Barat Əhmədov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Barat Əhmədov
Barat Əbdül oğlu Əhmədov
Barat Əhmədov.jpeg
Doğum tarixi 18 fevral 1948 (1948-02-18) (71 yaş)
Doğum yeri Azərbaycan Azərbaycan SSR, Zəngilan şəhəri
Vətəndaşlığı Azərbaycan Azərbaycan
Elm sahəsi Entomologiya
Elmi dərəcəsi Biologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Elmi adı Baş elmi işçi
İş yeri AMEA
Təhsili ali
Mükafatları

AMEA-nın Fəxri Fərmanları,

SSRİ Nazirlər Soveti yanında Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin bürünc medalı

Barat Əbdül oğlu Əhmədov (18 fevral 1948)— AMEA Zoologiya İnstitutu "Cücülərin ekologiyası və fiziologiyası" laboratoriyasının müdiri, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, baş elmi işçi

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Barat Əbdül oğlu Əhmədov 18 fevral 1948-ci ildə Zəngilanda (indiki Zəngilan şəhəri) anadan olmuşdur. 1972-ci ildə institutu bitirdikdən sonra 01 yanvar 1973-cü ildə AMEA Zoologiya institutunun kiçik elmi işçisi vəzifəsinə qəbul olunmuşdur. 1973-1974-cü illərdə keçmiş SSRİ-nin ordu sıralarında Saxalin adasında hərbi xidmətdə olmuş və ehtiyat zabit kimi vətənə qayıtmışdır. Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra yenidən elmi tədqiqat işlərini davam etdirmiş və 1982-ci ildə “Azərbaycan şəraitində pambığa zərərverən mənənələrin (A,gos.Glov., A.crac. Koch.) fototermiki reaksiyaları və polimorfizminin ekoloji nizamlanması” mövzusunda dissertasiya işini biologiya elmləri doktoru, professor Arifə xanım Abdinbəyova və Leninqrad Dövlət Universitetinin kafedra müdiri, b.e.d., professor V.P.Tışenkonun rəhbərliyi ilə başa çatdıraraq biologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 1986- 2000-ci illərdə Həşəratların ekologiyası və fiziologiyası laboratoriyasının böyük elmi işçisi, 2001-ci ildən isə laboratoriya müdiri vəzifəsində çalışır. Laboratoriyaya rəhbərlik etməklə yanaşı bir sıra ictimai vəzifələri də uğurla yerinə yetirir. O, 1998-2015-ci illərdə Azərbaycan Zooloqlar cəmiyyətinin elmi katibi “Azərbaycan Zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri” və ”Zoologiya İnstitunun əsərləri” toplularının məsul katibi, İnstitutunun Elmi şurası və Müdafiə seminarının üzvü, İnstitutun Həmkarlar Komitəsinin sədridir.

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Elmi fəaliyyətə 1973-cü ildən Həşəratların ekologiyası və fiziologiyası laboratoriyasında kiçik elmi işçi kimi başlamışdır. 1982-ci ildə biologiya elmləri namizədi (b.ü.f.d) elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 1991-ci ildə SSRİ Nazirlər Soveti yanında Ali Atestasiya Komisiyasının qərarı ilə ona böyük elmi işçi rütbəsi verilmişdir. 1989-cu ildə Qarşılıqlı İqtisadi Yardım Şurasının (QİYŞ) xətti ilə Moskva Dövlət Universitetində təşkil olunmuş Mütəxəssislərin biotexnologiya üzrə ixtisasartırma Mərkəzində kurs keçmiş və “Hüceyrə mühəndisliyi”nə aid tədris və elmi proqramları müvəffəqiyyətlə yerinə yetirmişdir. 1986-cı ildə Xalq Təsərrüfatının inkişafında əldə etdikləri nailiyyətlərə görə SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri sərgisinin Baş Komitəsi tərəfindən Bürünc medalla təltif olunmuşdur. 1979-1987-ci illərdə “Kimyəvi mübarizəni minimuma endirmək və məhsulu zərərvericilərdən qorumaq məqsədilə pambıq sovkası kəpənəklərinin uçuş və say dinamikasının işıq tələləri vasitəsilə öyrənilməsi” mözusunda apardığı təsərrüfat müqaviləli tədqiqat işi həmin təsərrüfatlara (keçmiş Kuybişev kolxozu) kimyəvi dərmanlardan istifadə etmədən yüksək məhsul götürməyə (hər hektardan əlavə 4-5 sentner) imkan vermişdir. Bu işinin nəticəsi təkcə məhsuldarlığa təsir etməmiş, eyni zmanda biomüxtəlifliyin, ekologiyanın və minlərlə insan həyatının zəhərlərdən qorunmasına səbəb olmuşdur. B.Əhmədovun rəhbərliyi ilə hazırlanmış 3 tətbiq işi (“Amerika ağ kəpənəyinə qarşı kompleks mübarizə tədbirləri”, “Neftlə çirklənmiş meşə ərazilərində nadir həşərat növlərinin qorunması tədbirləri” və “Azərbaycanın Böyük Qafqaz meşələrində təkipəksarıyana qarşı mübarizə tədbirləri”) Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi, Respublika Bitki Mühafizə Mərkəzinə, Ekologiya və Təbii sərvətlər nazirliyinin Meşələrin inkişafı Deportamenti tərəfindən Respublika ərazilərində uzun müddət həyata keçirilmişdir. Onun elmi tədqiqatlarının istiqamətini kənd təsərrüfatı zərərvericiləri və onların entomofaqlarının bioekoloji xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi və zərərvericilərə qarşı mübarizənin elmi əsaslarının hazırlanması təşkil edir. Bu istiqamətdə öz tədqiqatları ilə yanaşı bir neçə gənc doktorant və dissertantlara da rəhbərlik edir. Apardığı bioekoloji və fizioloji tədqiqatlarının nəticələri 80-dən artıq elmi əsərlərdə öz əksini tapmışdır ki, bunların da bəziləri Moskva, Leninqrad, Kiyev, Saratov, Tbilisi şəhərlərində, Almaniya və Türkiyədə çap olunmuşdur.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • AMEA-nın Fəxri Fərmanları
  • SSRİ Nazirlər Soveti yanında Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin bürünc medalı

Kitabları və monoqrafiyaları[redaktə | əsas redaktə]

Elmi əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. B.A.Axмедов. Роль температуры и фотопериода в развитии тли AphisgossypiiCilov.ПВ сесоюзн. конф. молодых ученых по вопросам сравн. морф.и экологии животных. Москва.1975.
  2. B.A.Axмедов. Влияние разных температур и фотопериодов на развитие люцерновой тли (A.craccivoraKoch.). Матер.II научной сессии энтомологов Азербайджана. Баку.1978.
  3. B.Ə.Əhmədov. Pambığın sorucu düşmənləri. Jurnal “Kənd həyatı”1978. N 6.
  4. B.A.Axмедов. Экспериментальный анализ фототермических реакций бахчевой и люцерновой тлей. Матер. закавк. коорд. совещ. позащите растений.Тбилиси.1980.
  5. B.A.Axмедов. Фотопериодическая регуляция образования крылатых форм у тлей, вредящих хлопчатнику в условиях Азербайджана.Известия АН Азерб.ССР. серия биол.наук. № 4. 1981.
  6. B.A.Axмедов. Изучение сезонной динамики лета бабочек хлопковой совки с целью ограничения химобработок, сохранения и увеличения численности ее энтомофагов.Материалы симпозиума «Полезные насекомые и их охрана в Азербайджане». 1983.
  7. B.A.Axмедов. Сезонная и суточная динамика лета бабочек хлопковой совки в условиях Мугано-Мильской зоны Азербайджана.Известия АН Азерб.ССР. серия биол.наук. № 3. 1984.
  8. B.A.Axмедов. Прогнозирование численности хлопковой совки путем уточнения динамики лета бабочек для эффективности борьбы с нею на хлопчатнике.Матер.Закав.коорд.совещания по защите растений. Ереван. 1984
  9. B.A.Axмедов. Экологические аспекты энергетического обмена у капустной совки.Материалы IX съезда ВЭО, Киев, 1984.
  10. B.A.Axмедов. Динамика появления крылатых форм тлей (бахчевой и люцерновой)в хлопковом агроценозе.I Закавказская конференция по энтомологии. Ереван. 1986
  11. B.A.Axмедов. Информационный материал для ВДНХ СССР «Применение светоловушки в изучение динамики лета и численности бабочек хлопковой совки для уточнения сроков и ограничения числа химобработок с целью защиты урожая хлопчатника от вредителя»Тип.ВДНХ СССР, Москва, 1986.
