Bakı şəhərətrafı dəmir yolu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Bakı şəhərətrafı dəmir yolu
azərb. Bakı şəhərətrafı dəmir yolu
Bakı şəhərətrafı dəmir yolu və metro xəritəsi
Bakı şəhərətrafı dəmir yolu və metro xəritəsi
Generic train simbol.svg Dəmiryolu
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
ŞəhərlərBakı, Sumqayıt
İstismarı1881 ci il
BaşlayırBakı
Bitirdövrü
Uzunluğu91[1] km
Təkər oxu1520 (Azərbaycan) mm
Şpallarıbeton
Sürət80 km/saat
VəziyyətiTam işlək

Bakı şəhərətrafı dəmir yoluBakı, Sumqayıt şəhərləri və Abşeron yarımadasında yaşayan əhalinin gediş-gəlişini təşkil edən əhəmiyyətli elektrikli dəmiryolu xəttidir. Bu dəmiryolu xətti 2 hissədən ibarətdir: Bakı sərnişin-Biləcəri-Sumqayıt və Bakı sərnişin-Sabunçu-Sumqayıt.

Hazırda Bakı sərnişin-Biləcəri-Sumqayıt xətti üzrə Biləcəri, Xırdalan və Sumqayıt stansiya və dayanacaqları mövcuddur. Gələcək planda Keşlə, Dərnəgül, Binəqədi və Güzdək dayanacaqlarının da inşası nəzərdə tutulub.

Bakı sərnişin-Sabunçu-Sumqayıt xətti üzrə Nərimanov, Keşlə, Koroğlu, Bakıxanov, Sabunçu Zabrat 1, Zabrat 2, Məmmədli, Pirşağı, Gorədil, Novxanı və Sumqayıt stansiya və dayanacaqları mövcuddur. Gələcəkdə Nərimanov dayanacağında da qatarların dayanması nəzərdə tutulub.

Gələcəkdə Zabrat 2 stansiyasından Maştağa Albalılıq Zağulba istiqamətində, Bakıxanov dayanacağından Suraxanı, Qala, Zirə, Hövsan istiqamətində xətlərin yenilənməsi, Yeni Suraxanı-Hava limanı istiqamətində xəttin çəkilməsi planlaşdırılıb. Bundan əlavə Bakının Baş planına əsasən 2027-ci ilədək 28 may və Biləcəri stansiyaları arasında 4 yeni dayanacağın (Dərnəgül, Binəqədi Cənub, N.Nərimanov) yaradılması, Lökbatandan 28 maya (Lökbatan, Heybat, Xocahəsən, Biləcəri, Binəqədi, Dərnəgül, Keşlə, N.Nərimanov, 28 may) şəhərətrafı qatarların hərəkəti, 2040-cı ilədək Bakı sərnişin-Keşlə-Dərnəgül-Binəqədi-Binəqədi Şərq-Binəqədi Şimal-Mehdiabad-Fatmayı xəttinin inşası planlaşdırılır. https://www.arxkom.gov.az/bakinin-bas-plani

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Bakı və Abşeron ərazisində ilk dəmir yolu xətti olan Bakı-Sabunçu-Suraxanı xətti 1880-ci ilin yanvar ayında istifadəyə verilmişdir. 1883-cü ildən Bakı-Tiflis-Batum, 1890-cu ildən isə Biləcəri-Dərbənd magistral xəttlərinin inşası ilə dəmiryolu xətti tədricən daha şaxəli formaya malik olur. 1926-cı ildə isə Bakı - Sabunçu istiqamətində (13 kilometr) Azərbaycanda ilk elektrikləşdirilmiş dəmiryolu istifadəyə verilmişdir. Sonrakı dövrlərdə iri sənayeləşmiş şəhər olan Bakının ətraf ərazilərini mərkəzlə birləşdirmək məqsədi ilə elektrikləşdirilmiş dəmiryolu xətti genişləndirilir. Artıq 1936-1939-cu illərdə Sabunçu-Maştağa-Buzovna xətti tikilib istifadəyə verilir. 1950-ci ildə isə Suraxanı-Qala-Buzovna xətti təhvil verilmişdir. 1958-ci ildə yeni sənaye müəssisələrini birləşdirən Bakı-Sumqayıt və Bakı-Qaradağ elektrik dəmir yolu xəttləri fəaliyyətə başlamışdır. 1959-cu ildə 30 kilometrlik Qala-Pirallahı elektrik dəmir yolu xətti işə salınmışdır.

1968-1970-ci illərdə Abşeronun şimal hissəsini əhatə edən Bilgəh-Pirşağı-Sumqayıt xətti istifadəyə verilir. Bu əsasən bu xətt üzərində yerləşən bağ sakinlərinin işini xeyli yaxşılaşdırır. 1972-ci ildə II Zabrat-Pirşağı yolunun işə düşməsi ilə Bakı şəhər ətrafı elektrikli dəmir yolu dövriyyəsi tam olaraq tamamlanır.

1984-1985-ci illərdə Abşeronda dəmir yolları şəbəkəsində irimiqyaslı yenidənqurma işləri həyata keçirilmişdi[2].

2015-ci ildən etibarən isə Bakı-Sumqayıt-Bakı dairəvi dəmir yolu iki hissəyə bölünməklə Bakı-Sumqayıt istiqamətində dəmiryolu infrastrukturu yenidən qurulmağa başlamışdır[3].

Bakı şəhərətrafı dəmir yolu xəttinin ən ucqar stansiyası olan Artyom adası stansiyası 13 may 1953-cü ildə istifadəyə verilmişdir. Lakin 2012-ci ildə Pirallahını Abşeron yarımadası ilə birləşdirən yeni körpünün tikintisi ilə əlaqədar, elektrik qatarlarının hərəkəti dayandırılmış və dəmir yol xətti sökülərək ləğv edilmişdir[4]. 2018-ci ildə Bakı şəhərətrafı dəmir yolu xəttinin yenilənməsi məqsədi ilə dövlət büdcəsindən 100 milyon manat vəsait ayrılmışdır[5].

Stansiya və dayanacaqlar[redaktə | əsas redaktə]

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Baku circular railway completed". Railway Gazette. 19.03.2020.  (ing.)
  2. Bakıətrafı dəmir yolu xətti. Anl.az, 14.04.2009  (azərb.)
  3. İlham Əliyev Bakıya gətirilən yeni elektrik qatarı ilə tanış olub. President.az, 03.06.2015  (azərb.)
  4. Youtube.com
  5. Bakıətrafı dəmir yolu xəttinin inkişafına yüz milyon manat ayrıldı. Modern.az, 07.03.2018  (azərb.)

6. https://www.arxkom.gov.az/bakinin-bas-plani

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]