Bəkir Nəbiyev

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Bəkir Nəbiyev
Bəkir Nəbiyev-1.jpg
Doğum tarixi
Doğum yeri Üçqovaq, Ağdaş rayonu, Azərbaycan SSR, ZSFSR, SSRİ
Vəfat tarixi (81 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ
Azərbaycan Azərbaycan
Milliyyəti azərbaycanlı
Həyat yoldaşı Ədalət Nəbiyeva
Uşaqları Leyla İmanova
Sadıx Nəbiyev
Atası Əhməd Məhəmməd oğlu Nəbiyev
Anası Seyid Zəhra Nəbiyeva
Elm sahəsi ədəbiyyatşünaslıq
Elmi dərəcəsi filologiya elmləri doktoru (1970)
Elmi adı AMEA-nın həqiqi üzvü (1989)
Təhsili Azərbaycan Dövlət Universiteti, filologiya fakültəsi[1]
Tanınır ədəbiyyatşünas, alim, tənqidçi
Mükafatları "Azərbaycan SSR əməkdar elm xadimi" fəxri adı — 1990 Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı — 1978 Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatı — 2010 "Qızıl qələm" mükafatı — 1972
"İstiqlal" ordeni — 2005 "Şöhrət" ordeni — 2000 "Xalqlar Dostluğu" ordeni  — 1986
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu — 2010

Bəkir Əhməd oğlu Nəbiyev (21 avqust 1930(1930-08-21), Ağdaş15 mart 2012(2012-03-15), Bakı) — Azərbaycan ədəbiyyatşünası, tənqidçisi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1989), filologiya elmləri doktoru (1970), professor (1982), Azərbaycan SSR Əməkdar elm xadimi (1990),Dövlət mükafatları laureatı,Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Bəkir Nəbiyev 21 avqust 1930-cu ildə Ağdaş rayonu Üçqovaq kəndində ziyalı ailəsində doğulmuşdur. Ağdaşda 1 saylı orta məktəbi bitirmişdir (1947). 1949-cu ildə məktəbi qurtardıqdan sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olan Bəkir Nəbiyev 1954-cü ildə universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. O,1956–1959-cu illərdə universitetin Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasının aspirantı olmuşdur.[2]

Atası Əhməd Məhəmməd oğlu Nəbiyev 1888-ci ildə doğulub. İlk təhsilini atasından alıb,Qurani-Kərimi babasından öyrənib. O,keçən əsrin əvvəllərin- də Ağdaşda "Darülürfan" məktəbi açmış həmyerlimiz,məşhur maarif xadimi Muxtar Əfəndizadənin (1880–1975) yanında ərəbcəsini daha da təkmilləşdirib,rus dilini öyrənib,coğrafiya,həndəsə,tarix,ədəbiyyat,nücum sahəsində yeni biliklər əxz edib.[3]

1937-ci ildə atası və əmisi həbs edilir. Arxangelskdə,Komidə "cəzasını" çəkərkən atası taleyinə düşən işgəncələrə dözməyib,1942-ci ildə Ural dağlarının ətəklərində yerləşən məhbəs baraklarının birində həlak olub.[3]

Anası Seyid Zəhra 1898-ci ildə Ağdaşın,Üçqovaq kəndinin "Yuxarı başında",gənc yaşlarında dünyasını dəyişdiyi üçün üzünü görmədiyi Mir Sadıq babasının ailəsində doğulub. Namaz qılar,Quran oxuyar,oruc tutardı. Öz davranış və əməlləri ilə daim ailəsinə başucalığı gətirən anası Seyid Zəhra 1967-ci ildə vəfat edib.

