Bığcıqsızlar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Bığcıqsızlar
}}
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımaləm: Eumetazoylar
Bölmə: İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə: İlkağızlılar
Ranqsız: Ecdysozoa
Tip: Buğumayaqlılar
Yarımtip: Altıayaqlılar
Sinif: Gizliçənəlilər
Dəstə: Bığcıqsızlar
Elmi adı
Protura
Fəsilələri
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX   99210
MBMM   29999

Protura və ya bığcıqsızlar dəstəsi-(lat. Apterigota və ya Thysanura) Buğumayaqlılar tipinin Həşəratlar sinfinin Gizliçənəlilər yarımsinfinə aid olan dəstə

Xarici quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Çox kiçik ölçüləri (0,5-2,0 m) və qurdşəkilli çevik bədəni ilə fərqlənir. Başında bığcıqlar və göz yoxdur. Ağız orqanları deşici-sorucu, zəif, fırçaşəkilli olub, baş kapsulunun içərisinə çəkilmişdir. Döş ayaqları bütövlükdə qısa və ya caynaqlıdır, ancaq qabaq ayaqları qalanlarından xeyli uzundur. Qarıncığın ilk üç seqmentində ayaq çıxıntıları vardır. İnkişafı anamorfozdur, yumurtadan 8 buğumlu qarıncığı olan sürfə çıxır, qabıqqoyma prosesində daha üç seqment əldə edir. Bu cücülərdə başın yanlarında xüsusi orqan – «yalançı gözcüklər» vardır. Görünür, bunlar rütubətin dəyişməsini və havanın vibrasiyasını qavramağa xidmət edir. Tənəffüs orqanları müxtəlifdir. Bir çoxları bədənin bütün səthi ilə, ya da traxeyalarla nəfəs alır. İlkinqanadsızlar arasında bığcıqsızlar dəstəsi bütövlükdə zəif öyrənilmişdir.[1]

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Onlar torpaqda, döşənəkdə, nəm yerlərdə yaşayırlar.[2]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Dünya faunasında 220-yə yaxın, MDB-də 1 növü məlumdur. Avrasiyada yaşayan 90-a yaxın növü məlumdur. Azərbaycanda Eusentomon transitorum Berl. növü torpaqda, meşə döşənəyində, çürüyən kötüklərdə, mamırda yaşayır. Kütləvi yığınlarına nadir hallarda rast gəlmək olur (Bey-Biyenko, 1980).

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Gizliçənəlilər

Ayaqquyruqlar

Çəngəlquyruqlar

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004
  2. Azərbayvcanın heyvanlar aləmi, II cild. Bakı, Elm, 2004