  12. B.A.Axмедов. Динамика интенсивности потребления кислорода в онтогенезе у капустной совки.Тез.докл.ПВсесоюзн.конф.попромыш.разведению насекомых.Москва.1989.
  13. B.A.Axмедов. Особенности распределения яиц самками HabrobraconhebetorSay. (Hymenoptera, Braconidae) в зависимости от уровня численности хозяина в лабораторных условиях.Изв.АНАзерб.Сер.биол. наук. 1993.
  14. B.A.Axмедов. Эспериментальный анализ межвидовой личиночной конкуренции двух видов паразитоидов – Apanteleskazak Tel. (Hymenoptera, Braconidae) и Hyposoterdidymator Thunb (Hym., Ichneumonidae).Изв.АНАзерб.Сер.биол. наук. 1993.
  15. B.A.Axмедов. Некоторые эколого-физиологические особенности хлопковой и озимой совокДеп.АзНИИТИ, № 3/7, 1994
  16. B.A.Axмедов. Сравнительная эффективность опыления кавказскими расами пчел цветков миндаля, яблони и маслины в АзербайджанеДеп.АзНИИТИ, № 2171, 1994
  17. B.Ə.Əhmədov. Endoparazit (Hyposoter didymator Thunb.) və zərərveriçi (pambıq sovkası) münasibətlərində tənəffüs (O2) intensivliyi.Heyvanlar aləminin öyrənilməsi və qorunması. Bakı “Elm”. 1997
  18. B.Ə.Əhmədov. Qida və temperaturun T.turkestani-nin inkişafına təsiri.J.”BDU-nun Xəbərləri”, 1998. N 4.
  19. B.A.Axмедов. Действие температурного фактора на некоторые биологические показатели бахчевой тли(Aphis gossypii Cilov.).J.”BDU-nun Xəbərləri”, 1998. N 3.
  20. B.Ə.Əhmədov. İnsan və təbiət.Ekoloji tərbiyə üçün nümunəvi tədris plan və proqramı.Bakı. “Maarif”. 1999.
  21. B.Ə.Əhmədov. Amerika ağ kəpənəyi.J.“Bağça-bağ”. 2000. N 4-5.
  22. B.Ə.Əhmədov. Abşeronda yayilmış sirfid milçəkləri və mənənələrin sayının tənzimlənməsində onların rolu.“Biologiyanın müasir problemləri” Elmi konfr. materialları. Bakı.2000.
  23. B.Ə.Əhmədov. Bostan mənənəsinin tənəffüs intensivliyi.“Biologiyanın müasir problemləri” Elmi konfr. materialları. Bakı.2000.
  24. B.Ə.Əhmədov. Fermerlər üçün tövsiyələr. Bakı .“İqbal”. 2000.
  25. B.Ə.Əhmədov. Şəxsi təsərrüfatlarda toyuqçuluq. Bakı .“İqbal”. 2000.
  26. B.Ə.Əhmədov. Azərbaycanda amerika ağ kəpənəyinin məhsuldarlığı.“Biologiyanın muasir problemləri” Elmi konfr. materalları. Bakı.2001.
  27. B.Ə.Əhmədov. Ağ amerika kəpənəyinə qarşı kompleks mübarizə tədbirləri.Heyvanlar aləminin öyrənilməsi və qorunması. Bakı. 2001
  28. B.A.Axмедов. Получение экологически чистого яда медоносных пчел Apis mellifera caucasica.“Ekologiya” elmi məqalələr toplusu.Bakı. 2002.
  29. B.A.Axмедов. Экологический фактор и химический состав яда медоносных пчел Apis mellifera caucasica.“Ekologiya” elmi məqalələr toplusu.Bakı. 2002.
  30. B.Ə.Əhmədov. Ağ amerika kəpənəyinin oksigen sərfi intensivliyinə abiotik amilərin təsiri.Azərb. Zool.cəmiyyətinin 1 qurult.mater. (məqalə toplusu). Bakı. “Elm”. 2003.
  31. B.Ə.Əhmədov. Polistes gallicus L. (Hymenopteraç Vespidae) arısının bəzi davranış xüsusiyyətləri. Azərb. Zool.cəmiyyətinin 1 qurult.mater. (məqalə toplusu). Bakı. “Elm”. 2003.