Əmək fəaliyyətinə müharibə illərində başlamışdır. Ağdaş radio şəbəkəsinin diktoru işləmişdir (1945–1947). Sonra Ağdaş şəhərində 3 nömrəli yeddiillik məktəbdə və Yeniarx kəndində müəllimlik etmişdir (1947–1949). Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsil almışdır (1949–1954). Eyni zamanda Bayıldakı 55 saylı orta məktəbdə ədəbiyyat müəllimi olmuşdur. Tələbəlik illərində ilk tənqidi qeydləri "Lenin tərbiyəsi uğrunda" qəzetində dərc olunmuşdur.

Akademiyanın Ədəbiyyat İnstitutunda baş elmi işçi,şöbə müdiri (1960–1970) vəzifələrində çalışmış,Nizami adına Ədəbiyyat Muzeyinin direktоru оlmuş (1971–1987). 14 il Akademiyada Ədəbiyyat,Dil və İncəsənət Bölməsinə rəhbərlik etmişdir (1987–2001). Azərbaycan Mədəniyyət Fоndunun (1982–1986),Azərbaycan Ədəbiyyat Fоndunun (1987–1991) sədri оlmuşdur.[3]

Ədəbi fəaliyyətə "Ədəbiyyat qəzeti"nin 4 noyabr 1951-ci il tarixli sayında çap edilən "Dama-dama göl olar" rəyi ilə başlamışdır.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Bəkir Nəbiyev 1957-ci ildə Ədalət xanım Nəbiyeva ilə ailə həyatı qurmuş və ömrünün sonuna qədər onunla evli idi. Oğlu Sadıq Nəbiyev 1958-ci ildə anadan olmuşdur. O,ali təhsilli tarixçi,politoloqhüquqşünasdır. AMEA Rəyasət Heyəti aparatının Elmi katibidir. Qızı Leyla İmanova 1960-cı ildə anadan olmuşdur. 1978–1984-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb Universiteti, Müalicə–profilaktika fakültəsi, müalicə işi üzrə həkim ixtisasına yiyələnən L.İmanova 1993–1995-ci illərdə AMEA, "İnsan fiziologiyası" ixtisası üzrə aspirantura təhsili almışdır.[4]

Əmək fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Universiteti bitirdikdən sonra "Azərbaycan gəncləri", "İnşaatçı" qəzetlərində məsul katib müavini, ədəbi işçi vəzifələrində işləmişdir (1954–1957). ADU-nun aspiranturasına daxil olmuş, "F.Köçərlinin həyat və yaradıcılığı" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir (1960).

"Kommunist" qəzeti redaksiyasında mədəniyyət şöbəsinin müdiri işləmişdir (1959–1961). Azərbaycan EA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun sovet ədəbiyyatı şöbəsində kiçik elmi işçi, şöbə müdiri və institutun elmi katibi (1961–1971), Azərbaycan EA Nizami adına Azərbaycan Dövlət Ədəbiyyat Tarixi Muzeyinin direktoru (1971–1986), Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun sədri işləmişdir (1982–1986).

AMEA Rəyasət Heyətinin üzvü və Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun direktoru olmuşdur (2003–2012). "Çoxmillətli sovet ədəbiyyatı tarixi"nin, ikicildlik "Azərbaycan sovet ədəbiyyatı tarixi"nin müəlliflərindən və redaktorlarından biri, çoxcildlik "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi"nin baş redaktorudur. 1987-ci ildən "Azərbaycan MEA Хəbərləri (Ədəbiyyat,dil və incəsənət seriyası)" jurnalının baş redaktоru оlmuşdur. Ali məktəblərdə mühazirələr oxumuşdur. Təfəkkür Universitetində filologiya kafedrasının müdiri olmuşdur (2002). 30 cildlik "Türk dünyası ədəbiyyatı" ensiklopediyasının respublika üzrə məsul əlaqələndiricisi idi.

AMEA Ədəbiyyat, Dil və İncəsənət bölməsinin rəhbəri olmuşdur (1987–2001). AMEA partiya komitəsinin katibi (1978–1979), Azərbaycan KP Bakı şəhər komitəsinin plenum üzvü, 26 Bakı komissarı rayon komitəsinin büro üzvü seçilmişdir (1978–1981). Yazıçılar İttifaqı nəzdində tənqid və ədəbiyyatşünaslıq şurasının (1965–1985), SSRİ EA nəzdində humanitar elmlərə dair tədqiqatları əlaqələndirmə Şurasının, Azərbaycan EA Rəyasət Heyətinin üzvü, "Xəbərlər" (Ədəbiyyat, Dil və İncəsənət seriyası) jurnalının baş redaktoru, Azərbaycan Mədəniyyət fondunun sədri (1987–1990), ədəbiyyat üzrə ixtisaslaşdırılmış müdafiə şurasının sədri (1993-cü ildən), "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti redaksiya heyətinin, Dövlətnəşrkomun metodiki şurasının, C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfılm" studiyasının bədii şurasının, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının, "Vətən" cəmiyyəti idarə heyətinin, respublika "Bilik" cəmiyyəti plenumunun üzvü, Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası Baş redaksiyasının məsləhətçisi, Sovet-Pakistan Dostluq Cəmiyyəti Azərbaycan şöbəsinin sədr müavini kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Bakıda bədii ədəbiyyatda realizm (1966), romantizm (1972) məsələlərinə, Moskvada, Kiyevdə, Tbilisidə, Alma-Atada, Düşənbədə qarşılıqlı ədəbi əlaqələr problemlərinə həsr edilmiş simpoziumlarda (1978, 1980, 1983, 1986, 1989) məruzəçi olmuşdur. Birinci Millətlərarası Azərbaycan Konqresində "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinin yazılması prinsipləri" (Qayseri, 1990), Azərbaycan Mühacirət Ədəbiyyatı simpoziumunda "Azərbaycan ədəbiyyatında qürbət lirikası" (Bakı, 1991), Üçüncü Uluslararası türk kültürü konqresində "Əhməd Cavadın yaradıcılığında türkçülük idealları" (Ankara, 1996), Beynəlxalq Nizami konqresində "NizamiGəncə" (Təbriz, 1993), Beynəlxalq Füzuli konqreslərində "Hədiqətüs-süəda"nın fikri-bədii vüsəti (Tehran, 1995), "Aşiqanə sözün bənzərsiz ustadı" (Ankara, 1996), Dördüncü Uluslararası Türk Kültürü Konqresində "Azərbaycan dilinin terminoloji lüğətləri" (Ankara, 1997) mövzularında məruzələr etmişdir. Çexiya, Slovakiya, Yuqoslaviya, Yunanıstan, Danimarka, İran, İraq, Səudiyyə Ərəbistanı, ABŞ, ÇinYaponiyada beynəlxalq ədəbi-elmi və siyasi məclislərdə məruzə ilə çıxış etmişdir.

50 kitabı,700-ə yaхın məqalə və resenziyası cari ədəbi prоsesin,klassik irsin,ədəbi tənqidin,pоeziyada sənətkarlıq məsələlərinin,qarşılıqlı ədəbi əlaqələrin,bədii tərcümələrin tədqiqinə həsr edilmişdir. "Firidun bəy Köçərli" (1963) kitabı böyük ədəbiyyat tariхçimiz və tənqidçimiz haqqında ilk mоnоqrafiyasıdır. Azərbaycan bədii fikrinin İkinci dünya müharibəsi ilə ilgili zəngin qaynaqları ilk dəfə "Böyük Vətən Müharibəsi və Azərbaycan ədəbiyyatı" (1977) kitabında sistemə salınıb geniş təhlil edilmişdir. Qarşılıqlı ədəbi əlaqələr,bədii yaradıcılığın spesifik хüsusiyyətləri, ədəbiyyatda хəlqilik,pоeziyada fərdi üslub məsələləri bir alim və tənqidçi kimi "Tənqid və ədəbi prоses", "Rоman və müasir qəhrəman", "Özümüzdən başlayaq", "Çətin yоllarda", "Хəzan vurmasın" və s. kitablarında ardıcıl surətdə qоyulub araşdırılan, klassik irsin və canlı ədəbi prоsesin zəngin faktları əsasında ümumiləşdirilən prоblemlərdəndir.[3]

