Barmaqvarı finik

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Barmaqvarı finik
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Elmi adı
Phoenix dactylifera L
Mühafizə statusu
Status iucn2.3 LC.svgen:Least Concern
Az qayğı tələb edənlər
Least Concern (IUCN 2.3)

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Şimali Afrikanın, Ərəbistan yarımadasının Cənubi İranın, Əfqanıstanın və Pakistanın quraqlıq, subtropik vilayətlərində təbii halda yayılmışdır.

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 20-30 m-ə çatır.Gövdəsi hamar, düz olmaqla 30 sm diametrindədir.Üzəri yarpaq saplaqlarının qalıqları ilə örtülmüşdür.Torpağın səthində gövdədən çoxlu pöhrələr verir.Yarpaqları lələkvari olub, gövdənin yuxari hissəsində toplanır.Finik gövdəsinin ən aşağı yarpaqlarının kənarlarında iynələri vardır; lələkvari yarpaqlarının uzunluğu 6 m-ə qədər olub, təxminən 5 ildən sonra formalaşır.Yarpaqcıqlar möhkəm, xətvari, neştərvari, 20-30 sm uzunluğundadır. Yarpaq saplağı uzun, nazik, boz-yaşıl rəngdədir. Çiçəyi qoltuq çiçək qrupunda toplanmışdır.Çiçək saplağının uzunluğu 1-1,2 m-dir.Meyvəsi 2,5-dən 5-6 sm uzunluğunda, ətli,uzunsov yumurtavarı formadadır.Toxumu tünd qəhvəyi rəngdə, 1,5-2 sm uzunluğundadır.Toxumla asanlıqla çoxalır.

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Finik çox işıq tələb edir.Cod sudan istifadə etdikdə finikdə xloroz xəstəliyi, boy artımının zəifləməsi və yarpaqda qonur xalların əmələ gəlməsi müşahidə olunur.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Bakı, Gəncə, Sumqayıt, Şəmkir,Qəbələ şəhərlərində park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Park və bağlarda tək əkinlərdə, canlı çəpərlərin salınmasında istifadə edilir.Enli çətirləri gülləri qurumaqdan qoruyur, insanlara, heyvanlara və quşlara qida və yuva verir.


Məlumat mənbələri[redaktə | əsas redaktə]


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  • Флора Азербайджана. т.5. 1954; Флора Kaвkaзa. т.5. 1954;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
  • Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh