanış olduğu Dedalı gecəyarısı evinə aparır. Romanın əsas qızışdırıcı məqamı Blumun xəyanətkar arvadı ilə bağlıdır. Blum arvadına qarşı hər hansı ölçü götürə bilmir. Romanda incə xətt həm də "ata-oğul" məsələsidir. Ata rolunu Blum, oğul rolunu Dedal oynayır. Onlar doğma deyillər. Sadəcə, Coys "atalar və oğullar" məsələsini qabardıb.

Hər bir oxucu "Uliss"i Coysun qurduğu mexanizm əsasında oxumalıdır ki, nəsə anlasın. Əks halda, çətinlik yaranacaq. Bir məsələ çox vacibdir. Romanı oxumağa çalışan şəxsin intellektual bazası olmalıdır. O, tarix, fəlsəfə, ədəbiyyat və incəsənət dünyasını çoxdan ötüb keçməlidir. Ceyms Coysu anlamaq üçün beynin doluluğu vacib şərtdir. "Uliss" həm də beyin gimnastikası üçün əla vasitədir. Oxuculara əsas məsləhət ondan ibarətdir ki, romanı şərhlərlə bərabər dərc edilən formada alsınlar. Birinci epizodu oxuyandan sonra şərhə nəzər salsalar, romanın oxunuşu asanlaşacaq. Düzdür, hər epizoddan sonra şərhə nəzər salmaq yorucu olsa da, başqa çıxış yolu yoxdur, asan variant belədir. Şərhi oxuyub anlamaq və yenidən birinci epizoda qayıtmaq. Məhz belə etdikdə Coysun yazı mexanizmi barədə məlumat alacaq, həm də gizli kodun açarını tapacaqsız[41].

Daniel Kiz "Billi Milliqanın sirli hekayəsi"[redaktə | əsas redaktə]

"Billi Milliqanın sirli hekayəsi" (ing. The Minds of Billy Milligan), ABŞ tarixində şəxsiyyətin ikiləşməsi (dissosiativ pozuntu) səbəbiylə törətdiyi cinayətdə günahkar bilinməyən ilk şəxs- Billi Milliqanın hekayəsindən danışılan Daniel Kizin sənədli romandır. Roman ilk dəfə 1981-ci ildə nəşr edilmişdir və hazırda 14 dildə mövcuddur.

Real hadisələrə əsaslanan və insan təfəkkürünü alt-üst edən bu əhvalat, çoxsaylı şəxsiyyətə malik olan Billi Milliqanın parçalanmış düşüncə aləmini açır. Qarşımızda düşüncə tərzinə və məqsədinə görə müxtəlif olan 24 nəfər ayrı-ayrı şəxs: böyüklər və uşaqlar, kişilər və qadınlar, kriminala meyilli şəxslər – öz hərəkətinə nəzarət etməyə imkan vermədən onun cisminə sahib olmaq uğrunda mübarizə aparır. Parçalanmış şəxsiyyət təbiətin insan üzərində özünəməxsus təcrübəsidir. Şüurun belə naməlum vəziyyətinin öyrənilməsi, özümüz haqqında bizə çox şey söyləyə bilər, ağlın vücud üzərində nəzarət baxımından vacib olan hansısa bir şeyi dərk et­məsinə imkan verər[42].

Əsər 1986-cı ildə ən yaxşı xarici yazıçı kitabına görə Kurd Lassviç mükafatı, 1993-cü ildə isə, ilin sənədli kitabı üçün Seiun mükafatına layiq görülmüşdür.

Antuan de Sent-Ekzüperi "Balaca şahzadə"[redaktə | əsas redaktə]

Balaca şahzadə B-612 asteroidinin üstündə, Balaca şahzadə muzeyi, Hakone, Yaponiya (2007)

"Balaca şahzadə" (fr. Le Petit Prince) — Antuan de Sent-Ekzüperinin ən məşhur əsəri, alleqorik hekaydirə. İlk dəfə 6 aprel 1943-cü ildə Nyu-Yorkda çap olunub.

Kitabda şəkilləri Ekzüperi özü çəkib. Bu illüstrasiyalar kitabın özü qədər məşhurdurlar, müəllifin özü və baş qəhrəmanlar tez-tez şəkillərə müraciət edir və hətta mübahisə edirlər. Unikal şəkillər hamıya aydın olan universal vizual leksikonun bir hissəsi olur və dil baryerini aradan qaldırırlar.

"Bütün böyüklər uşaq olublar, amma bunu hamısı xatırlamır" – kitabın proloqu.