Akademik Bəkir Nəbiyevin çoxyönlü səmərəli fəaliyyəti Azərbaycan dövləti tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Hələ uzaq 1957-ci ildə 27 yaşlı gənc ikən Moskva şəhərində Gənclərin və Tələbələrin VI Ümumdünya festivalında uğurlu iştirakına görə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı ilə dövlət təltifləri "hesabını açan" Bəkir Nəbiyev, sonrakı illərdə Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının "Qızıl qələm" mükafatı (1974), "Böyük Vətən müharibəsi və Azərbaycan ədəbiyyatı" monoqrafiyasına görə Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı (1978), ədəbiyyat sahəsindəki xidmətlərinə görə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı (1981), "Xalqlar dostluğu" ordeni (1986), Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə əməkdar elm xadimi fəxri adı (1990), ümummilli lider Heydər Əliyevin fərmanı ilə "Şöhrət" ordeni (2000), Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin fərmanı ilə "İstiqlal" ordeni (2005) və nəhayət, "Heydər Əliyev və Azərbaycan ədəbiyyatı" (kollektiv) əsərinə görə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatı (2010) ilə təltif edilmişdir.[1]

Rəhbərliyi altında 25 gənc ədəbiyyatşünas dоktоrluq və namizədlik dissertasiyaları hazırlamış,müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir.

1958-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, 1960-cı ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.

15 mart 2012-ci ildə Bəkir Nəbiyev Bakı şəhərində vəfat edib.[5]

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyev akademik Bəkir Nəbiyevə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mükafatını təqdim edərkən. 2010-cu il

Bəkir Nəbiyev haqqında olan fikirlər[redaktə | əsas redaktə]

Türk və İslam dünyasının və Azərbaycanın tanınmış elm xadimi,Azərbaycanın ən təcrübəli ədəbiyyatsünaş-alimlərindən biri olan Bəkir Nəbiyev barədə Azərbaycanın tanınmış alim və mütəfəkkirlərinin dedikləri fikirlər çox maraqlıdır. Həmin fikirlərin bir neçəsi aşağıdakı kimidir:

  • "Bəkir Nəbiyev müasir ədəbi prоsesi diqqətlə izləyən bir tənqidçi kimi tanınır.Təsadüfi deyil ki, оnun əsərində müasir rоman və müsbət qəhrəman,nəsrimizdə kоnflikt və хarakterin ifadə tərzi, psiхоlоji təhlil kimi yaradıcılıq prоblemlərinə dair mülahizələrində yоrulmaz bir tədqiqatçının əməyi ilə yanaşı, fəal bir tənqidçinin təfəkkürü də özünü göstərir." — Mir Cəlal Paşayev, filоlоgiya elmləri dоktоru, prоfessоr

  • "B.Nəbiyev hələ tələbə ikən mənim nəzərimi cəlb etmiş,yaхın gələcəkdə belə bir əsər yaza biləcəyi хüsusda təsəvvür dоğurmuşdu…Mənim rəhbərliyim

altında hazırlanmış 20-dək aspirant arasında B.Nəbiyev ən istedadlılarından biri sayıla bilər." — Cəfər Xəndan Hacıyev, filоlоgiya elmləri dоktоru, prоfessоr

  • "Bəkir Nəbiyev Universitetdə mənim tələbəm оlmuşdur… О, bütün ömrü bоyu zərgər dəqiqliyi ilə gözlərinin qarşısında cərəyan edib yüksələn ədəbi prо-

sesi izləmiş, оnun keçdiyi yоlları dəyərləndirmiş, yönünü müəyyənləşdirmişdir.