  32. B.Ə.Əhmədov. Bildirçinçiliyin menecmenti Bakı. 2003
  33. B.Ə.Əhmədov. Bildirçinçilik fermer təsərrüfatlarında biznesplanlaşdırma Bakı. 2003
  34. B.Ə.Əhmədov. Gənc entomoloq RETTM Akademik H.Əliyev Ekoloji məktəbinin tədris proqramları. Bakı. “Elm” 2003.
  35. B.Ə.Əhmədov. Raps bitkisində boz dağ qafqaz arısının davranış xüsusiyyətləri. (ing.dilində) II arıçılıq konqresi. Türkiyə. 2003.
  36. B.A.Axмедов. Пчелиные – опылители нектароносов в Азербайджане. (ing.dilində) II arıçılıq konqresi. Türkiyə. 2003.
  37. B.Ə.Əhmədov. Qidalanma və fotoperiodun tut ipəkqurdu (Bombyx mori L.) tırtılların qabıqdəyişməsində rolu. Azərb.MEA-nın Xəbərləri. “Elm”, Bakı. 2004. N1-2
  38. B.Ə.Əhmədov. Amerika ağ kəpənəyi (Hyphantria cunea Druny) üzərində müşahidələr: etoloji aspektlər. Az.MEA, Az.Kənd Təsər.Naz.Aqrar Elm mərkəzi Az.el-təd.Bitki müh.in-tu Görkəmli alim-entomoloqS.R.Məmmədovanın 80-il.həsr olunmuş elmi sessiyanın materialları (məqalə toplusu). Gəncə. 2005.
  39. B.Ə.Əhmədov. Pambıq sovkasına qarşı mübarizədə işıq tələsindən istifadə.“Azərbaycan alimlərin sosial-iqtisadi inkişafda rolu” elmi-praktiki konfr.mat-lı. Bakı.2005
  40. B.Ə.Əhmədov. Azərbaycanda tut bitkisinin zərərverici entomofaunasına yeni əlavə- Glyphodes pyloalis Walker, 1859 (Lepidoptera, Crambidae).Zoologiya institutunun əsərləri (məqalə toplusu) Bakı “Elm”. 2006, XXVIII cild.
  41. B.Ə.Əhmədov. Arıçı nələri bilməlidir.Bakı. 2006
  42. B.Ə.Əhmədov. Arıçılıq təsərrüfatlarında biznesplanlaşdırma. Bakı. 2007
  43. B.A.Axмедов. Действие температурного фактора на некоторые биологические показатели люцерновой тли. Azərb. Zool.cəmiyyətinin əsərləri I cild.Bakı. “Elm”. 2008
  44. B.Ə.Əhmədov. Abşeronda armud mənənəsinin (D.reamuri mordv.) bəzi bioekoloji xüsusiyyətləri. Azərb. Zool.cəmiyyətinin əsərləri I cild.Bakı. “Elm”. 2008
  45. B.Ə.Əhmədov. Abşeronda kiçik tut odlucasının (Glyphodes pyloalis Walker) təbii düşmanları. Azərb. Zool.cəmiyyətinin əsərləri I cild.Bakı. “Elm”. 2008
  46. B.Ə.Əhmədov. Böyük Qafqazın Azərbaycan meşələrində tək ipəksarıyanın (Lymantria dispar L) populyasiyasının müasir vəziyyəti haqqında. Azərb. Zool.cəmiyyətinin əsərləri I cild.Bakı. “Elm”. 2008.
  47. B.Ə.Əhmədov. Yüksək temperatur və parazitoidlə yoluxmanın ağ amerika kəpənəyinin tırtıl mərhələsində oksigen sərfi intensivliyinə təsiri. Azərb. Zool.cəmiyyətinin əsərlərı.Bakı. «Elm».II cild. 2010.
  48. B.Ə.Əhmədov. Tək ipəksarıyanın(Lepidoptera, Lymantridae) müasir vəziyyəti haqqında.Azərb. Zool.cəmiyyətinin əsərləri. Bakı. «Elm».II cild. 2010.
  49. B.A.Axмедов. Некоторые экологические характеристики и значение златок подсемейства Agrilinae, Laporte, 1835. Zoologiya İnstitutunun əsərləri. Bakı. “Elm”, 2011. cild 29.