Yaponiyanın Osaka şəhərindəki "Milli etnoloqiya muzeyində" 250-dən çox dilə tərcümə olunmuş kolleksiya, 2013-cü il

"Balaca şahzadə" yazıçının ən uğurlu əsəridir və dünyada təxminən 140 milyon nüsxə ilə satılaraq, bu günə qədər ən çox satılan və ən çox tərcümə olunan kitablarından birinə çevrilib[43][44][45][47][48]. Əsər 300 dilə və ləhcələrə tərcümə edilmişdir.[49][50][51].

Azərbaycan dilinə ilk dəfə 1987-ci ildə “Gənclik” nəşriyyatı tərəfindən Astrid LindqrenCeyms Fenimor Kuperin əsərləri ilə birgə çap olunmuşdu, tərcüməçi – Cəfər Bağır. 2001-ci ildə “Əbilov, Zeynalov və oğulları” nəşriyyatı tərəfindən Əziz Gözəlov və Yaqut Qurbanovanın tərcüməsi, 2008-ci ildə isə Fransanın Azərbaycandaki səfirliyinin köməyi ilə yenidən çap olundu.

2016-cı ildə Cavanşir Yusifli tərəfindən yenidən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, Parlaq İmzalar nəşriyyatı tərəfindən Bakıda nəşr olunmuşdur.[52]

Mixail Afanasyeviç Bulqkov «İt ürəyi»[redaktə | əsas redaktə]