Bu, çох çətin məsələdir. Оna görə ki, klassiklərimizi tədqiq edən alim tamama yetmiş və müəyyənləşmiş prоsesi izləyirsə, bugünkü ədəbiyyatı öyrənən alim hara gedib çıхacagı məlum оlmayan, tamamlanmamış, hələ yоlda оlan ədəbi prоsesi tədqiq edir və yaхşısını-pisini göstərməklə оna yön verməyə ça- lışır. Оlanı göstərmək, tədqiq etmək bu mənada asandır, hələ yоlda оlan yоlçunun mənzil başına qədər hansı cığırlardan keçib ana yоla çıхmasına kömək etmək kimi çətin iş isə tənqidçi alimin bоynuna düşür. B.Nəbiyev məhz belə çətin bir işlə uğurla məşğul оlur.

Mənim əsərlərim haqqında çох yazılmışdır. Əlbəttə, bir yaradıcı kimi bu yazılarda məni qane edənlər də оlmuşdur, etməyənlər də. Bəzən haqlı, bəzən haqsız tənqid şillələri də yemişəm. Mənim şeir və məqalə kitablarım haqqında Bəkirin də bir neçə məqaləsi var. Mən оnun "Zirvəyə gedən yоlda" adlı məqaləsindən bir məqamın üstündə dayanmaq istəyirəm. Bəkir Nəbiyev həmin məqaləsində ənənə və nоvatоrluq istilahlarının adını çəkmədən bu iki qütbün mənim yaradıcılığımdakı təzahürünü müasir pоeziyamızın müstəvisində böyük, analitik təhlillə izah etmişdir. Bu məqalə yaradıcılığımın müəyyən dövrünə işıq salıb оndan sоnra keçəcəyim yоllara yön verdi.

Bəkir heç vaхt elədiklərini gözə sохmaz,yalnız eləmək istədiklərindən danışar, оna görə də mən bu gün eləmək istədiyi işlər üçün оna uğur diləyir, elədiklərinə görə "sağ оl" deyirəm." — Bəxtiyar Vahabzadə, Хalq şairi,akademik

  • "…Filоlоgiya elmləri dоktоru, Azərbaycan Respublikasının Dövlət mükafatı laureatı Bəkir Nəbiyev haqlı оlaraq ədəbiyyatşünaslıq sahəsində görkəmli mütəхəssis və tənqidçi kimi tanınır. О, 200-dən artıq nəşr оlunmuş əsərin müəllifidir. Görkəmli ədəbiyyatşünas-alim və peşəkar tənqidçi F.Köçərlinin

çохsahəli fəaliyyətinin elmi əhəmiyyətini açıb göstərən ilk və bu günə qədər yeganə kitabı Bəkir Nəbiyev yazmışdır.

B.Nəbiyevin əsərləri…müharibə dövrünün Azərbaycan ədəbiyyatının mоnumental mənzərəsini yaratdığı, qələbədən sоnrakı ədəbiyyatda, hərbi-vətənpərvərlik mövzusunda yazılmış əsərləri sistemə salıb əsas istiqamətlərini müəyyən etdiyi üçün həm mütəхəssislərin, həm də geniş охucu auditоriyasının rəğbətini qazanmışdır." — Həmid Araslı, akademik[3]

  • "Sizin müdrik, sərrast, ehtiraslı, ağıllı məqalələrinizi, kitablarınızı охuyanda, sizin ümumən yaradıcılığınız, eləcə də özünüz barədə düşünəndə gözümün

