Bəra ibn Malik
| Bəra ibn Malik | |
|---|---|
| ərəb. البراء بن مالك بن النضر بن ضمضم النجاري الخزرجي[1] | |
| | |
| Şəxsi məlumatlar | |
| Doğum tarixi | bilinmir |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 641 |
| Vəfat yeri | |
| Hərbi fəaliyyəti | |
| Mənsubiyyəti | Rəşidi xilafəti |
| Döyüşlər |
|
Bəra ibn Malik ibn Nadr əl-Xəzrəci (ərəb. البراء بن مالك; bilinmir, Mədinə – 641, Şuştər, Xuzistan ostanı) — İslam mənbələrində cəsarəti və qəhrəmanlığı ilə tanınan Məhəmmədin səhabəsi.[2]
Həyatı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Xəzrəc qəbiləsinin Nəccaroğulları nəslindəndir.[2] Atası Malik ibn Nadr, anasının adı isə Səhmadır. O, məşhur səhabə Ənəs ibn Malikin ata bir qardaşı idi.[3]
Bəra ibn Malik Hudeybiyədə Məhəmmədə beyət etmiş və Bədir döyüşü istisna olmaqla bütün döyüşlərdə iştirak etmişdir.[2][3]
Əbu Bəkrin xəlifəlik illərində baş vermiş Riddə döyüşlərində iştirak edən Bəra ibn Malik, Xalid ibn Vəlidin komandanlığında Müseyliməyə qarşı vuruşmuşdur.[3] Mənbələrə görə, Müseylimənin öldürüldüyü Yəmamə döyüşündə "hədiqətül-məvt" (azərb. ölüm baxçası) onun qəhrəmanlığı sayəsində ələ keçirilmişdir.[3] Müseylimə öz əsgərləri ilə birlikdə hər tərəfdən möhkəmləndirilmiş və içərisində gedən şiddətli döyüş səbəbilə sonralar "hədiqətül-məvt" adlandırılan bir mövqedə idi.[2]
Ora heç bir tərəfdən daxil olmaq mümkün olmadığından Bəra ibn Malik, nizələrin uclarında havaya qaldırılan bir qalxanın içərisinə qoyularaq içəri atılmasını israrla tələb etdi.[2]
Beləliklə, içəri daxil olduqdan sonra onu mühasirəyə alan düşmən əsgərləri ilə döyüşə-döyüşə giriş qapısına qədər çatdı və müsəlmanların içəri girməsinə şərait yaratdı.[2] Bundan sonra qapını kilidləyib açarı divarın əks tərəfinə atdı. Bundan sonra divarların daxilində çox şiddətli bir döyüş baş verdi. Nəhayət, üsyançıların lideri Müseylimənin də bu bağda öldürüldüyü döyüşdə müsəlmanlar qələbə qazandılar.[3]
Lakin mənbələrin bildirdiynə görə, o bu döyüşdə səksəndən çox yara aldı. Müalicəsi ilə şəxsən Xalid ibn Vəlid təxminən bir ay məşğul oldu və bunun nəticəsində sağala bildi.[2]
Bəra ibn Malik Ömər ibn Xəttabın xəlifəliyi dövründə də İranın Fars bölgəsindəki döyüşlərdə iştirak edir[2] və mənbələrin bildirdiyinə görə, cəsarəti, atılqanlığı və döyüş qabiliyyəti ilə əsgərlərə rəhbərlik edir, onların mənəvi ruh yüksəkliyinin və motivasiyasının mənbəyi olurdu.[3]
Rəvayətə görə, onun fövqəladə cəsarətinin müsəlmanların həyatını təhlükəyə ata biləcəyini düşünən xəlifə Ömər heç bir döyüşdə Bəra ibn Maliki komandan təyin etməmiş, hətta sırf bu səbəbdən komandanlarına göndərdiyi bir məktubda ona belə bir vəzifə verilməməsini xatırlatmışdı.[2][3]
O, cəsarəti, atılqanlığı və döyüş qabiliyyəti ilə döyüşlərdə qələbə qazanılmasını təmin edən mühüm şəxslərdən hesab olunurdu: mənbələrə görə, Fars bölgəsində döyüşlər davam edərkən bir ara yoldaşlarının narahat olduğunu görən Bəra ibn Malik atına minmiş və onlara müraciət edərək Raşidi xilafəti əsgərlərini cəsarətləndirmişdi. Sonra təkbaşına düşmənə doğru atılmış və onun rəhbərliyi ilə müsəlmanlar qələbə qazanmışdılar. Onun bu döyüşdə həlak olduğu bildirilsə də, Şuştər döyüşündə həlak olduğu da qeyd edilir.[3]
Lakin Şuştərin də Fars bölgəsində yerləşdiyinə diqqət çəkilir. Zəhəbi[4] də onun Şuştərin ələ keçirilməsində həlak olduğunu bildirir.[3]
Bunlardan məlum olduğu kimi, o, Fars bölgəsindəki döyüşlərdə iştirak etmiş və Raşidi xilafəti ordusuna mühüm töhfələr vermişdir. Nəhayət, yenə Fars bölgəsindəki mühüm döyüşlərdən biri olan Şuştərin ələ keçirilməsi vaxtı həlak olmuşdur.[2][3]
Mənbə
[redaktə | vikimətni redaktə et]İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]Ədəbiyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Önkal, Ahmet. "Berâ b. Mâlik" // TDV İslâm Ansiklopedisi (türk). V. İstanbul: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi. 1992. 30 avqust 2026 tarixində arxivləşdirilib.
- Oğuzay, Fatih. "Sahâbî Berâ b. Mâlik el-Ensârî'nin Hayatı". İstem (türk). Necmettin Erbakan University. 20 (39). 2022: 277–296. eISSN 2602-408X. 30 avqust 2026 tarixində arxivləşdirilib.
- Zəhəbi, Məhəmməd ibn Əhməd. Siyəru Aləmin-Nubəla (ərəb). I. Beyrut: nşr. Şueyb əl-Ərnəut və b. 1981–85.