Barmaq meymunu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Barmaq meymunu
Barmaq meymunu
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Sinif: Məməlilər
İnfrasinif: Plasentalılar
Dəstə: Primatlar
Yarımdəstə : Quruburunlar
İnfradəstə: Enliburunlar
Fəsilə: Oynağanlar
Cins: Cırtdan oynağanlar
Növ: Barmaq meymunu
Elmi adı
Cebuella pygmaea Spix, 1823
Areal
Cebuella pygmaea distribution.svg

Barmaq meymunu və ya Cırtdan oynağan (lat. Cebuella pygmaea) — primatlar dəstəsinə, oynağanlar fəsiləsinə (Callitrichidae) daxil olan növ. Primatlar dəstəsinin ən kiçik nümayəndəsidir.

Xarici görünüş[redaktə | əsas redaktə]

Barmaq meymunu ölçülərinə görə cırtdan sıçan lemuru ilə rəqabətdədir. Onların uzunluğu 11-15 sm arasında dəyişir. Quyruqlarının uzunluğu isə 17 - 22 sm-dir. Bu canlıların çəkisi 100 - 150 q arasıdır. Onların xəzləri sıx və uzun olur. Üzəri qızılı-boz rəngə çalır. Alt hissəsi ağ və ya narınçıdır. Boyun və baş nahiyyəsi ətrafında olan tüklər yalı xatırladır.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Bu canlılar Amazonka çayı hövzəsində yayılmışlar. Onlara KolumbiyaEkvadorun cənubu, PeruBoliviyanın şimalı, Braziliyanın qərbində rastlamaq mümkündür. Onlar əsasən çay kənarı sıx meşələrdə yayılırlar. Ömürlərinin böyük qismini ağaclarda keçirsələr də, yerə belə enirlər.

Xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Barmaq meymunları əsasən səhər və günün ikinci yarısında aktiv olurlar. Ağaclarda yaşayır və qidalanırlar. Dörd ayaq üzrətdə gəzsələrdə dikinə dura bilirlər. 1 metr məsafəyə tullanırlar. Bu canlılar bir necə nəsili özündə birləşdirən qohum qruplarda yaşayırlar. Xəzlərinə xüsusi qulluq edirlər. Öz ərazilərini işarələyirlər. Yad qrupdan olanlar dərhal ərazidən qovulur. Bəzən məsələ döyüçlər səviyyəsinə çata bilir.

Qidalanması[redaktə | əsas redaktə]

Barmaq meymunu

onlar əsasən ağac şirələri ilə qidalanırlar. Ağacların qabığında dişləri ilə dəliklər açaraq şirə əldə edirlər. Bəzənsə həşəratlar, hörümçəkkimilər və ya meyvələrlə qidalanırlar.

Çoxalması[redaktə | əsas redaktə]

Mənbələrə əsasən onlar arasında monoqam həyat tərzi üstünlük təşkil edir. Ancaq bəzi alimlər bunun tam əksini iddia edirlər. Boğazlıq dövrü 150 gün davam edir. Adətən dişi 2 bala doğur. Balaların atası və digər erkəklər dişinin balalarını südlə bəsləməsi üçün bellərində ana barmaq meymununa yemək gətirirlər. Artıq 2 yaşında cinsi yetkinliyə qədəm qoyurlar. Ən uzun ömürlü canlının yaşı 11 il olmuşdur.

Təhlükələr[redaktə | əsas redaktə]

Onlara tez-tez rast gəlindiyindən nəslinin kəsilmə təhlükəsi yoxdur. Onlar yaşadığı məkana bağlı canlılar sayılmırlar.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Barmaq meymunu ilə əlaqəli mediafayllar var.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Thomas Geissmann: Vergleichende Primatologie, Springer-Verlag 2002, ISBN 3-540-43645-6
  • Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0-8018-5789-9