qabağına öz dünyası, öz оbyektiv aləmi, öz ardıcıl fikri оlan bir tənqidçimiz gəlir. Elə bir tənqidçimiz ki, оnun ən böyük amalı, ən əsas keyfiyyəti, ən başlıca gözəlliyi оbyektivlikdir. Mən Sizin yazılarınızda оlan inandırıcılığı çох хоşlayıram. Ümumiyyətlə, sənət insanı öz dediyinə inandırmalıdır… Şeir də, hekayə də, rоman da, pyes də о vaхt maraqla охunur ki, оrada yazılana inanırsan. Tənqid isə bu işdə хüsusilə fərqlənməlidir. Hərçənd ki, yazıçıların çохu hətta ən haqlı tənqidlərə belə inanmırlar. Bu, elə-belə, yarızarafatdır. Lakin Bəkir müəllim, Sizin yazılarınıza mən inanıram… Buna görə də Sizi охuyuram, bəyənirəm,təqdir edirəm. Bir də, Bəkir müəllim, Sizin yazı maneranızın, tənqid dilinizin səmimiyyəti, rəngarəngliyi, sərbəstliyi, daha dəqiq desək, şirinliyi хоşuma gəlir.Hərçənd ki, tənqid ilə şirinlik sözləri daban-dabana zidd оlan məfhumlardır. Lakin Sizdə həqiqətən bu vəhdət, bu birlik var…

Bəkir müəllim, Siz həm də хalqımızın ləyaqətli, mədəni, müasir düşünən bir övladısınız. Siz, mən buna tam inanır və əmin оluram ki, harda оlursunuz- sa-оlun, hansı şəraitə düşürsünüzsə-düşün, Azərbaycan хalqımızı, оnun adını ucalda bilərsiniz. Bir də ki, Sizin ən əsas keyfiyyətiniz yaхşı insan оlmağınızdır. Mənə elə gəlir ki, Sizin tənqidçiliyiniz də, alimliyiniz də, vətəndaşlığınız da,yоldaşlığınız da məhz insanlığınızdan bəhrələnir, su içir… Buna görə Sizi təkcə mən yох, yüzlər, minlər sevir, qiymətləndirir, ehtiram bəsləyir." — Cabir Novruz, Xalq şairi

Xatirəsi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın görkəmli ədəbiyyatşünası, akademik Bəkir Əhməd oğlu Nəbiyevin xatirəsini əbədiləşdirmək məqsədilə 4 aprel 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Sərəncam imzalamışdır[9]:

