Bağırsaqboşluqlular

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Bağırsaqboşluqlular (lat. Coelenterata, Radiata) — Onurğasız heyvanların çoxhüceyrəli qrupudur.

?Bağırsaqboşluqlular

Alcyonaria qrupundan mərcan polip

Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımaləm: Eumetazoylar
Bölmə: Bağırsaqboşluqlular
Elmi adı
Coelenterata
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı

Ümumi xarakteristika[redaktə | əsas redaktə]

Bağırsaqboşluqlular yalnız su və əksər hallarda dəniz həyat tərzi keçirirlər. Onların bəziləri sərbəst üzən, sayca çox olan bəzi formaları isə oturaq və dibə yapışan heyvanlardır.Onların oturaq formaları polip, sərbəst üzənləri isə meduzalardır. Bu tipə 9000-ə qədər növ daxildir. [1]

Xarici quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Bağırsaqboşluqların quruluşu radial şüalı simmetriya ilə xarakterizə olunur. Bədəndə boylama istiqamətində bir əsas ox müəyyən edilir ki, onun da ətrafında radial qayda da müxtəlif orqanlar yerləşmişdir. Radial simmetriyanın sırası təkrarlanan orqanların sayından asılıdır. Oturaq həyat tərzi keçirirlər. Oturaq heyvanlarda bir qütb adətən yapışmağa xidmət edir. Bədən quruluşu iki qatdan ibarətdir. İki rüşeym lövhəsi-ektodermaendoderma formalaşır. Ektoderma və endoderma mezoqley qatı ilə ayrılmışdır. Bağırsaqboşluqların bədəni ən sadə halda bir tərəfi açıq kisəyə bənzəyir. Ektodemada olan dalayıcı hüceyrələr yalnız bu tipə aid canlılara aiddir.

Daxili quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Həzm sistemi - entoderma ilə döşənmiş kisənin boşluğunda qidanın həzm prosesi gedir, dəlik isə ağız rolunu oynayır. Ağız, adətən qidanı tutmağa xidmət edən bir və ya bir neçə qolcuqla əhatə olunmuşdur. Həzm olunmamış qida qalıqları bədəndən ağız dəliyi vasıtəsilə kənar edilir. Qolcuqlar arasında yerləşən tək dəlik həm ağız, həm də anus dəliyi rolunu onayır. Tənəffüs - bütün bədən səthi ilə gedir. Sinir sistemi - sinir hüceyrələri ektodermada bütün bədən boyu yayılmışdır. Qıcıqlanma və refleks qabiliyyəti vardır. Çoxalması - qeyri-cinsi (tumurcuqlanma) və cinsi yolla çoxalır. [2]

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Xəzər dənizində 5 növü yaşayır: Cordylophora caspia Sahil zonasında 85 m qədər dərinlikdə yaşayır. Bougainvillia meqas növünün koloniyası şaxələdir və bir necə polopdən ibarətdir. Moerisia pallasi-nin iki cür koloniyasıiki cür koloniyası vardır,onların biri substratda , o birisi isə planktonda yaşayır. Moersia maeotica polipləri dənizin dibində oturaq həyat keçirirlər. Onlar həm koloniya və həm də sərbəst yaşayırlar. Blackfordia virginisa həm polip, həm də meduzoid formasına malikdir. Xəzərə 1962-ci ildə gəlmişdir.

Təsnifatı[redaktə | əsas redaktə]

Bağırsaqboşluqlar tipinə 3 sinif aiddir.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Dogel, Onurğasızlar zoologiyası, Bakı-2007, səh.96

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Bağırsaqboşluqlu

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Sifoidlər

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://melumat.xazar.com/idx/164/1150/article/199OXH220CEYR399L304-HEYVANLAR.html
  2. Dogel, Onurğasızlar zoologiyası, Bakı-2007, səh. 96