  50. B.Ə.Əhmədov. Azərbaycanın Böyük Qafqaz regionunda tut odlucasının (Glyphodes pyloalis Walk.) yayılma xarakteri.Azərb. Zool.cəmiyyətinin əsərlərı.Bakı. «Elm».III cild. 2011.
  51. B.Ə.Əhmədov. Vespa crabro L.arısının gündəlik fəallığı və qida əlaqəsi.Zoologiya İnstitutunun əsərləri. Bakı. “Elm”, 2012. cild 30.N.2
  52. B.A.Axмедов. Значение определения вредоносности насекомых для эффективной защиты растений. Zoologiya İnstitutunun əsərləri. Bakı. “Elm”, 2012. cild 30.N.2
  53. B.Ə.Əhmədov. Quba-Xacmaz zonasında bal arısı zərərvericilərinin bioekologiyası, yayılması və zərərvermə dərəcəsi. Zoologiya İnstitutunun əsərləri. Bakı. “Elm”, 2013. cild 31. № 1. 112-119.
  54. B.A.Axмедов. Фенология и вредоносность подсолнечниковой огневки (Homoesoma nebulella) в условиях Азербайджана. Аграрная Россия, 2013, N 2.
  55. B.A.Ahmedov. The beetle species (Coleoptera) which is observed in sunflower sowings of Azerbaijan. European Applied Sciences modern approaches in scientific researches. Conference papers. Stuttgart, Germany 2013.
  56. B.Ə.Əhmədov. Şəkər çuğundurun bəzi zərərvericilərininin bioekologiyasına dair. Zoologiya İnstitutunun əsərləri. Bakı. “Elm”, 2013. cild 31. № 2. 126-130.
  57. B.A.Ahmedov. The scales (Hemiptera: Diaspididae) of Guba-Hachmaz AREA of Azerbaijan, their distribution and trophic relationship. European Science and Technology. Materials of the ix international research and practice conference vol I. Munich, Germany 2014.
  58. B.Ə.Əhmədov. Anthaxia cinsinə mənsub olan mühüm təsərrüfat əhəmiyyətli növlərin bioekoloji xüsusiyyətləri və say dinamikası. Zoologiya institutunun əsərləri. cild 2, N1, 2014.
  59. B.A.Axмедов. Видовой состав щитовок (Hemiptera, Coccoidea, Diaspididae) и их паразиты (Hymenoptera, Aphelinidae) на плодовых деревьях в Куба-Хачмасском регионе Азербайджана. Актуальные проблемы. Гуманитарных и естестевнных наук. Москва 2015.
  60. B.A.Ahmedov. Scales Lopholeucaspis Yaponica Cock., Diaspidiotus ostreaformis curtis., Widespread in Northeast and a role of entomophages. Вестник современной науки. Научно-теоретический журнал. 2015.
  61. B.A.Axмедов. О биоэкологический особенностях двух видов щитовок, распространенных в Северо-Восточном Азербайджане. Актуальные воспросы в научной работе и образовательной деятельности. Сборник научных трудов по материалам международной научно-практической конференции. Тамбов 2015.
  62. B.Ə.Əhmədov. Cetonia Aurata Linnaeus, 1758 (Coleoptera, Scarabaeidae, Cetonia) populyasiyasının fizioloji göstəriciləri. Azərbaycan Zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri. Cild 7, N1, Bakı 2015.
  63. B.Ə.Əhmədov. Anthaxia cinsinə mənsub təsərrüfat əhəmiyyətli növlərin populyasiyalarının fizioloji vəziyyəti. Zoologiya institutunun əsərləri cild 33, N 2, Bakı 2015.
  64. B.Ə.Əhmədov. Azərbaycanın Böyük Qafqaz təbii vilayətinin bəzi rayonlarında tüklü maralçanın (Coleoptera, Scarabaeidae, Cetoniinae, Epicometis) inkişafı. Zoologiya institutunun əsərləri cild 33, N 1, Bakı 2015.
  65. B.Ə.Əhmədov. Çuğundur mənənəsinin (Aphis fabae Scop., 1763) inkişafına temperaturun təsiri. Azərbaycan Zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri cild 7, N 2, Bakı 2015 və s.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]