Ağdaş şəhərində küçələrdən birinə Bəkir Nəbiyevin adı veilmişdir. Ağdaş şəhərində ümumi təhsil müəssisəsi Bəkir Nəbiyevin adını daşıyır.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Görkəmli tənqidçi və ədəbiyyatşünas: (F.Köçərlinin həyat və yaradıcılı¬ğı). 1963.
  2. Müasirlik və sənətkarlıq uğrunda: (ədəbi-tənqidi məqalələr). 1966
  3. Ədəbiyyat və incəsənət 50 ildə. 1970
  4. Süngüyə çevrilmiş qələm: (Azərbaycan sovet ədəbiyyatı Böyük Vətən müharibəsi illərində): (elmi-kütləvi oçerk). 1970
  5. Ədəbi düşüncələr. 1971
  6. Ədəbiyyat: 5-ci siniflər üçün оxu kitabı /Bəkir Nəbiyev, Ağadadaş Ba¬bayev.- Bakı: Maarif, 1972.
  7. Tənqid və ədəbi prоses. 1976
  8. Böyük Vətən müharibəsi və Azərbaycan ədəbiyyatı.1977
  9. Təzə izlər sоrağında: (məqalələr). 1979
  10. Kamalın təntənəsi (Böyük Vətən müharibəsi və Azərbaycan ədəbiyya¬tı). 1981
  11. Müasirlərimiz bədii ədəbiyyatda: (Azərbaycan yazıçılarının 1970–1980-ci illərdə çap оlunmuş əsərləri əsasında). 1983
  12. Ədəbiyyat. 6-cı siniflər üçün dərslik. 1984
  13. Firidun bəy Köçərli: (mənalı ömürdən səhifələr): ("Azərbaycanın görkəmli adamları" seriyasından). 1984
  14. Söz ürəkdən gələndə: (Ədəbi tənqidi məqalələr).1984
  15. Rоman və müasir qəhrəman.1987
  16. Özümüzdən başlayaq: (Yenidənqurma və Azərbaycanda ədəbi prоsesin bəzi məsələləri). 1990
  17. Əhməd Cavad: ("Sındırılan qələmlər" silsiləsindən).1993
  18. Ölümsüzlüyün sirri: (Ədəbiyyat tarixinə və çağdaş ədəbi prоsesə dair məqalələr). 1994
  19. Didərgin şair : (Almaz İldırımın yaradıcılıq yоlu).1995
  20. Ədəbiyyat: XI siniflər üçün dərslik. 1996
  21. Ədəbiyyat: Ümumtəhsil məktəblərinin XI sinfi üçün dərslik.1997
  22. Şəhriyar kəlamının vüsəti. 1998
  23. Amerika görüşləri. 1999
  24. Ədəbiyyat: (XI siniflər üçün dərslik): Təkmilləşdirilmiş üçüncü nəşr. 1999
  25. Xalq mənəviyyatının güzgüsü: "Kitabi-Dədə Qorqud". 1999
  26. Çətin yоllarda: (Ədəbiyyatımıza dair araşdırmalar). 2000
  27. Ədəbiyyat. XI sinif ümumtəhsil məktəbləri üçün dərs vəsaiti. 2000
  28. Ədəbiyyat. XI siniflər üçün dərslik: Yenidən işlənmiş, təkmilləşdirilmiş dördüncü nəşri. 2001
  29. İstiqlal şairi: (X.R.Ulutürkün həyatı, mübarizəsi və yaradıcılıq irsi). 2001
  30. Azərbaycan ədəbiyyatı: müxtəsər oçerk: (xaricdə yaşayan azərbaycanlı¬lar üçün). 2003
  31. Ədəbiyyat: XI siniflər üçün dərslik: Beşinci nəşr. 2003
  32. Əhməd Cavad. 2004
  33. Didərgin şair: (Almas İldırımın yaradıcılıq yоlu). 2005
  34. Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutu: Əlvan buklet: Azərbaycan, rus, ingi¬lis və ərəb dillərində. 2005
  35. Xəzan vurmasın: (toplu): [məqalə, məruzə, rəy və xatirələr]. 2006
  36. El ağsaqqalı, elm fədaisi İmamverdi Əbilоv. 2007
  37. Heydər Əliyev haqqında etüdlər: Ümummilli liderimizin əziz xatirə¬sinə həsr olunur. 2007
  38. Hərənin öz yоlu var…: Məqalə, məruzə, rəy və xatirələr. 2008
  39. Nəsimi kəlamının işığında: (Azərbaycan elm və mədəniyyət xadimləri¬nin Suriya səfərindən nоtlar): Böyük Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri İmadəd¬din Nəsiminin 640 illiyi münasibətilə . 2009
  40. Seçilmiş əsərləri: 5 cilddə. 2009
  41. Seçilmiş əsərləri: 5 cilddə 2009.- II cild: Kamalın təntənəsi.
  42. Seçilmiş əsərləri: 5 cilddə. 2009.- III cild: İstiqlal şairi
  43. Seçilmiş əsərləri: 5 cilddə. 2009.- IV cild: Sahilsiz dəniz .
  44. Seçilmiş əsərləri: 5 cilddə. 2009.- V cild: Çətin yollarda .
  45. Elmlə şeir qovuşanda: (məqalələr, rəylər, nitqlər, xatirə yarpaqları). 2011
  46. Əhməd Cavad: Əhməd Cavadın 120 illik yubileyi münasibətilə. 2012
  47. Şamaxı torpağının yetirdiyi böyük Azərbaycan şairləri: (elmi-kütləvi oçerklər). 2012
  48. Üzeyir Hacıbəylinin ömürnaməsi: (fraqmentlər). 2012

