Baxmutino mədəniyyəti

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Baxmutino mədəniyyətiRusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikasında Xalqların böyük köçü (5–7/8-ci əsrlər) dövrünə aid arxeoloji mədəniyyət[1].

Başqırdıstan Respublikasının Baxmutino kəndinin adı ilə adlandırılmışdır[1].

Ufa çayının aşağı axınından Belaya çayının Kamaya töküldüyü rayonadək yayılmışdır[1].

İlk dəfə 1911-ci ildə burada dəfn yeri aşkarlanmışdır[1]. 1928-ci ildə A.V. Şmidt tərəfindən Baxmutino qəbiristanlığında, Çandar və digər yaşayış yerlərində aşkar olunmuş materiallar əsasında müəyyənləşdirilmişdir[1]. Mazunin mədəniyyətinin (onu bəzən Baxmutino mədəniyyətinin erkən mərhələsi hesab edirlər, 3–4-cü əsrlər) başqırd variantının və gəlmə əhalinin ənənələri əsasında təşəkkül tapan Baxmutino mədəniyyətinə sonradan Turbaslin mədəniyyəti, Kuşnarenko mədəniyyəti və Şimali Qafqazla əlaqələr də təsir göstərmişdir[1].

Yarımqazmaları, çoxsaylı təsərrüfat quyuları, o cümlədən taxıl anbarları olan şəhər və kənd yerləri aşkar edilmişdir[1]. Hər nekporolda meyitlərin eyni səmt də dəfn olunduğu torpaq qəbirlər üstünlük təşkil edir[1]. Dəfn mərasimlərində istifadə edilən müxtəlif heyvan fiqurları, dairəvi oturacaqlı və nöqtəvi basmalı keramika, qaşovlar və s. tapılmışdır[1]. Baxmutino mədəniyyəti Perm fin-uqorlarının çöl mədəniyyəti[2], həmçinin ehtimal ki, Uralaşırı mədəniyyətlərlə əlaqələrini əks etdirir[1].

VIII əsrdə Baxmutino mədəniyyətinin daşıyıcıları türk başqırd tayfaları tərəfindən sıxışdırılmış, yaxud assimilyasiyaya uğradılmışlar[1].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 BAXMUTİNO MƏDƏNİYYƏTİ. ensiklopediya.gov.az  (azərb.)
  2. Иванов В. А. Путями степных кочевий. Уфа: Башкнижиздат, 1984.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Башкирская энциклопедия в 7 т. / Гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Научное издательство «Башкирская энциклопедия», 2005. — Т. 1 (А - Б). — 624 с. — 7 000 экз. — ISBN 5-88185-053-X.