Balazər Xanım (Xoy)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Zər Xanımdan xəyali bir təsvir

Balazər xanım və ya Zər xanım — 1918-ci ildə göstərdiyi cəsarəti sayəsində, xalq arasında sevilən azərbaycanlı qadın, xalq qəhrəmanı. Doğulub boya başa çatdığı doğma yurdunun düşmən əlinə keçməməsi üçün hünər göstərən qadının cəsarətini xalq unutmamış və onun şərəfinə mahnı bəstələmişdir.

Başverən hadisələr[redaktə | əsas redaktə]

1918-ci ildə ermənilər tərəfindən Cilovluqda və sonra kürdlər tərəfindən UrmudaSalmasda yüzminlərcə azərbaycanlı müsəlman öldürülüb didərgin salınır. Sonra qulağı kəsik Petros çağrışı ilə erməni Andranik Daşnaksütun ordusuyla Xoy qalasını ələ keçirib qərbi Azərbaycan torpaqlarında xaçlı hükumətinin bütövləşməsini düşünürdülər, və buna qarşı Xoy qalasını qoruyub müdafiə edən qahramanlar arasında iki önəmli ad durur. İbrahim ağa MüctəhidBalazər xanım.
Xoy şəhərinin ali məqam Müctəhidi, Salmas, Urmu şəhərlərinə tay əlinə ağ bayraq almadan, ayaqyalın kəndir ipi boynuna salıb qədim topu hasar saraya aparır və digər tərəfdən döyüşün ən çətin çağlarında Ermənilər şəhəri topa bağlayıb qalanın bir hissəsini təxrib etdikdə fədailərdən bir neçəsi üz döndərib qaçır. O anda Balazər xanım adlı qorxmaz birisi meydana gəlib böyük bir himasə yaradır. 84 yaşlı Xoy sakini Cəfər əmi Boyaxcı atası Mühəmmədin dilicə : Balazər xanım əldə tapanca ləçəkini açıb alnına bağlayaraq ucadan bağırır: ((Siz qaçın, qoyun balazər döyüşsün!)). Balazər xanım o səngərdən bu səngərə qalxaraq Ermənilərə sarı güllə açıb yenədə uca səslə deyir: ((Siz qaçın balazər döyüşsün!)).
Bu sözlər, qanı damarda coşa gətirən sözləriymiş, fədailər hayqıraraq birdaha səngərlərə sarı dönüb döyüş aparırlar və nəhayət Osmanlı qoşunu gəlincə Xoy qalasını qurtarıb əldə saxlayırlar.
Balazər xanım adlı qahramanın haqqında Xoy tarixinin yazarı Məhəmmədəmin Riyahi bir balaca izah vermiş: ((O günlərin unudulmayan hərəkətlərindən biri Balazər xanımın şəhəri müdafiə edənləri səngərlərə geri qaytarmaqdır, çünkü o bu işlə Xoy şəhərini kəsin düşməkdən qurtarır və qalıcı bir hadisə yaradır)).
O gündən bəri Xoylu balazər xanım, sinədən sinəyə aşıqların sazına, anaların laylasına düşüb əbədi olaraq yaşayır.


Pəhləvilər hakimiyyətə gəldikdən sonra azərbaycanlılara qarşı apardığı assimilyasiya siyasəti nəticəsində Cilolruq soyqırımı, azərbaycan türklərinin öz keçmişini və qəhrəmanlarının unutdurulmasına məqsədli siyasəti həyata keçirilir. Bu baxımdan da müasir Azərbaycan tarixində unudulmuş qahramanlarından biridə Balazər xanımdır.

Balazər xanım mahnısı[redaktə | əsas redaktə]

Bu mahnının şeiri və sözləri belədir :

  • Ağa malı çərqət bala zər xanım
  • Şəltəni tərpət bala zər xanım
  • “Əldə tapança bala zər xanım” ...
  • “Gəlləm dalınca bala zər xanım” ...
  • “Mənim olunca bala zər xanım”...
  • Şəltə geyibsən bala zəri xanım
  • Yoldan edirsən bala zər xanım
  • Düzün demirsən bala zər xanım
  • “Əldə tapança bala zər xanım” ...
  • “Gəlləm dalınca bala zər xanım” ...
  • “Mənim olunca bala zər xanım”...
  • Pətəkdə arı bala zər xanım
  • İçində balı bala zər xanım
  • Gəl mənə sarı bala zər xanım
  • “Əldə tapança bala zər xanım” ...
  • “Gəlləm dalınca bala zər xanım” ...
  • “Mənim olunca bala zər xanım”...
  • Şeytana lənət bala zər xanım
  • Şəltəni tərpət bala zər xanım
  • Xəlvətdə durma bala zər xan

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]