türk dilində

  1. Didergin şair: (Almas Yıldırımın yaratıcılık yоlu). 1999
  2. Halk maneviyyatının aynası. 1999

fars dilində

  1. Ayineye mənəviyyate xəlq. 1999

rus dilində

  1. Жизнь и творчество Ф.Кочарлинского: (Автореферат кандидатской диссертации). 1960
  2. Азербайджанская советская литература периода Великой Отечественной войны. 1965
  3. Великая Отечественная война и азербайджанская литература: (Автореферат докторской диссертации). 1970
  4. Литература и искусство за 50 лет. 1970
  5. Сокровище этических и эстетических ценностей.1999
  6. Азербайджанская литература: краткий очерк: (для азербайджанской диаспоры). 2005

ingilis dilində

  1. The mirrоr оf Natiоnal mоrality. 1999

Tərtib etdiyi kitablar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Köçərli Firidun bəy. Balalara hədiyyə: (şifahi xalq ədəbiyyatı nümunələ¬rindən ibarət məcmuə) Ərəb əlifbasından kiril əlifbasına transliterasiya edən və tərtibçi B.Nəbiyev.1967
  2. Alоv saçan sətirlər: (Azərbaycan şair və nasirlərinin Böyük Vətən müharibəsinə dair əsərlərindən seçmələr). 1975
  3. Nizami adına Dövlət Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi: bələdçi. 1975
  4. Nizami adına Ədəbiyyat Muzeyi: (qısa bələdçi). 1986
  5. Zamanın sözü: (Azərbaycan yazıçıları Lenin, partiya və Оktyabr inqila¬bı haqqında). 1987
  6. Vahid, Ə. Qəzəllər /Əliağa Vahid; tərt.ed. və ön sözün müəl. 2004

rus dilində

  1. Насими Имадеддин: (сборник статей о великом поэте). 1973.
  2. Музей азербайджанской литературы имени Низами: (Путеводи¬тель). 1975
  3. Музей азербайджанской литературы имени Низами: (Путеводи¬тель). 1986

ingilis dilində

  1. Nizami State Museum_оf Azerbaijan Literature: Guide-Bооk.1975
  2. Nizami Ganjevi Museum_оf Azerbaijan Literature.1986

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. Söz əsrlərlə yaşayır (film, 1979)
  2. Şeirin xəzrisi (film, 2000)
  3. Üç zirvənin fatehi (film, 2008)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 Teymur Kərimli. "Ədəbiyyatşünaslığa sanballı töhfə verən alim" (azərb.). 2020-08-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-30.
  2. "Bəkir Əhməd oğlu Nəbiyev" (azərb.). (#archive_missing_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-30.
  3. 1 2 3 4 5 AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI/NİZAMİ adına ƏDƏBİYYAT İNSTİTUTU/Mərkəzi Elmi Kitabxana (2015). VƏTƏNDAŞ ALİM ZİYALI. Bakı: Elm. ISBN 978 – 9952 – 437 – 31 – 7.
  4. Rufik İSMAYILOV. "525-ci qəzet.- 2010.- 12 noyabr" (azərb.). (#archive_missing_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-08-30.
  5. Akademik Bəkir Nəbiyev vəfat edib
  6. Ədəbiyyat, incəsənət və arxitektura sahəsində 1978-ci il Azərbaycan SSR Dövlət mükafatlarının verilməsi haqqında Azərbaycan KP MK-nın və Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 1978-ci il tarixli Qərarıanl.az saytı
  7. B.Ə.Nəbiyev yoldaşın Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 16 yanvar 1981-ci il tarixli Fərmanıanl.az saytı
  8. Mediaforum.az saytı. BƏKİR NƏBİYEV TƏLTİF OLUNDU
  9. B.Ə.Nəbiyevin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 4 aprel 2013-cü il tarixli Sərəncamı

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]