«İt ürəyi» (rus. Собачье сердце) povesti, əslində, bir çevrilmənin tarixidir və fabulası müəyyən qədər H.Uellsin «Doktor Moronun adası» romanından götürülüb və süjetin əsasında heyvanların insanlaşdırılması ideyası durur. Xüsusən, 1920-ci illərdə SSRİ-də və bir sıra Avropa ölkələrində populyar olan cavanlaşdırma ideyası da yer tutur. Povestdə hadisələr 1924-cü ilin dekabrında Mosk­vada, yeni iqtisadi siyasətin çiçəkləndiyi dövrdə baş verir. Xeyirxah professor Filipp Filippoviç Preob­rajenski «Şarik» adlı bir iti evə gətirir. Profes­sorun elmi maraqları yevgenikaya – insan təbiətinin yaxşılaşdırılması sahə­sinə aiddir. O, sovet məmurlarını cavanlaşdırmaq üçün eksperimentlər aparıb pul qazanır. Öz sahibinin bütün işlərini dərindən mənimsəyən Şarik tədricən özü eksperimentlərin obyekti olur. «İt ürəyi» povestini rus cəmiyyətinin inqilabi transformasiyasına alleqoriya kimi, təbiət işlərinə müdaxilənin təhlükəli fəsadları haqqında xəbərdarlıq kimi də səciy­yələndirmək olar[53].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Moser, Charles. 1992. Encyclopedia of Russian Literature. Cambridge University Press. pp. 298–300.
  2. Thirlwell, Adam "A masterpiece in miniature." London: Guardian UK, October 8, 2005
  3. Briggs, Anthony. 2005. "Introduction" to War and Peace. Penguin Classics.
  4. Pevear, Richard (2008). "Introduction". War and Peace. Trans. Pevear; Volokhonsky, Larissa. New York City, New York: Vintage Books. VIII–IX. ISBN 978-1-4000-7998-8.
  5. Knowles, A.V. Leo Tolstoy, Routledge 1997.
  6. Newsweek's Top 100 Books: The Meta-List, yoxlanılıb 27 avqust 2012
  7. Introduction?. War and Peace. Wordsworth Editions. 1993. ISBN 978-1-85326-062-9. İstifadə tarixi: 2012-08-27.
  8. John Rodden. The Politics of Literary Reputation: The Making and Claiming of "St. George" Orwell
  9. Britaniya ədəbi nümunələri Azərbaycan tərcümələrində (British literary works in Azerbaijani translations)
  10. Cerom Devid Selincer ”Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan”
  11. Yüz ilin tənhalığı - Qabriel Qarsiya Markes
  12. Qetsbi Azərbaycana gəlib dahimi oldu?
  13. Hoover, Bob (10 May 2013). "'The Great Gatsby' still challenges myth of American Dream". Pittsburgh Post-Gazette. Retrieved 10 May 2013.
  14. "100 Best Novels". Modern Library. 2007. 2012-02-09 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2009-10-23.
  15. Dünya ədəbiyyatına aid 3 reytinq cədvəli - ən yaxşı yazarlar, əsərlər...
  16. Üç Yoldaş
  17. Ernest Heminquey: roman, povest hekayə müəllifliyindən Nobel mükafatına
  18. 100 Best Novels. Modern Library (2007)
  19. ALL TIME 100 Novels — Time time.com
  20. Margaret Mitchell - Gone with the Wind - SOURCE of the TITLE - GWTW
  21. How Oscar Wilde Painted Over “Dorian Gray”
  22. The Picture of Dorian Gray
  23. The 100 best novels written in English: the full list
  24. Çağdaş dünya ədəbiyyatı. Bədii nəsr. Romanlar. Povestlər
  25. "Dorian Qreyin Portreti – Oskar Uayld" (Azərbaycan dili). www.qanun.az. 6 mart 2020 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
  26. "Uilyam Folkner - "Səs-Küy və Qəzəb" əsəri ilə tanışlıq və məzmunu" (Azərbaycan dili). kitabyurdu.org. 28 fevral 2020 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
  27. "Qəzəb Salxımları – Con Steynbek" (Azərbaycan dili). qanun.az. 28 fevral 2020 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
  28. "Bülbülü öldürmək". Kitab Klubu (azərb.). 12 mart 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 mart 2018.
  29. Zipp, Yvonne (July 7, 2010). Scout, Atticus & BooThe Christian Science Monitor. Retrieved on July 10, 2010.
  30. Pauli, Michelle (March 2, 2006). Harper Lee tops librarians' must-read list, Guardian Unlimited. Retrieved on February 13, 2008.
  31. Shields, pp. 199–200.
  32. Mancini, p. 15.
  33. Murphy, p. 128.
  34. Tabor, May (August 23, 1998). "A 'new foreword' that isn't", The New York Times, p. C11.
  35. Bellafante, Ginia (January 20, 2006). Harper Lee, Gregarious for a Day, The New York Times. Retrieved on November 13, 2007.
  36. "Chicago Launches City-wide Book Group", Library Journal (August 13, 2001).
  37. "To Read a Mockingbird" Library Journal (September 1, 2004) 129 (14), p. 13.
  38. Murphy, p. 106.
  39. Commencement 2006 Notre Dame Magazine (July 2006). Retrieved on November 9, 2007.
  40. President Bush Honors Medal of Freedom Recipients, White House press release (November 5, 2007). Retrieved on November 9, 2007.
  41. "Uliss"i necə oxumalı? - Azər Qismət
  42. AMK. Elektron kataloq. Billi Milliqanın sirli hekayəsi [Mətn] /D. Kiz ; tərc. G. Bəkirova
  43. Adamson, Thomas. Little Prince Discovery Offers New Insight Into Classic Book, Associated Press via TimesTribune.com, 3 May 2012. Retrieved 6 January 2013. Bell, Susan (2008) «I Shot French Literary Hero Out Of The Sky», The Scotsman. Johnston Press Digital Publishing. 17 March 2008. Retrieved 4 August 2009.
  44. Van Gelder, Lawrence (2000) Footlights: Celestial Traveller, The New York Times, 9 May 2000.
  45. Goding, Stowell C. (1972) «Le Petit Prince de Saint-Exupéry by George Borglum» (review), The French Review, American Association of Teachers of French, October 1972, Vol. 46, No. 1, pp. 244—245. Retrieved 26 October 2011 (subscription).
  46. Listening to The Little Prince Arxivləşdirilib 2 iyun 2013 at the Wayback Machine, Paris: Antoine de Saint-Exupéry Foundation. Retrieved from TheLittlePrince.com website 6 January 2013.
  47. The Antoine de Saint-Exupéry Foundation estimates an additional 80 million copies of the story in audio-video formats have been sold worldwide.[46]
  48. Miller, Jennifer. Why «The Little Prince» Is Actually A New York Classic, Fast Company. Retrieved from FastCoCreate.com on 2 February 2014.
  49. "'The Little Prince' becomes world's most translated book, excluding religious works". CTV News. 2017-04-07. İstifadə tarixi: 2018-12-30.
  50. Shattuck, Kathryn (2005) A Prince Eternal, The New York Times, 3 April 2005.
  51. Mun-Delsalle, Y-Jean (2011) Guardians of the Future, The Peak Magazine, March 2011, pg. 63. Arxivləşdirilib 2 may 2012 at the Wayback Machine
  52. Dünyanın ən məşhur balacası
  53. Qanun nəşriyyatı. "İt Ürəyi" - Mixail Bulqakov

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]