Balkan vaşaqı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Balkan vaşaqı
}}
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
XƏTALAR HAQQINDA MƏLUMAT
{{Lynx lynx}} taksonomik şablonu yoxdur.
Ola bilsin Lynx lynx məqaləsində {{Takson}} şablonu istifadə olunur və onda yuxarı takson/parent parametrində {{Lynx lynx}} şablonunun qururlması üçün lazım olan yaxın taksonomik şablonun adı göstərilib.
Böyük taxson: Lynx lynx
Yarımnöv: Balkan vaşaqı
Elmi adı
Lynx lynx balcanicus Bureš, 1941
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 CR.svgen:Critically endangered species
Son həddə çatmışlar
Critically Endangered (IUCN 3.1)
BTTSMB 68986842
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı

Balkan vaşaqı (lat. Lynx lynx balcanicus) — pişikkimilər fəsiləsinə aid olan, Adi vaşaq növünə daxil olan yarımnöv[1] [2]. Yoxa çıxma təhlükəsi ilə əlaqədar Qırmızı kitaba daxil edilmişdir[3].

Onlara Şərqi Albaniya və Qərbi Makedoniya ərazilərində müşahidə etmək mümkündür. Üstəlik KosovoMonteneqro ərazilərində kiçik bir arela sahibdirlər[4][5]. Balkan vaşaqları Makedoniyanın milli rəmzi hesab edilir[6]. Vaşaq Makedon dinarının üzərində təsvir edilmişdir[7]. Belə ehtimal edilir ki, Makedoniya ərazisində 35-40 baş Balkan vaşaqı vardır. Onlar əsasən Mavrovo Milli Parkı ərazisində cəmləşmişdir[8]. Balkanların ən iri pişikləri hesab edilir. 2011-2012-ci illərdə Albaniyanın şimal dağlıq ərazilərində müşahidə edilmişdir[9]. Albaniyada Şebenik-Yablanisa milli parkında belə müşahidə edilirlər[10]. Yarımnöv olaraq təstiqlənmişdir. 1969-cu ildən mühafizə altına alınmışdır. Lakin bu qanunsuz brakonyerliyin qarşısını ala bilməmişdir. Bu səbəbdən Albaniya və Makedoniyada sayları azalmışdır. Balkan vaşaqını həmdə əhali qorxudur[11]. Qiymətləndirməyə əsasən Albaniyada 15-20 baş Balkan vaşaqı[12] yaşayır. Balkan vaşaqı uzun əsrlər boyu nəsli kəsilmək təhlükəsi qarşısında olmuşdur. Onların ümumi sayı 50 baş arasında dəyişmişdir. Balkan vaşaqlarının çütləşmə dövrü yanvar-fevral aylarına təsadüf edir. Bqlavermə aprel ayında baş tutur[13].

Balkan vaşaqı ilk dəfə 1941-ci ildə bolqar zooloqu İvan Yosifov Bureş tərəfindən qeydə alınmışdır. 1978-ci ildə Miriç (Belqrad Universiteti) Balkan vaşaqının morfologiyasını təsbit etmişdir. Bununlada Balkan vaşaqının digər vaşaqlardan fərqləndirən xüsusiyyətləri göstərmişdir. Balkan vaşaqı yarımnöv kimi təstiqlənməsinə baxmayaraq bir çox alimlər onları yarımnöv kimi qəbul etmir[14] [15]. Vaşaqların populyasiyasını bərpa etmək üçün proqram hazırlanmışdır. Bu məqsədlə məktəblərdə belə marifləndirici tədbirlər görülmüşdür. Makedoniya və Albaniya layihəyələri genişləndirilməsi üzrə birgə işləri davam etdirirlər.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Lynx lynx martinoi. ION: Index to Organism Names. Organismnames.com. Retrieved on 2012-12-31.
  2. Lynx lynx martinoi. Ubio.org (2005-12-09). Retrieved on 2012-12-31.
  3. Lynx lynx ssp. balcanicus
  4. "IUCN/SSC - Cat Specialist Group - Balkan Lynx Compendium". http://www.catsg.org/balkanlynx/20_blx-compendium/home/index_en.htm. İstifadə tarixi: 10 May 2014. "A fragmented population of probably less than 50 individuals remains in western Macedonia and eastern Albania."
  5. "Balkan Lynx Recovery Programme 2006-2009". http://www.euronatur.org/Balkan-Lynx-Recovery-Programme-2.649.0.html. İstifadə tarixi: 28 May 2014. "The present population of the Balkan lynx - described as an own subspecies Lynx lynx balcanicus - is estimated to be less than 100 individuals which are distributed in Macedonia, Albania, Montenegro and Kosovo."
  6. "Action urged to save Balkan lynx". BBC News. 3 November 2006. http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6114962.stm. İstifadə tarixi: 10 May 2014.
  7. Evans, Thammy (2004). Macedonia, 4th, Chalfont St. Peter: Bradt Travel Guides, 10. ISBN 9781841623955.
  8. Promocija na balkanskiot ris in Macedonian
  9. "IUCN/SSC - Cat Specialist Group - Balkan Lynx Compendium". http://www.catsg.org/balkanlynx/20_blx-compendium/home/index_en.htm. İstifadə tarixi: 10 May 2014. "The Association for the Protection and Preservation of Natural Environment in Albania (PPNEA) is pleased to inform you that on April 21st, 2012, the field researchers Aleksandёr Trajçe and Bledi Hoxha, got the second photo of a Balkan lynx (Lynx lynx balcanicus) living in the wild in Albania. The picture was taken by means of camera-trapping devices, on March 28th 2012, at 08:33 AM, in the northern mountainous region of Albania."
  10. http://www.kora.ch/news/archiv/20110503.htm
  11. "The second Balkan lynx picture in Albania". http://www.catsg.org/balkanlynx/01_recovery-programme/1_0_news/20120424_Balkan_Lynx_press_release.pdf. İstifadə tarixi: 10 May 2014. "The species is classified in the Albanian Red List (Decree no. 146 / 2007, Ministry of Environment, Forestry and Water Administration) with the status CR (critically endangered)."
  12. "sociation for the Protection and Preservation of Natural Environment in Albania". http://www.catsg.org/balkanlynx/01_recovery-programme/1_0_news/lynx-picture-AL/20110502_Press_release_lynx_in_Albania.pdf. İstifadə tarixi: 10 May 2014. "Recent expert based estimates indicate that the lynx population in Albania is no more than 15 - 20 remaining individuals."
  13. [1.pdf "Balkan Lynx Field Handbook"]. http://www1.nina.no/lcie_new/pdf/634994168467254933_Balkan_lynx_Field_handbook_English_-_red[1].pdf.
  14. (2008) "Historical DNA reveals the phylogenetic position of the extinct Alpine lynx" (PDF). Journal of Zoology 275 (2): 201—208. DOI:10.1111/j.1469-7998.2008.00428.x.
  15. (2004) "Status and conservation of the Eurasian lynx (Lynx lynx) in Europe in 2001" (PDF). KORA Bericht 19e.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]