Başqırdıstan mətbəxi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Национальные блюда башкир.jpg

Başqırdıstan mətbəxi (Başq: башҡорт аш-һыуы) — başqırdların ənənəvi mətbəxi. Xalqın həyat tərzi onun mədəniyyətinin, ənənələrinin və başqırd mətbəxinin formalaşmasına imkan yaradırdı: kəndlərdə qışlama və isti yerlərdə yaşama rasiona və qidanın hazırlanmasının imkanında yeməklər daxil edirdi.

Ənənəvi yeməklər və məhsullar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Başqırd yeməkləri klassik ədviyyatların az miqdarıyla fərqlənir: yalnız qara və qırmızı istiotu istifadə olunur. Bütün isti yeməklərdə və qəlyanaltılarda ətin bolluğu başqırd yeməklərinin xüsusiyyətidir. "kazının" və at piyinə at kolbasasına başqırdların sevgisi ayrı diqqətə layiqdir: başqırdlar piyin qalın tikələriylə at ətini çox sevirlər.

Köçəri həyat tərzi geniş bir sıra uzun müddətli saxlamanın məhsullarının formalaşmasına gətirib çıxardı. Qaynadılmış, qurudulmuş at əti əksəriyyət başqırd milli yeməyini təşkil edirdi. Qoyun əti, süd məhsulları, qurudulmuş giləmeyvələr, qurudulmuş dənlər, bal. Kazı (at kolbasası) kimi belə yeməklər nümunədir.

Üçparmaq[redaktə | mənbəni redaktə et]

Beşbarmağın ənənəvi başqırd yeməyi qaynadılmış ətdən və salmı-dan (böyük doğranmış əriştənin növlərindən) hazırlanır, soğanla göyərtiylə bol-bol tökülür və gözəl dad verilir. Bu başqırd mətbəxinin başqa gözə çarpan xüsusiyyətidir: yeməklərə süd məhsulları tez-tez verilir — nadir hallarda qonaqlıqda bu yemək xamasız keçinir. Başqırd yeməklərinin əksəriyyəti hazırlığın sadəliyiylə və qidalılıqla fərqlənirlər.

Başqırd balı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Başqırd balı dadverən keyfiyyətləri ilə məşhurdur və başqırdlar üçün qürurun predmetidir. Başqırd balı olmadan heç bir çay içmə süfrəsi keçinmir, təzə kənd xamasıyla buterbrod — başqırd milli mətbəxinin nümunələrindən biridir. Başqırdlar üçün malik olma şərəf məsələsi qohum-arıçılar tərəfindən edilmiş başqırd balıdır (Burzyanski arısı).

Yeməkdə qadağalar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yeməkdə mövcud olmuş qadağalar dini ənənələrlə bağlıdır. İstifadəyə qadağan edilmiş məhsullara heyvanlardan və quşlardan (şahinin, çalağanın və ya hop-hopun əti), donuz, yırtıcı əti, ilanların və qurbağaların əti. Həmçinin qu quşlarının və durnaların ətini istifadə etmək olmaz.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]